Pertuzumab (Perjeta)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Pertuzumab là thuốc nhắm trúng đích dạng kháng thể đơn dòng, truyền tĩnh mạch, dùng trong ung thư vú có thụ thể HER2 dương tính. Biệt dược gốc là Perjeta. [1]

HER2 là một protein trên bề mặt tế bào, khi có quá nhiều sẽ liên tục phát tín hiệu thúc đẩy tế bào ung thư tăng sinh. Pertuzumab gắn vào HER2 và ngăn HER2 bắt cặp với các thụ thể cùng họ, từ đó chặn tín hiệu tăng trưởng và làm tế bào ngừng phát triển, chết đi. Thuốc còn kích hoạt hệ miễn dịch tiêu diệt các tế bào có nhiều HER2. [1]

Pertuzumab gắn vào một vị trí khác trên HER2 so với trastuzumab, nên hai thuốc thường được dùng cùng nhau để chặn HER2 "kép", hiệu quả hơn dùng một thuốc. Ngoài dạng truyền riêng, còn có dạng phối hợp sẵn pertuzumab, trastuzumab và hyaluronidase để tiêm dưới da. [1] Hiện cũng đã có các thuốc tương tự sinh học (biosimilar) của pertuzumab. [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, pertuzumab được dùng cùng trastuzumab và hóa trị (docetaxel hoặc thuốc khác) cho ung thư vú HER2 dương tính trong các tình huống: [1] [3]

• Di căn, chưa từng dùng thuốc kháng HER2 hoặc hóa trị cho giai đoạn di căn.
• Điều trị tân bổ trợ (trước phẫu thuật, để thu nhỏ khối u) ở ung thư vú tiến triển tại chỗ, thể viêm hoặc giai đoạn sớm.
• Điều trị bổ trợ (sau phẫu thuật) ở ung thư vú giai đoạn sớm có nguy cơ tái phát cao.

Chỉ những người có khối u được xác nhận HER2 dương tính bằng xét nghiệm mô bệnh học (hóa mô miễn dịch hoặc lai tại chỗ) mới được hưởng lợi từ thuốc.

Hiệu quả theo nghiên cứu

CLEOPATRA (ung thư vú di căn): 808 người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng pertuzumab hoặc giả dược, cùng trastuzumab và docetaxel. Nhóm có pertuzumab có thời gian sống không bệnh tiến triển trung vị 18,5 tháng so với 12,4 tháng, và thời gian sống toàn bộ trung vị 56,5 tháng so với 40,8 tháng. Tỷ lệ đáp ứng khách quan là 80,2% so với 69,3%. [3]

NeoSphere, TRYPHAENA (tân bổ trợ) và APHINITY (bổ trợ): các nghiên cứu này là cơ sở phê duyệt pertuzumab trong giai đoạn sớm. Thêm pertuzumab vào trastuzumab và hóa trị làm tăng tỷ lệ không còn tế bào ung thư xâm lấn khi phẫu thuật (tân bổ trợ) và giảm nguy cơ tái phát ở người có nguy cơ cao (bổ trợ). [3]

Những con số trên là trung vị của nhóm nghiên cứu; kết quả ở từng người có thể khác.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Khi dùng cùng trastuzumab và docetaxel, tác dụng phụ thường gặp (trên 30%) gồm: tiêu chảy, rụng tóc, giảm bạch cầu trung tính, buồn nôn, mệt mỏi, phát ban và tổn thương thần kinh ngoại biên. [3] Nhiều tác dụng phụ đến từ hóa trị đi kèm; tiêu chảy là tác dụng phụ nổi bật của pertuzumab.

Cần báo bác sĩ ngay nếu: [2] [3]

• Dấu hiệu suy tim: khó thở, ho, phù mắt cá chân, chân hoặc mặt, tim đập nhanh, tăng cân đột ngột, chóng mặt, ngất. Pertuzumab có thể làm giảm chức năng co bóp của tim, nguy cơ cao hơn ở người từng dùng anthracycline (như doxorubicin) hoặc xạ trị vùng ngực. [3]
• Phản ứng khi truyền hoặc dị ứng: sốt, ớn lạnh, mệt lả, đau đầu, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi, nổi mẩn. Phản ứng nặng có thể xảy ra, kể cả tử vong. [3]
• Tiêu chảy nhiều, kéo dài, gây mất nước.
• Sốt, dấu hiệu nhiễm trùng khi bạch cầu giảm.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Chức năng tim (đo phân suất tống máu thất trái bằng siêu âm tim hoặc xạ hình) trước khi bắt đầu và định kỳ trong quá trình điều trị. Bác sĩ có thể tạm ngừng thuốc nếu chức năng tim giảm. [2] [3]
• Công thức máu theo phác đồ hóa trị đi kèm.
• Theo dõi trong và sau truyền để phát hiện sớm phản ứng truyền. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Pertuzumab là kháng thể, ít tương tác qua men gan; tuy vậy vẫn cần báo bác sĩ tất cả thuốc, thảo dược đang dùng.
• Mang thai: thuốc có thể gây hại nghiêm trọng cho thai nhi, bao gồm giảm nước ối, dị tật và tử vong thai. Phụ nữ cần thử thai trước khi dùng và tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và nhiều tháng sau liều cuối theo hướng dẫn. [2] [3]
• Tiền sử tim mạch: báo bác sĩ nếu từng nhồi máu cơ tim, tăng huyết áp, suy tim, rối loạn nhịp tim. [2]
• Khi dùng thuốc tương tự sinh học hoặc dạng tiêm dưới da phối hợp sẵn, hỏi bác sĩ về khác biệt trong cách dùng.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Kết quả xét nghiệm HER2 của tôi là gì, được làm bằng phương pháp nào?
• Tôi dùng pertuzumab trước hay sau phẫu thuật, tổng cộng trong bao lâu?
• Tôi dùng dạng truyền tĩnh mạch hay dạng tiêm dưới da phối hợp sẵn?
• Bao lâu tôi cần siêu âm tim một lần?
• Làm sao phòng và xử trí tiêu chảy khi điều trị?
• Nếu khối u không biến mất hoàn toàn sau điều trị trước phẫu thuật, bước tiếp theo là gì?
• Chi phí, bảo hiểm y tế chi trả, và có thuốc tương tự sinh học giá thấp hơn không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Pertuzumab
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Pertuzumab
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Perjeta (Pertuzumab) Injection, Solution, Concentrate [Genentech, Inc.]