Tucatinib (Tukysa)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Tucatinib là thuốc nhắm trúng đích dùng đường uống, biệt dược gốc là Tukysa. Thuốc do hãng Seagen phát triển; Seagen hiện thuộc tập đoàn Pfizer. [1] [2] Tucatinib là thuốc ức chế tyrosine kinase (TKI) phân tử nhỏ, có khả năng đi vào tế bào dễ dàng. [1]

Ở khoảng một phần năm người bệnh ung thư vú và một tỷ lệ nhỏ người bệnh ung thư đại trực tràng, khối u tạo ra quá nhiều protein thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì người số 2 (HER2), gọi là ung thư HER2 dương tính. Protein này liên tục phát tín hiệu thúc đẩy tế bào ung thư phát triển. Khác với trastuzumab gắn vào phần HER2 nằm bên ngoài tế bào, tucatinib gắn vào phần HER2 nằm bên trong tế bào, ngăn nó truyền tín hiệu tăng trưởng. [1] Tucatinib chọn lọc cao với HER2 và ít tác động lên thụ thể EGFR, nên ít gây phát ban và tiêu chảy nặng hơn một số thuốc cùng nhóm trước đó. Đặc biệt, thuốc đi vào não tốt, có tác dụng trên di căn não. [1] [2]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, tucatinib được dùng cho người trưởng thành trong hai tình huống: [2]

• Ung thư vú HER2 dương tính tiến triển không mổ được hoặc đã di căn, kể cả khi có di căn não, ở người bệnh đã dùng ít nhất một phác đồ nhắm HER2 ở giai đoạn di căn: phối hợp với trastuzumab và capecitabine. [1] [2]
• Ung thư đại trực tràng HER2 dương tính không mổ được hoặc đã di căn, không có đột biến gen RAS, đã tiến triển sau hoá trị có fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan: phối hợp với trastuzumab. Chỉ định này được cấp theo chương trình phê duyệt nhanh dựa trên tỷ lệ đáp ứng, cần thêm nghiên cứu xác nhận. [2]

Trước khi dùng, người bệnh cần có kết quả xét nghiệm HER2 (và gen RAS với ung thư đại trực tràng) trên mẫu mô khối u.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả trong ung thư vú được chứng minh qua nghiên cứu HER2CLIMB, một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược trên 612 người bệnh ung thư vú HER2 dương tính di căn đã dùng trastuzumab, pertuzumab và trastuzumab emtansine. Nghiên cứu cho phép cả người bệnh có di căn não, kể cả di căn não chưa điều trị hoặc đang tiến triển. [2]

Thêm tucatinib vào trastuzumab và capecitabine giúp kéo dài thời gian bệnh không tiến triển và thời gian sống toàn bộ so với giả dược, và lợi ích này thấy được cả ở nhóm có di căn não. [2] Với ung thư đại trực tràng HER2 dương tính, phối hợp tucatinib và trastuzumab làm khối u thu nhỏ ở một tỷ lệ đáng kể người bệnh đã qua nhiều bước điều trị. [2] Mức lợi ích cụ thể khác nhau tùy từng người.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Khi phối hợp với trastuzumab và capecitabine trong ung thư vú, tác dụng phụ thường gặp nhất gồm tiêu chảy, hội chứng bàn tay bàn chân, buồn nôn, tăng men gan, nôn, viêm loét miệng, chán ăn, thiếu máu và phát ban. Trong ung thư đại trực tràng, hay gặp tiêu chảy, mệt mỏi, phát ban, buồn nôn, đau bụng, phản ứng khi truyền trastuzumab và sốt. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Tiêu chảy: tiêu chảy rất thường gặp và có thể nặng, dẫn đến mất nước, tụt huyết áp, tổn thương thận cấp, thậm chí tử vong. Hãy dùng thuốc chống tiêu chảy theo hướng dẫn và báo ngay khi tiêu chảy nhiều, kèm chóng mặt, tiểu ít. [3] [2]
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau bụng phía trên bên phải, ngứa, chán ăn: có thể là tổn thương gan nặng. [3] [2]
• Lòng bàn tay bàn chân đỏ, đau, phồng rộp ảnh hưởng sinh hoạt. [3]
• Loét miệng nặng không ăn uống được. [3]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ xét nghiệm men gan và bilirubin trước khi bắt đầu, định kỳ trong quá trình điều trị và khi có triệu chứng. [2] Chức năng thận có thể được theo dõi; tucatinib có thể làm tăng nhẹ chỉ số creatinine trong máu mà không thực sự làm suy giảm chức năng thận, bác sĩ sẽ giải thích kết quả này. [2] Với trastuzumab, chức năng tim được đánh giá định kỳ bằng siêu âm tim theo quy trình của thuốc đó. Chụp chiếu định kỳ, kể cả chụp cộng hưởng từ (MRI) não, giúp đánh giá đáp ứng.

Uống thuốc vào cùng thời điểm mỗi ngày, lúc no hoặc lúc đói đều được, nuốt nguyên viên. Không tự ngừng hay đổi liều. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Tucatinib tương tác với nhiều thuốc. Tránh dùng cùng các thuốc gây cảm ứng mạnh men gan CYP3A (như rifampicin, một số thuốc chống động kinh, cỏ ban St. John's wort) và các thuốc ức chế mạnh men CYP2C8 (như gemfibrozil). [3] [2]
• Tucatinib ức chế mạnh men CYP3A nên có thể làm tăng nồng độ của nhiều thuốc khác; một số thuốc cần tránh hoặc điều chỉnh liều. Hãy đưa bác sĩ danh sách đầy đủ các thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng. [3] [2]
• Báo bác sĩ nếu có bệnh gan. [3]
• Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Cả nam và nữ cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và một thời gian sau liều cuối theo hướng dẫn của bác sĩ; không cho con bú. Tham khảo thêm hướng dẫn tránh thai của trastuzumab và capecitabine. [3] [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi đã dùng những thuốc nhắm HER2 nào trước đây, và vì sao phác đồ có tucatinib phù hợp với tôi lúc này?
• Tôi có di căn não không, và tucatinib giúp kiểm soát di căn não của tôi thế nào?
• Tôi nên dùng thuốc chống tiêu chảy ra sao, và mức tiêu chảy nào phải đến viện ngay?
• Tôi cần xét nghiệm gan, thận, siêu âm tim và chụp chiếu theo lịch như thế nào?
• Những thuốc tôi đang dùng có tương tác với tucatinib không?
• Nếu bệnh tiến triển, lựa chọn tiếp theo cho tôi là gì, có thuốc liên hợp kháng thể nhắm HER2 nào phù hợp không?
• Thuốc có sẵn tại Việt Nam chưa, chi phí mỗi tháng bao nhiêu và có chương trình hỗ trợ bệnh nhân không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Tucatinib
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Tukysa (Tucatinib) Tablet [Seagen Inc.]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Tucatinib