Trastuzumab deruxtecan (T-DXd) (Enhertu)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Trastuzumab deruxtecan là thuốc nhắm trúng đích thuộc nhóm kháng thể gắn thuốc (ADC), biệt dược gốc là Enhertu, do hãng Daiichi Sankyo và AstraZeneca phát triển. Thuốc được truyền tĩnh mạch tại cơ sở y tế. [1] [2]

Có thể hình dung thuốc như một "tên lửa dẫn đường". Phần kháng thể (trastuzumab) tìm và gắn vào protein HER2 trên bề mặt tế bào ung thư. Phần "đầu đạn" là deruxtecan, một chất ức chế men topoisomerase I, được đưa vào bên trong tế bào và gây tổn thương ADN làm tế bào chết. [1] Thuốc còn tạo ra một loại phản ứng giúp tiêu diệt cả các tế bào ung thư lân cận. [1] Nhờ đặc điểm này, thuốc có tác dụng ngay cả ở một số khối u chỉ có HER2 ở mức thấp.

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, trastuzumab deruxtecan dùng cho người trưởng thành trong các tình huống sau: [2]

• Ung thư vú HER2 dương tính giai đoạn sớm: điều trị trước mổ (tân bổ trợ) cho bệnh giai đoạn II hoặc III, sau đó dùng tiếp taxane, trastuzumab và pertuzumab; hoặc điều trị bổ trợ sau mổ cho người vẫn còn tế bào ung thư xâm lấn sau điều trị tân bổ trợ.

• Ung thư vú HER2 dương tính di căn hoặc không mổ được: phối hợp với pertuzumab làm điều trị bước đầu; hoặc dùng đơn trị cho người đã dùng thuốc kháng HER2 trước đó.

• Ung thư vú HER2 thấp hoặc HER2 rất thấp di căn hoặc không mổ được: dùng đơn trị cho bệnh có thụ thể nội tiết dương tính đã tiến triển sau một hoặc nhiều liệu pháp nội tiết; hoặc cho bệnh HER2 thấp đã hoá trị trước đó.

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến hoạt hoá gen HER2 không mổ được hoặc di căn, đã điều trị toàn thân trước đó. [2]

• Ung thư biểu mô tuyến dạ dày hoặc vùng nối dạ dày thực quản HER2 dương tính tiến triển hoặc di căn, đã dùng phác đồ có trastuzumab.

• Các khối u đặc HER2 dương tính mức cao không mổ được hoặc di căn, đã điều trị toàn thân và không còn lựa chọn phù hợp khác.

Một số chỉ định (như ung thư phổi và khối u đặc) được phê duyệt nhanh dựa trên tỷ lệ đáp ứng, và việc duy trì phê duyệt phụ thuộc vào kết quả các nghiên cứu xác nhận. [2] Mức HER2 phải được xác định bằng xét nghiệm hoá mô miễn dịch hoặc xét nghiệm gen trên mẫu mô.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của thuốc đến từ chương trình thử nghiệm DESTINY trên nhiều loại ung thư. Dữ liệu an toàn trong nhãn thuốc tổng hợp từ các thử nghiệm như DESTINY-Breast03, DESTINY-Breast04, DESTINY-Breast06, DESTINY-Lung01, DESTINY-Lung02 và DESTINY-PanTumor02. [2]

• Ở ung thư vú giai đoạn sớm, DESTINY-Breast11 là thử nghiệm ngẫu nhiên, đa trung tâm trên 927 người bệnh ung thư vú HER2 dương tính nguy cơ cao, đánh giá trastuzumab deruxtecan dùng trước rồi nối tiếp taxane, trastuzumab và pertuzumab trong điều trị tân bổ trợ. [2]

• DESTINY-Breast04 đánh giá thuốc ở ung thư vú HER2 thấp, mở ra khái niệm "HER2 thấp" như một nhóm có thể hưởng lợi từ điều trị kháng HER2 dạng kháng thể gắn thuốc.

Mức lợi ích ở mỗi người phụ thuộc vào loại ung thư, mức HER2 và các điều trị trước đó. Bác sĩ sẽ đánh giá đáp ứng bằng chụp chiếu định kỳ.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Trong dữ liệu tổng hợp, các tác dụng phụ gặp ở từ 20% người bệnh trở lên gồm giảm bạch cầu, buồn nôn, thiếu máu, giảm bạch cầu trung tính, giảm tế bào lympho, mệt mỏi, giảm tiểu cầu, tăng men gan, nôn, rụng tóc, táo bón, giảm kali máu, chán ăn, tiêu chảy và đau cơ xương. [2] Buồn nôn gặp ở phần lớn người bệnh, nên thuốc chống nôn thường được dùng dự phòng.

Nhãn thuốc có cảnh báo đóng khung (mức cảnh báo cao nhất) về: [2]

• Bệnh phổi kẽ và viêm phổi, có trường hợp nặng, đe doạ tính mạng hoặc tử vong. Người có suy thận mức trung bình có tỷ lệ bệnh phổi kẽ cao hơn.

• Độc tính với thai nhi.

Hãy gọi bác sĩ ngay nếu có ho mới hoặc ho nặng hơn, khó thở, thở khò khè, tức ngực, sốt hoặc hụt hơi. [3] Không nên chờ tới lịch hẹn tiếp theo, vì phát hiện sớm và điều trị bằng corticoid kịp thời rất quan trọng. [2]

Các tình huống khác cần báo ngay: sốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng (do giảm bạch cầu), phù chân, khó thở khi nằm, tim đập nhanh (dấu hiệu suy chức năng tim).

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Theo nhãn thuốc, cần xét nghiệm công thức máu trước khi bắt đầu và trước mỗi lần truyền. Chức năng co bóp của tâm thất trái (phân suất tống máu) cần được đánh giá bằng siêu âm tim hoặc phương pháp tương đương trước khi bắt đầu và định kỳ trong quá trình điều trị. [2]

Bác sĩ cũng có thể cho chụp phổi định kỳ để phát hiện sớm bệnh phổi kẽ. Nếu có bệnh phổi kẽ có triệu chứng, thuốc phải ngừng vĩnh viễn; với bệnh không triệu chứng, thuốc được tạm ngưng cho đến khi hồi phục. [2] Người có bệnh phổi hoặc vấn đề hô hấp từ trước cần báo cho bác sĩ. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

Trastuzumab deruxtecan có thể gây hại cho thai nhi. Người bệnh nữ cần tránh thai trong thời gian điều trị và 7 tháng sau lần dùng cuối; người bệnh nam và bạn tình cần tránh thai trong thời gian điều trị và 4 tháng sau lần dùng cuối. Bác sĩ có thể cho thử thai trước khi bắt đầu. [3]

Không nên dùng lẫn trastuzumab deruxtecan với trastuzumab hoặc trastuzumab emtansine; đây là các thuốc khác nhau. Hãy báo cho bác sĩ về mọi thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược bạn đang dùng, cũng như các bệnh tim, phổi, thận. Hãy giữ đúng mọi lịch hẹn khám và xét nghiệm. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Mức HER2 của khối u tôi là bao nhiêu, và vì sao trastuzumab deruxtecan phù hợp?

• Tôi cần chụp phổi và siêu âm tim vào những thời điểm nào?

• Nếu tôi bị ho hoặc khó thở, tôi nên liên hệ ai ngay?

• Làm sao để kiểm soát buồn nôn trong những ngày sau truyền?

• Tôi sẽ dùng thuốc trong bao lâu và đánh giá đáp ứng khi nào?

• Chi phí mỗi lần truyền và mức bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Trastuzumab deruxtecan (T-DXd)
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Enhertu (Fam-Trastuzumab Deruxtecan-Nxki) Injection, Powder, Lyophilized, For Solution [Daiichi Sankyo Inc.]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Trastuzumab deruxtecan (T-DXd)