Ung thư giai đoạn sớm

Ung thư giai đoạn sớm là gì

Ung thư giai đoạn sớm là ung thư còn ở bước đầu của quá trình phát triển, và có thể chưa lan sang các phần khác của cơ thể [1]. Thông thường, cụm từ này dùng cho ung thư còn khu trú tại nơi bắt đầu, hoặc mới lan rất ít ra xung quanh.

Trong cách phân giai đoạn phổ biến từ 0 đến IV [2]:

• Giai đoạn 0: tế bào bất thường chỉ nằm ở lớp nơi chúng xuất hiện, chưa xâm lấn mô xung quanh (ung thư biểu mô tại chỗ).
• Giai đoạn I, II: có ung thư, khối u còn tương đối nhỏ và ít lan; số càng thấp, khối u càng nhỏ và càng ít lan.

Tuy nhiên, thế nào là "sớm" khác nhau giữa các loại ung thư [1]. Ví dụ, có loại ung thư mà giai đoạn II vẫn được xem là sớm, có loại thì không. Hãy hỏi bác sĩ giai đoạn cụ thể của mình thay vì chỉ dựa vào chữ "sớm".

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Dễ điều trị hơn, cơ hội chữa khỏi cao hơn. Khi ung thư hoặc tổn thương bất thường được phát hiện sớm, bệnh thường dễ điều trị hoặc chữa khỏi hơn [3]. Ung thư giai đoạn sớm thường có tiên lượng tốt hơn các giai đoạn sau [4].

Điều trị thường tại chỗ. Ở giai đoạn sớm, điều trị chính thường là phẫu thuật hoặc xạ trị nhằm loại bỏ khối u, trong khi giai đoạn muộn thường cần thuốc tác động toàn thân [4]. Tùy loại ung thư và đặc điểm khối u, bác sĩ có thể đề nghị thêm hóa trị, nội tiết hoặc thuốc khác trước hay sau mổ để giảm nguy cơ tái phát.

Một ví dụ về khác biệt tiên lượng theo mức lan rộng: ở ung thư vú bộ ba âm tính, tỷ lệ sống tương đối 5 năm khoảng 92% khi bệnh còn khu trú, so với khoảng 15% khi đã di căn xa [5]. Những con số này là trung bình của nhiều người, không dự đoán được điều gì xảy ra với một người cụ thể [5].

Giai đoạn sớm không có nghĩa là không cần theo dõi. Ung thư giai đoạn sớm vẫn có thể tái phát, nên việc tái khám định kỳ theo lịch của bác sĩ vẫn rất quan trọng.

Tầm soát giúp phát hiện sớm thế nào

Tầm soát là tìm ung thư ở người chưa có triệu chứng [3]. Tìm ra một số ung thư ở giai đoạn sớm có thể giúp giảm nguy cơ tử vong do chính ung thư đó; ví dụ chụp nhũ ảnh cho ung thư vú, nội soi đại tràng sigma và xét nghiệm máu ẩn trong phân cho ung thư đại trực tràng [3]. Một dấu hiệu cho thấy tầm soát có ích là số ca ung thư giai đoạn muộn được phát hiện giảm đi [3].

Nhưng tầm soát cũng có mặt trái cần biết [3]:

• Dương tính giả: kết quả bất thường dù không có ung thư, gây lo lắng và dẫn đến thêm xét nghiệm, thủ thuật có rủi ro.
• Âm tính giả: kết quả bình thường dù có ung thư, có thể khiến người bệnh chậm đi khám khi có triệu chứng.
• Chẩn đoán quá mức: phát hiện những ung thư phát triển rất chậm, lẽ ra không bao giờ gây hại, dẫn đến điều trị không cần thiết.
• Một số xét nghiệm tầm soát có biến chứng, ví dụ nội soi đại tràng đôi khi gây thủng ruột.

Không phải xét nghiệm tầm soát nào cũng đã được chứng minh giúp sống lâu hơn [3]. Hãy hỏi bác sĩ những xét nghiệm nào phù hợp với tuổi, giới và nguy cơ của mình.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Ung thư của tôi ở giai đoạn cụ thể nào, và vì sao được xem là sớm?
• Mục tiêu điều trị của tôi có phải là chữa khỏi không?
• Sau phẫu thuật, tôi có cần điều trị thêm để giảm nguy cơ tái phát không?
• Lịch tái khám và xét nghiệm theo dõi của tôi thế nào?
• Người thân của tôi có nên tầm soát loại ung thư này không?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, "early-stage cancer": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/early-stage-cancer
2. National Cancer Institute, Cancer Staging: https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/staging
3. National Cancer Institute, Cancer Screening Overview (PDQ), Patient Version: https://www.cancer.gov/about-cancer/screening/patient-screening-overview-pdq
4. American Cancer Society, Cancer Staging: https://www.cancer.org/cancer/diagnosis-staging/staging.html
5. American Cancer Society, Triple-negative Breast Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/about/types-of-breast-cancer/triple-negative.html