Ung thư biểu mô tại chỗ (giai đoạn 0)

Ung thư biểu mô tại chỗ là gì

Ung thư biểu mô tại chỗ (carcinoma in situ) là tình trạng có những tế bào bất thường, nhìn dưới kính hiển vi giống tế bào ung thư, nhưng chỉ nằm ở đúng nơi chúng hình thành và chưa lan sang mô bình thường ở gần [1]. Chữ "tại chỗ" (in situ) nghĩa là "ở nguyên vị trí".

Tình trạng này còn được gọi là giai đoạn 0 [1] [2]. Có nhiều dạng tùy nơi xuất phát, ví dụ [1]:

• Ung thư biểu mô tuyến tại chỗ ở cổ tử cung, phổi, đường tiêu hóa.
• Ung thư biểu mô ống tuyến vú tại chỗ (DCIS) ở vú.
• Ung thư biểu mô tế bào vảy tại chỗ ở da, miệng, thanh quản.

Hãy hình dung các tế bào bất thường như những vị khách còn đứng trong phòng khách, chưa phá cửa sang nhà bên. Ranh giới này (các nhà giải phẫu bệnh gọi là màng đáy) vẫn còn nguyên.

Bản thân các tài liệu y khoa cũng dùng từ khác nhau. Có nơi gọi đây là "ung thư giai đoạn 0", có nơi nói đây chưa hẳn là ung thư vì tế bào chưa xâm lấn như ung thư thực sự, nhưng có thể trở thành ung thư nên thường được điều trị [2].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Tin tốt: vì tế bào chưa xâm lấn, chúng không thể lan ra ngoài vùng đó tới các bộ phận khác của cơ thể [3]. Với ung thư biểu mô ống tuyến vú tại chỗ, gần như tất cả phụ nữ ở giai đoạn này có thể được chữa khỏi [3].

Điều cần lưu ý: nếu không điều trị, một số trường hợp có thể tiến triển thành ung thư xâm lấn [1] [3]. Hiện chưa có cách nào biết chắc ổ nào sẽ tiến triển, ổ nào không [3]. Vì thế, hầu hết người bệnh vẫn được điều trị.

Thường thì ung thư tại chỗ không cần hóa trị, vì mục tiêu là loại bỏ ổ bệnh tại chỗ chứ không phải tiêu diệt tế bào đã lan khắp cơ thể.

Phát hiện và điều trị ra sao

Phát hiện: ung thư tại chỗ thường không gây triệu chứng. Nhiều trường hợp được tìm thấy qua tầm soát: chụp nhũ ảnh ở vú, xét nghiệm tế bào cổ tử cung, nội soi tiêu hóa hoặc khám da. Chẩn đoán xác định dựa vào sinh thiết, cho thấy tế bào ung thư còn nằm trong lớp mô ban đầu mà chưa lan vào lớp sâu hơn [3].

Điều trị tùy vị trí. Lấy ví dụ ung thư biểu mô ống tuyến vú tại chỗ [3]:

• Phẫu thuật: mổ bảo tồn vú (chỉ lấy vùng tổn thương) hoặc cắt toàn bộ vú đơn thuần.
• Xạ trị: thường dùng sau mổ bảo tồn để giảm nguy cơ tái phát.
• Liệu pháp nội tiết: như tamoxifen hoặc thuốc ức chế aromatase, có thể cân nhắc nếu tổn thương dương tính với thụ thể nội tiết.

Hiện có nghiên cứu xem liệu theo dõi sát, thay vì điều trị ngay, có phù hợp với một số người có tổn thương nguy cơ thấp hay không [3]. Đây vẫn là hướng đang được nghiên cứu, chưa phải cách làm thông thường.

Ở các cơ quan khác, như cổ tử cung hay da, cách điều trị cũng thường là loại bỏ tại chỗ (cắt, khoét hoặc đốt tổn thương), sau đó tái khám định kỳ.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tổn thương của tôi là tại chỗ hoàn toàn, hay đã có ổ vi xâm lấn?
• Tôi cần phẫu thuật kiểu nào, và có cần xạ trị sau mổ không?
• Tôi có cần dùng thuốc nội tiết hoặc hóa trị không?
• Nguy cơ tái phát hoặc chuyển thành ung thư xâm lấn của tôi là bao nhiêu?
• Sau điều trị, tôi cần tái khám và tầm soát theo lịch nào?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, "carcinoma in situ": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/carcinoma-in-situ
2. National Cancer Institute, What Is Cancer?: https://www.cancer.gov/about-cancer/understanding/what-is-cancer
3. American Cancer Society, Ductal Carcinoma In Situ (DCIS): https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/about/types-of-breast-cancer/dcis.html