Chụp nhũ ảnh (chụp X-quang tuyến vú)

Chụp nhũ ảnh là gì

Chụp nhũ ảnh (chụp X-quang tuyến vú) là kỹ thuật dùng tia X liều thấp để chụp hình bên trong vú. [1] Có hai mục đích:

• Chụp tầm soát: ở phụ nữ không có triệu chứng, nhằm tìm ung thư ở giai đoạn sớm, trước khi sờ thấy khối. [1]
• Chụp chẩn đoán: khi đã có khối, đau hoặc thay đổi bất thường ở vú. Chụp chẩn đoán cần nhiều góc hơn nên liều tia cao hơn. [1]

Chụp nhũ ảnh ba chiều (chụp cắt lớp tuyến vú) chụp nhiều lát mỏng qua vú rồi ghép lại; kết hợp với chụp thường giúp tìm khối u tốt hơn, dù chưa rõ có làm giảm tử vong hơn hay không. [1]

Vì sao điều này quan trọng

Chụp nhũ ảnh được dùng để tầm soát ung thư vú vì có thể tìm ra khối u khi còn nhỏ, trước khi gây triệu chứng. [1] Theo khuyến cáo của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cho phụ nữ có nguy cơ trung bình: [2]

• 40 đến 44 tuổi: có thể bắt đầu chụp hằng năm nếu muốn.
• 45 đến 54 tuổi: nên chụp mỗi năm.
• Từ 55 tuổi: có thể chuyển sang hai năm một lần, hoặc tiếp tục hằng năm.
• Tiếp tục chừng nào sức khỏe còn tốt và kỳ vọng sống thêm từ 10 năm trở lên.

Một số tổ chức khác khuyến cáo chụp hai năm một lần từ 40 đến 74 tuổi. [1] Phụ nữ có nguy cơ rất cao, như mang đột biến gen BRCA1, BRCA2 hoặc từng xạ trị vùng ngực khi còn nhỏ, có thể cần tầm soát sớm hơn, dày hơn, đôi khi kèm chụp cộng hưởng từ. [1] [2]

Chụp nhũ ảnh diễn ra thế nào

Vú được đặt giữa hai tấm ép lại để có hình rõ hơn; chụp nhiều góc, mỗi lần đổi tư thế. [1] Việc ép vú có thể gây đau ở một số người. Một vài mẹo: [1]

• Tránh chụp ngay trước hoặc trong kỳ kinh, lúc vú dễ căng đau.
• Ngày chụp không bôi lăn khử mùi, phấn, kem dưỡng, nước hoa ở vú và nách.
• Có thể hỏi bác sĩ về việc uống thuốc giảm đau thông thường trước khi chụp.
• Mang theo phim cũ để bác sĩ so sánh thay đổi qua các năm.

Người có túi ngực vẫn nên chụp và cần báo trước để được chụp kỹ thuật riêng. [1]

Đọc kết quả: thang BI-RADS là gì

Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh xếp kết quả theo hệ thống phân loại chuẩn hóa BI-RADS, từ 0 đến 6: [3]

• 0, chưa đủ để kết luận: cần chụp thêm (ép khu trú, phóng đại, siêu âm) hoặc so với phim cũ.
• 1, âm tính: bình thường.
• 2, lành tính: có tổn thương nhưng không phải ung thư, như vôi hóa lành tính, nang.
• 3, có lẽ lành tính: khả năng ung thư rất thấp (không quá 2%); thường chụp lại sau 6 đến 12 tháng và theo dõi tối thiểu khoảng 2 năm.
• 4, nghi ngờ: nên sinh thiết. Nhóm này được chia 4A, 4B, 4C theo mức nghi ngờ từ thấp đến cao.
• 5, rất gợi ý ác tính: khả năng ung thư ít nhất 95%, cần sinh thiết.
• 6, đã có sinh thiết xác định ung thư: dùng khi theo dõi trong quá trình điều trị.

Bị gọi lại chụp thêm có thể gây lo lắng, nhưng phần lớn người được gọi lại không bị ung thư vú. [1]

Mô vú dày

Phiếu kết quả cũng ghi mật độ mô vú, chia 4 mức từ A đến D. Mô vú càng dày, càng khó thấy tổn thương trên nhũ ảnh, và mô vú dày cũng làm tăng nhẹ nguy cơ ung thư vú. [3] Chụp nhũ ảnh dễ bỏ sót ung thư hơn ở người có mô vú dày. [1] Nếu phiếu ghi mô vú dày, hãy hỏi bác sĩ xem có cần làm thêm xét nghiệm hình ảnh khác không.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Với tuổi và tiền sử gia đình của tôi, tôi nên bắt đầu chụp nhũ ảnh khi nào và bao lâu một lần?
• Kết quả BI-RADS của tôi là mấy và bước tiếp theo là gì?
• Mô vú của tôi có dày không, tôi có cần siêu âm hay chụp cộng hưởng từ thêm không?
• Tôi có nên chụp nhũ ảnh ba chiều không?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Mammograms: https://www.cancer.gov/types/breast/mammograms-fact-sheet
2. American Cancer Society, Recommendations for the Early Detection of Breast Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/american-cancer-society-recommendations-for-the-early-detection-of-breast-cancer.html
3. American Cancer Society, Understanding Your Mammogram Report: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection/mammograms/understanding-your-mammogram-report.html