Hóa mô miễn dịch (IHC)

Hóa mô miễn dịch là gì

Hóa mô miễn dịch (IHC) là một kỹ thuật xét nghiệm trên mẫu mô sinh thiết hoặc mô mổ. Phòng xét nghiệm dùng các kháng thể được tạo sẵn, mỗi loại chỉ bám vào một protein (kháng nguyên) nhất định. Kháng thể được gắn với enzym hoặc chất phát màu, nên khi bám vào protein cần tìm, vùng đó sẽ đổi màu và bác sĩ nhìn thấy được dưới kính hiển vi. [1] [2]

Có thể hình dung giống như dùng một loại bút dạ quang chỉ tô màu đúng một từ khóa trong trang sách. Nơi nào có từ khóa, nơi đó sáng lên.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Hóa mô miễn dịch được dùng rất rộng rãi trong chẩn đoán ung thư, với ba mục đích chính: [2]

• Xác định loại ung thư và nơi xuất phát: ví dụ tìm thấy ung thư ở hạch, xét nghiệm giúp biết ung thư bắt đầu từ chính hạch đó hay từ cơ quan khác lan tới. Bác sĩ thường dùng nhiều kháng thể cùng lúc để khẳng định. [1] [2]
• Tìm tế bào ung thư khó thấy: làm nổi bật những đám nhỏ tế bào ung thư trong hạch hoặc mô khác. [2]
• Hướng dẫn chọn thuốc: tế bào ung thư vú có thụ thể nội tiết có thể đáp ứng với liệu pháp nội tiết; tế bào có nhiều protein HER2 có thể đáp ứng với thuốc nhắm vào HER2. [2]

Các dấu ấn thường gặp và cách đọc

Thụ thể nội tiết (ER, PR) trong ung thư vú. Kết quả cho biết tế bào ung thư có thụ thể estrogen hay progesterone hay không. Có thụ thể thì liệu pháp nội tiết thường có ích. [2]

Dấu ấn HER2. Kết quả nhuộm được chấm điểm theo độ đậm và độ trọn vẹn của màu trên màng tế bào: [3]

• 0: không bắt màu, hoặc bắt màu ở dưới 10% tế bào.
• 1+: bắt màu nhạt, không trọn vẹn ở trên 10% tế bào.
• 2+: bắt màu mức trung bình, là kết quả "không chắc chắn", thường cần làm thêm xét nghiệm lai tại chỗ huỳnh quang (FISH).
• 3+: bắt màu đậm, trọn vẹn ở trên 10% tế bào, được xem là HER2 dương tính.

Trong ung thư vú, mức 1+ hoặc 2+ mà lai tại chỗ huỳnh quang âm tính được gọi là HER2 thấp; một số trường hợp này có thể đáp ứng với nhóm thuốc kháng thể gắn thuốc. [3]

Dấu ấn PD-L1. Ví dụ, người bệnh ung thư vú bộ ba âm tính có thể được xét nghiệm PD-L1 trên mô u để xem khả năng đáp ứng với một số thuốc miễn dịch dùng cùng hóa trị. [4]

Chỉ số Ki-67. Ước lượng tỷ lệ tế bào ung thư đang phân chia. Chỉ số cao nghĩa là u phát triển nhanh hơn. Kết quả có thể khác nhau tùy phòng xét nghiệm, phương pháp và vùng u được lấy mẫu. [4]

Protein sửa chữa ghép cặp sai (MMR) trong ung thư đại trực tràng: xét nghiệm có thể kiểm tra các gen này hoặc protein do chúng tạo ra, giúp gợi ý hội chứng Lynch và hướng điều trị. [5]

Hạn chế cần biết

Kết quả phụ thuộc chất lượng mẫu mô, cách xử lý mẫu và kinh nghiệm người đọc. Với một số dấu ấn như Ki-67, kết quả có thể chênh nhau tùy phòng xét nghiệm và phương pháp. [4] Khi kết quả ở vùng ranh giới, bác sĩ có thể đề nghị làm thêm xét nghiệm khác như lai tại chỗ huỳnh quang hoặc xét nghiệm gen. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Mẫu mô của tôi đã được nhuộm hóa mô miễn dịch những dấu ấn nào?
• Kết quả HER2 hoặc thụ thể nội tiết của tôi là bao nhiêu và có ý nghĩa gì cho điều trị?
• Tôi có cần làm thêm lai tại chỗ huỳnh quang hoặc xét nghiệm gen không?
• Nếu muốn xét nghiệm lại ở nơi khác, tôi cần mượn khối nến hay tiêu bản thế nào?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Dictionary of Cancer Terms: immunohistochemistry: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/immunohistochemistry
2. American Cancer Society, Biopsy and Cytology Tests: https://www.cancer.org/cancer/diagnosis-staging/tests/biopsy-and-cytology-tests.html
3. American Cancer Society, Breast Cancer HER2 Status: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis/breast-cancer-her2-status.html
4. American Cancer Society, Other Breast Cancer Gene, Protein, and Blood Tests: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/understanding-a-breast-cancer-diagnosis/other-breast-cancer-gene-protein-blood-tests.html
5. American Cancer Society, Tests for Colorectal Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer/detection-diagnosis-staging/how-diagnosed.html