Hội chứng Lynch

Hội chứng Lynch là gì

Hội chứng Lynch là một rối loạn di truyền làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, nổi bật là ung thư đại trực tràng và ung thư nội mạc tử cung, và thường xuất hiện trước 50 tuổi [2]. Trước đây hội chứng này còn được gọi là ung thư đại trực tràng di truyền không polyp [1] [2].

Nguyên nhân là biến đổi ở một trong các gen sửa chữa bắt cặp sai của DNA, gồm MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 và EPCAM [2]. Mỗi lần tế bào phân chia, DNA được sao chép và có thể mắc lỗi nhỏ; các gen này có nhiệm vụ như "người soát lỗi chính tả" [1]. Khi người soát lỗi bị hỏng, lỗi tích tụ dần và tế bào dễ trở thành ung thư.

Hội chứng Lynch di truyền theo kiểu trội: chỉ cần mang một bản gen bị biến đổi là đủ làm tăng nguy cơ [1]. Tại Mỹ, ước tính cứ khoảng 279 người thì có 1 người mang biến đổi gen liên quan đến hội chứng Lynch [1].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Với bản thân người bệnh. Người mắc hội chứng Lynch có nguy cơ cao mắc thêm ung thư thứ hai, nên cần kế hoạch theo dõi riêng. Ngoài đại trực tràng và nội mạc tử cung, nguy cơ còn tăng với ung thư buồng trứng, dạ dày, ruột non, tuỵ, đường mật, thận, niệu quản và não [2] [3]. Người mang gen không chắc chắn sẽ bị ung thư; nhiều người không bao giờ mắc bệnh [1].

Với người thân. Khi đã xác định biến đổi gen trong gia đình, người thân có thể xét nghiệm đúng gen đó để biết mình có mang hay không. Người mang gen được tầm soát sớm và dày hơn; người không mang có thể tầm soát như người bình thường.

Phát hiện hội chứng Lynch thế nào

Xét nghiệm trên mẫu u. Hiện nay khuyến nghị kiểm tra mọi ung thư đại trực tràng để tìm tình trạng thiếu hụt protein sửa chữa bắt cặp sai (dMMR) hoặc mất ổn định vi vệ tinh (MSI) [3]. Nếu u có mức mất ổn định vi vệ tinh cao hoặc thiếu một trong các protein này, bác sĩ thường đề nghị xét nghiệm di truyền tìm hội chứng Lynch [3]. Kết quả này đôi khi còn liên quan đến việc chọn thuốc, chẳng hạn cân nhắc liệu pháp miễn dịch ở một số ung thư; người bệnh nên hỏi bác sĩ điều trị.

Xét nghiệm di truyền trên máu. Tìm biến đổi gen có từ lúc sinh, thường kèm tư vấn di truyền trước và sau xét nghiệm.

Dựa vào tiền sử gia đình. Nhiều người trong gia đình mắc ung thư đại trực tràng, nội mạc tử cung hoặc các ung thư liên quan, nhất là khi mắc ở tuổi trẻ, là dấu hiệu gợi ý [3].

Tầm soát cho người mang gen

Theo Hội Ung thư Hoa Kỳ, trong gia đình đã biết có biến đổi gen Lynch, cả người đã xét nghiệm dương tính và người chưa xét nghiệm nên bắt đầu nội soi đại tràng từ đầu tuổi 20, hoặc sớm hơn 2 đến 5 năm so với tuổi của người trẻ nhất trong gia đình được chẩn đoán, chọn mốc nào sớm hơn [3]. Nội soi được lặp lại mỗi 1 đến 2 năm, để cắt polyp và phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm nhất [3]. Người mắc hội chứng Lynch thường có polyp xuất hiện ở tuổi trẻ hơn, dù số lượng không nhiều hơn người bình thường [1].

Với phụ nữ, bác sĩ có thể bàn thêm về theo dõi hoặc phẫu thuật giảm nguy cơ ung thư nội mạc tử cung và buồng trứng khi đã sinh đủ con. Lịch theo dõi cụ thể tuỳ gen bị biến đổi và nên do bác sĩ chuyên khoa quyết định.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Mẫu u của tôi đã được kiểm tra hệ sửa chữa bắt cặp sai hoặc mất ổn định vi vệ tinh chưa?
• Tôi có nên làm tư vấn và xét nghiệm di truyền tìm hội chứng Lynch không?
• Nếu tôi mang gen, tôi cần tầm soát thêm những ung thư nào, bao lâu một lần?
• Con cái, anh chị em của tôi nên xét nghiệm và nội soi từ khi nào?
• Kết quả này có ảnh hưởng đến lựa chọn thuốc điều trị của tôi không?

Nguồn tham khảo

1. MedlinePlus Genetics, Lynch syndrome: https://medlineplus.gov/genetics/condition/lynch-syndrome/
2. NCI Dictionary of Cancer Terms, Lynch syndrome: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/lynch-syndrome
3. American Cancer Society, Colorectal Cancer Genetic Testing: https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer/causes-risks-prevention/genetic-tests-screening-prevention.html