Nội soi đại tràng

Nội soi đại tràng là gì

Nội soi đại tràng (hay nội soi đại trực tràng) là thủ thuật bác sĩ đưa một ống soi dài, mềm, có đèn và camera ở đầu qua hậu môn, đi ngược lên toàn bộ đại tràng. Hình ảnh trên màn hình cho phép nhìn trực tiếp lớp niêm mạc ruột. [1] [3]

Khác với "nội soi đại tràng ảo" là một kiểu chụp cắt lớp vi tính: nội soi thật vừa xem được, vừa lấy mẫu và cắt polyp ngay trong lúc soi. [3]

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Tầm soát và phòng ung thư. Nhiều ung thư đại trực tràng phát triển từ polyp, là những khối nhỏ mọc trên niêm mạc ruột. Khi soi thấy polyp, bác sĩ có thể cắt bỏ ngay, trước khi chúng kịp trở thành ung thư. [3] Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, người có nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi; nếu chọn nội soi đại tràng và kết quả bình thường, có thể soi lại sau 10 năm. [2] Nếu tầm soát bằng xét nghiệm khác (như xét nghiệm phân) mà có kết quả bất thường, cần nội soi đại tràng để kiểm tra tiếp. [2]

Chẩn đoán. Nội soi được chỉ định khi có máu trong phân, phân đen, thay đổi thói quen đi ngoài, đau bụng, sụt cân hoặc thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân. [1] [3] Vùng bất thường sẽ được sinh thiết để xem có phải ung thư không. [3]

Theo dõi sau điều trị. Người đã mổ ung thư đại trực tràng, từng có polyp tuyến, hoặc có tiền sử gia đình, hội chứng di truyền được nội soi định kỳ để phát hiện khối u mới. [3] Lịch soi cụ thể do bác sĩ quyết định tùy từng người.

Điều trị. Với khối u lớn gây tắc ruột mà không mổ được, bác sĩ có thể đặt ống nong (stent) qua nội soi để giữ lòng ruột thông. [3]

Chuẩn bị làm sạch ruột

Đây là phần quan trọng nhất và thường vất vả nhất. Ruột phải thật sạch thì bác sĩ mới nhìn rõ; ruột còn phân có thể làm bỏ sót tổn thương. [1]

• Vài ngày trước: ăn ít chất xơ, tránh các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt, rau quả sống. [3]
• Ngày trước khi soi: chỉ uống chất lỏng trong như nước lọc, nước canh trong, trà hoặc cà phê không sữa, nước ép đã lọc bã. [1] [3]
• Thuốc làm sạch ruột: thường là uống dung dịch thuốc nhuận tràng, đôi khi với lượng khá nhiều, vào buổi tối hôm trước; sẽ đi ngoài nhiều lần. Có loại dạng viên dễ uống hơn. [3]
• Thuốc đang dùng: báo bác sĩ về thuốc chống đông, aspirin, thuốc tiểu đường, viên sắt; có thể phải tạm ngưng hoặc điều chỉnh. Không tự ngưng thuốc chống đông khi chưa hỏi bác sĩ, nhất là người có bệnh tim. [1] [3]

Quá trình soi và sau khi soi

Người bệnh nằm nghiêng, co gối, thường được tiêm thuốc an thần và giảm đau qua tĩnh mạch; ít khi gây mê hoàn toàn. [3] Nhiều người thấy hơi khó chịu, tức bụng, đầy hơi, nhưng thường không đau và có thể không nhớ gì. [1] [3] Thủ thuật thường mất khoảng 30 phút, lâu hơn nếu phải cắt polyp. [3]

Sau khi soi có thể đầy bụng, đau quặn nhẹ, xì hơi nhiều; các cảm giác này sẽ hết dần. Thường về nhà được sau khoảng một giờ nhưng cần người đưa về, và không lái xe, uống rượu hay quyết định việc quan trọng trong ít nhất 24 giờ. [1]

Rủi ro

Nội soi đại tràng thường an toàn. Rủi ro hiếm gặp gồm chảy máu sau sinh thiết hoặc cắt polyp, thủng thành ruột có thể phải mổ, nhiễm trùng rất hiếm, và phản ứng với thuốc an thần. [1] Báo bác sĩ ngay nếu sau soi có đau bụng dữ dội, sốt, đi ngoài ra nhiều máu.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi nên dùng loại thuốc làm sạch ruột nào và uống lúc mấy giờ?
• Tôi có cần ngưng thuốc chống đông hay viên sắt không, ngưng từ khi nào?
• Nếu thấy polyp, bác sĩ có cắt luôn trong lần soi này không?
• Với kết quả của tôi, bao lâu nữa tôi cần soi lại?

Nguồn tham khảo

1. MedlinePlus, Colonoscopy: https://medlineplus.gov/ency/article/003886.htm
2. American Cancer Society, Colorectal Cancer Screening Guideline: https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer/detection-diagnosis-staging/acs-recommendations.html
3. American Cancer Society, Colonoscopy: https://www.cancer.org/cancer/diagnosis-staging/tests/endoscopy/colonoscopy.html