Phẫu thuật bảo tồn vú và cắt bỏ tuyến vú

Hai lựa chọn phẫu thuật chính

Phần lớn người bị ung thư vú sẽ được mổ để lấy khối u. Có hai kiểu mổ chính: phẫu thuật bảo tồn vú và phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến vú, có thể kèm hoặc không kèm tái tạo vú. [1]

• Phẫu thuật bảo tồn vú (còn gọi là cắt rộng khối u) lấy ung thư ra nhưng giữ lại càng nhiều mô vú càng tốt. Thường bác sĩ lấy thêm một phần mô lành quanh khối u và một số hạch. Lượng mô lấy đi phụ thuộc kích thước, vị trí khối u, kích thước vú và các yếu tố khác. [2]
• Cắt bỏ tuyến vú là lấy toàn bộ vú, gồm toàn bộ mô tuyến vú và đôi khi cả mô lân cận. [3] Có nhiều kiểu: cắt đơn giản, cắt kèm nạo vét hạch nách, cắt tiết kiệm da, cắt bảo tồn núm vú. [3]

Phẫu thuật ung thư vú cũng thường đi kèm kiểm tra hạch nách, phổ biến là sinh thiết hạch cửa. [1]

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Nhiều phụ nữ nghĩ rằng cắt bỏ toàn bộ vú thì "chắc ăn" hơn. Thực tế, với ung thư vú giai đoạn sớm, cơ hội sống lâu dài của phẫu thuật bảo tồn vú kèm xạ trị là như nhau so với cắt bỏ toàn bộ tuyến vú. [2] Vì vậy, lựa chọn nên dựa vào đặc điểm khối u, sức khoẻ, mong muốn của người bệnh, chứ không phải nỗi sợ.

Điểm khác biệt lớn là: sau bảo tồn vú, nhiều người cần xạ trị; còn sau cắt toàn bộ tuyến vú ở giai đoạn sớm, khả năng cần xạ trị thấp hơn. [2]

Ai phù hợp với bảo tồn vú

Bảo tồn vú không phù hợp với tất cả mọi người. Một người thường phù hợp khi: [2]

• Sẵn sàng và có điều kiện đi xạ trị đầy đủ.
• Vú chưa từng được xạ trị hoặc mổ bảo tồn trước đó (có ngoại lệ).
• Khối u nhỏ hơn 5 cm và nhỏ so với kích thước vú.
• Không phải ung thư vú thể viêm.

Cắt bỏ toàn bộ tuyến vú có thể được khuyên khi: [3]

• Không thể xạ trị, hoặc người bệnh muốn tránh xạ trị.
• Vú đã từng được xạ trị.
• Mổ bảo tồn không lấy hết ung thư dù đã mổ lại.
• Có nhiều ổ ung thư ở các vùng khác nhau trong vú, hoặc khối u lớn so với vú.
• Đang mang thai và sẽ cần xạ trị trong thai kỳ.
• Mang đột biến gen làm tăng nguy cơ ung thư mới, như đột biến gen BRCA.
• Có bệnh mô liên kết như lupus, xơ cứng bì, làm tăng nguy cơ biến chứng khi xạ trị.
• Ung thư vú thể viêm.

Sau mổ: bờ diện cắt, tác dụng phụ và tái tạo

Sau mổ bảo tồn, bác sĩ giải phẫu bệnh kiểm tra bờ diện cắt. Nếu bờ còn tế bào ung thư, người bệnh thường cần mổ lại để lấy thêm mô; nếu sau lần hai vẫn còn, bác sĩ có thể đề nghị cắt toàn bộ tuyến vú. [2]

Mổ bảo tồn thường làm ở cơ sở ngoại trú, thường không cần ở lại qua đêm. [2] Tác dụng phụ có thể gồm chảy máu, nhiễm trùng, đau hoặc cảm giác co kéo ở vú, tụ dịch ở vết mổ, thay đổi hình dạng vú. Một số người bị đau kiểu thần kinh kéo dài ở thành ngực, nách hoặc cánh tay. Nếu có lấy hạch nách, có thể bị phù bạch huyết ở tay. [2]

Tái tạo vú. Nên hỏi về tái tạo vú trước khi mổ, lý tưởng là trao đổi với cả bác sĩ phẫu thuật vú và bác sĩ tạo hình. [2] Sau cắt toàn bộ tuyến vú, vú có thể được tái tạo bằng túi độn hoặc mô từ nơi khác của cơ thể, có khi ngay trong cùng ca mổ. [3] Với cắt tiết kiệm da, nguy cơ tái phát tại chỗ tương đương các kiểu cắt khác. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi có phù hợp với phẫu thuật bảo tồn vú không?
• Nếu bảo tồn vú, tôi cần xạ trị bao lâu?
• Nếu cắt toàn bộ tuyến vú, tôi có cần xạ trị không, và có thể tái tạo vú ngay không?
• Tôi có cần kiểm tra hạch nách, và bằng cách nào?
• Tôi có nên xét nghiệm gen BRCA trước khi quyết định không?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Breast Cancer Surgery: https://www.cancer.gov/types/breast/treatment/surgery
2. American Cancer Society, Breast-conserving Surgery (Lumpectomy): https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/surgery-for-breast-cancer/breast-conserving-surgery-lumpectomy.html
3. American Cancer Society, Mastectomy: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/surgery-for-breast-cancer/mastectomy.html