Phẫu thuật ung thư

Phẫu thuật ung thư là gì

Phẫu thuật ung thư là thủ thuật trong đó bác sĩ phẫu thuật lấy ung thư ra khỏi cơ thể. [1] Đây là điều trị tại chỗ, tức chỉ tác động lên phần cơ thể có ung thư. Phẫu thuật cho kết quả tốt nhất với các khối u đặc còn nằm gọn trong một vùng, và không dùng để điều trị bệnh bạch cầu hay ung thư đã lan rộng. [1]

Có người chỉ cần mổ là đủ, nhưng phần lớn người bệnh sẽ cần thêm các điều trị khác như hóa trị, xạ trị hoặc thuốc. [1]

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Với nhiều loại ung thư phát hiện sớm, phẫu thuật là cơ hội chính để chữa khỏi. Tuỳ loại và mức độ tiến triển của bệnh, phẫu thuật có thể được dùng để: [1]

• Lấy bỏ toàn bộ khối u khi ung thư còn khu trú ở một vùng. Đây thường là mổ với mục tiêu triệt căn.
• Giảm khối lượng u, tức lấy đi một phần khối u khi lấy hết có thể gây hại cho cơ quan hay cơ thể. Việc này có thể giúp các điều trị khác hiệu quả hơn.
• Giảm triệu chứng, như lấy khối u đang gây đau hoặc chèn ép.

Ngoài ra, phẫu thuật cũng thường được dùng để lấy mẫu mô (sinh thiết) giúp chẩn đoán, hoặc để đánh giá bệnh đã lan tới đâu.

Bờ diện cắt và kết quả giải phẫu bệnh

Khi mổ, bác sĩ thường lấy khối u cùng một phần mô lành xung quanh. Việc lấy thêm mô lành giúp tăng khả năng lấy hết ung thư. [1] Đôi khi bác sĩ lấy thêm hạch bạch huyết hoặc mô gần khối u để xem ung thư đã lan chưa; kết quả này giúp bác sĩ đề xuất kế hoạch điều trị sau mổ. [1]

Mô cắt ra được gửi tới bác sĩ giải phẫu bệnh. Mép ngoài của mẫu mô gọi là bờ diện cắt. Nếu bờ không có tế bào ung thư (bờ âm tính, trong báo cáo thường ghi là R0), điều đó gợi ý đã lấy hết ung thư. Nếu bờ có tế bào ung thư (bờ dương tính), có thể vẫn còn ung thư sót lại. [2] Khi bờ dương tính, người bệnh có thể cần mổ lại hoặc xạ trị thêm.

Phẫu thuật diễn ra thế nào

Các kiểu mổ. Mổ mở là rạch một đường lớn để lấy khối u, một phần mô lành và có thể cả hạch lân cận. Mổ xâm lấn tối thiểu (mổ nội soi) chỉ rạch vài lỗ nhỏ, đưa ống có camera vào để quan sát trên màn hình và thao tác bằng dụng cụ chuyên dụng. Vì vết mổ nhỏ hơn nên thường hồi phục nhanh hơn mổ mở. [1] Ngoài dao mổ, còn có các cách khác như áp lạnh, laser hay đốt nhiệt để phá huỷ mô bất thường ở một số tình huống. [1]

Trước mổ. Người bệnh thường được xét nghiệm máu, chụp X quang ngực, đo điện tim, và được dặn nhịn ăn uống một khoảng thời gian. Làm đúng hướng dẫn nhịn ăn rất quan trọng, nếu không ca mổ có thể phải dời lại. [1] Người gầy yếu có thể cần ăn giàu đạm và năng lượng trước mổ. [1]

Sau mổ. Đau vùng mổ là thường gặp và có thể kiểm soát được, nên hãy báo khi đau không đỡ. Các nguy cơ khác gồm nhiễm trùng, chảy máu, tổn thương mô lân cận và phản ứng với thuốc gây mê. [1] Mổ vùng miệng, họng, dạ dày, ruột có thể ảnh hưởng việc ăn uống; khi đó có thể cần nuôi ăn qua ống hoặc qua đường truyền. [1] Thời gian hồi phục có thể từ một ngày tới nhiều tuần. [1]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Mục tiêu ca mổ của tôi là chữa khỏi, giảm khối u hay giảm triệu chứng?
• Tôi được mổ mở hay mổ nội soi, và vì sao?
• Có cần lấy hạch không, và điều đó ảnh hưởng gì sau này?
• Nếu bờ diện cắt còn tế bào ung thư thì bước tiếp theo là gì?
• Tôi cần bao lâu để hồi phục và quay lại làm việc?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Surgery to Treat Cancer: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/surgery
2. NCI Dictionary of Cancer Terms, margin: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/margin