Phẫu thuật nội soi và phẫu thuật robot

Phẫu thuật nội soi là gì

Phẫu thuật nội soi là mổ với sự hỗ trợ của ống soi, một dụng cụ mảnh như ống, có đèn và thấu kính để quan sát bên trong cơ thể. [1] Đây là một dạng phẫu thuật xâm lấn tối thiểu: thay vì một đường rạch lớn, bác sĩ chỉ rạch một hoặc vài lỗ nhỏ. Ống soi được đưa vào qua một lỗ để quan sát, còn các dụng cụ mổ nhỏ được đưa vào qua những lỗ khác. [2] Hình ảnh từ camera được chiếu lên màn hình để bác sĩ nhìn và thao tác. [4]

Phẫu thuật robot (phẫu thuật có robot hỗ trợ) là một kiểu mổ nội soi, trong đó các dụng cụ được gắn trên cánh tay robot và do bác sĩ điều khiển, giúp thao tác chính xác. [3] Robot không tự mổ; bác sĩ phẫu thuật vẫn là người điều khiển mọi động tác.

Có thể hình dung mổ mở giống như mở toang cửa nhà để sửa đồ bên trong, còn mổ nội soi giống như luồn camera và dụng cụ qua vài khe nhỏ để sửa mà không phải phá cửa.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Lợi ích. Mổ xâm lấn tối thiểu có thể ít đau, ít sẹo, ít tổn thương mô lành, và người bệnh có thể hồi phục nhanh hơn so với mổ truyền thống. [2] Vì vết mổ nhỏ hơn, thời gian hồi phục thường ngắn hơn mổ mở. [4] Ví dụ, trong phẫu thuật cắt tử cung, người mổ nội soi thường nằm viện 1 đến 2 ngày và hồi phục trong 2 đến 3 tuần, trong khi mổ mở bụng thường nằm viện 3 đến 5 ngày và hồi phục hoàn toàn mất khoảng 4 đến 6 tuần. [3]

Nhưng không phải lúc nào cũng tốt hơn. Trong ung thư, mục tiêu quan trọng nhất là lấy hết khối u và kiểm soát bệnh lâu dài, chứ không chỉ là vết mổ nhỏ. Ví dụ rõ nhất là ung thư cổ tử cung: các nghiên cứu cho thấy người bệnh được cắt tử cung triệt căn bằng nội soi hoặc robot có nguy cơ tái phát và tử vong do ung thư cao hơn so với mổ mở bụng. Vì vậy mổ mở là lựa chọn được ưu tiên trong đa số trường hợp; mổ nội soi có thể vẫn là lựa chọn cho một nhóm nhỏ người bệnh giai đoạn rất sớm. [3]

Bài học từ ví dụ này: với mỗi loại ung thư, cách mổ nào tốt hơn cần dựa vào bằng chứng riêng của bệnh đó. Ở nhiều loại ung thư khác, mổ nội soi đã được dùng rộng rãi, nhưng người bệnh nên hỏi bác sĩ về bằng chứng cho đúng loại bệnh của mình.

Khi nào có thể mổ nội soi

Việc chọn mổ nội soi, robot hay mổ mở phụ thuộc vào:

• Loại ung thư, kích thước và vị trí khối u.
• Bằng chứng nghiên cứu về hiệu quả lâu dài của từng cách mổ với loại bệnh đó.
• Tiền sử mổ bụng, béo phì, bệnh tim phổi đi kèm.
• Kinh nghiệm của phẫu thuật viên và trang thiết bị của bệnh viện.

Trong lúc mổ, nếu gặp khó khăn như chảy máu hay dính nhiều, bác sĩ có thể phải chuyển sang mổ mở để bảo đảm an toàn. Điều này không phải là thất bại mà là quyết định vì người bệnh.

Nguy cơ và hồi phục

Mổ nội soi vẫn là một cuộc mổ thật sự, cần gây mê và có các nguy cơ chung như đau, nhiễm trùng, chảy máu, tổn thương mô lân cận và phản ứng với thuốc gây mê. [4] Sau mổ, người bệnh cần theo dõi vết mổ, tập vận động sớm theo hướng dẫn và tái khám đúng hẹn. Chi phí mổ robot thường cao hơn, người bệnh nên hỏi trước về bảo hiểm.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Với loại ung thư của tôi, mổ nội soi hoặc robot có hiệu quả lâu dài tương đương mổ mở không?
• Bác sĩ đã thực hiện kiểu mổ này cho bao nhiêu người bệnh như tôi?
• Khả năng phải chuyển sang mổ mở trong lúc mổ là bao nhiêu?
• Tôi cần nằm viện bao lâu và khi nào có thể quay lại sinh hoạt bình thường?
• Chi phí mổ robot so với mổ nội soi thường ra sao, bảo hiểm chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, laparoscopic surgery: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/laparoscopic-surgery
2. NCI Dictionary of Cancer Terms, minimally invasive surgery: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/minimally-invasive-surgery
3. American Cancer Society, Surgery for Cervical Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/cervical-cancer/treating/surgery.html
4. National Cancer Institute, Surgery to Treat Cancer: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/surgery