Điều trị tân bổ trợ (trước phẫu thuật)

Điều trị tân bổ trợ là gì

Điều trị tân bổ trợ là bước điều trị đầu tiên nhằm thu nhỏ khối u trước khi làm điều trị chính, mà điều trị chính thường là phẫu thuật. Các hình thức hay gặp gồm hóa trị, xạ trị và liệu pháp nội tiết. [1] Đôi khi thuốc nhắm trúng đích hoặc thuốc miễn dịch cũng được dùng theo cách này.

Chữ "tân" ở đây có nghĩa là "trước". Nó ngược với điều trị bổ trợ, vốn được làm sau phẫu thuật để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại. Có thể hình dung: điều trị bổ trợ là "dọn dẹp sau khi dỡ nhà", còn tân bổ trợ là "làm nhỏ căn nhà trước khi dỡ" để việc dỡ gọn gàng hơn.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Lấy ví dụ ung thư vú, nơi hóa trị tân bổ trợ được dùng khá phổ biến. Cách làm này mang lại một số lợi ích: [3]

• Thu nhỏ khối u để ca mổ bớt rộng, có khi giúp người bệnh giữ được vú thay vì phải cắt bỏ toàn bộ.
• Theo dõi được thuốc có hiệu quả không. Vì khối u vẫn còn trong cơ thể trong lúc điều trị, bác sĩ quan sát được nó đáp ứng ra sao. Thông tin này giúp chọn hướng điều trị trước và sau mổ.
• Tiêu diệt tế bào ung thư ẩn mà các phương tiện chẩn đoán hình ảnh không thấy được, vì thuốc đi theo máu khắp cơ thể.
• Có thêm thời gian chuẩn bị, chẳng hạn làm xét nghiệm di truyền hoặc lên kế hoạch tái tạo vú.

Hóa trị tân bổ trợ ở ung thư vú thường được cân nhắc khi khối u quá lớn để mổ ngay, khi có nhiều hạch bị ung thư, hoặc khi là ung thư vú thể viêm. [3] Dù vậy, cách này không phù hợp với tất cả mọi người. [3]

Đáp ứng hoàn toàn trên mô bệnh học

Sau đợt điều trị tân bổ trợ, người bệnh được phẫu thuật. Bác sĩ giải phẫu bệnh soi mô vừa cắt ra dưới kính hiển vi. Nếu không còn thấy dấu hiệu tế bào ung thư nào, kết quả này gọi là đáp ứng hoàn toàn trên mô bệnh học (pCR). [2] Kết quả này giúp cho biết điều trị hiệu quả đến đâu và nguy cơ tái phát ra sao. [2]

Ở người bệnh ung thư vú bộ ba âm tính hoặc có HER2 dương tính, việc khối u biến mất hoàn toàn trước mổ có liên quan với thời gian sống tốt hơn. [3] Ngược lại, nếu vẫn còn tế bào ung thư trong mẫu mổ (gọi là bệnh tồn dư), bác sĩ có thể đề nghị thêm thuốc sau mổ để giảm nguy cơ tái phát. [3] Còn bệnh tồn dư không có nghĩa là điều trị thất bại; đó là thông tin để điều chỉnh bước tiếp theo.

Diễn ra thế nào và tác dụng phụ

Ở ung thư vú, hóa trị trước hoặc sau mổ thường kéo dài tổng cộng khoảng 3 đến 6 tháng, tuỳ loại thuốc. [3] Trong thời gian này, bác sĩ khám và có thể chụp lại để theo dõi kích thước khối u.

Tác dụng phụ giống với phương pháp được dùng: hóa trị có thể gây mệt, rụng tóc, buồn nôn, giảm bạch cầu; xạ trị gây mệt và phản ứng da vùng chiếu. Người bệnh thường lo rằng chờ mổ sẽ làm bệnh lan. Vì khối u được theo dõi sát suốt quá trình, nếu thấy không đáp ứng, bác sĩ có thể đổi hướng điều trị sớm.

Điều trị tân bổ trợ cũng được dùng ở nhiều loại ung thư khác như trực tràng, thực quản, dạ dày, phổi, bàng quang, với phác đồ khác nhau cho từng bệnh.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Vì sao tôi nên điều trị trước mổ thay vì mổ ngay?
• Tôi sẽ được theo dõi thế nào để biết khối u có đang nhỏ lại không?
• Nếu khối u không đáp ứng, kế hoạch dự phòng là gì?
• Sau mổ, nếu còn bệnh tồn dư thì tôi có cần điều trị thêm không?
• Điều trị trước mổ có giúp tôi giữ được cơ quan (ví dụ giữ vú) không?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, neoadjuvant therapy: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/neoadjuvant-therapy
2. NCI Dictionary of Cancer Terms, pathologic complete response: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/pathologic-complete-response
3. American Cancer Society, Chemotherapy for Breast Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/treatment/chemotherapy-for-breast-cancer.html