Điều trị duy trì

Điều trị duy trì là gì

Điều trị duy trì là điều trị được dùng để giúp ung thư không quay lại sau khi bệnh đã biến mất hoặc thu nhỏ nhờ đợt điều trị ban đầu. Điều trị này có thể dùng thuốc, vắc xin hoặc kháng thể, và có thể kéo dài trong thời gian dài. [1]

Có thể ví như sau khi dập được đám cháy lớn, người ta vẫn để lại một đội canh lửa với vòi nước nhỏ hơn, để than hồng không bùng lên lại. Đợt đầu thường mạnh và ngắn; đợt duy trì nhẹ hơn nhưng kéo dài.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Ở nhiều loại ung thư tiến xa, sau đợt hóa trị đầu tiên, bệnh có thể thu nhỏ rõ nhưng thường vẫn còn tế bào ung thư mà phim chụp không thấy. Nếu dừng hẳn, bệnh có thể sớm tiến triển trở lại. Điều trị duy trì giúp kéo dài khoảng thời gian bệnh được kiểm soát.

Tuy nhiên, điều trị duy trì cũng có nghĩa là tiếp tục dùng thuốc, đi khám, xét nghiệm và chịu tác dụng phụ trong thời gian dài. Vì vậy đây là quyết định cần cân nhắc giữa lợi ích và chất lượng sống, và người bệnh nên được bàn kỹ với bác sĩ.

Điều trị duy trì trong một số loại ung thư

Ung thư buồng trứng. Các thuốc ức chế PARP như olaparib, niraparib, rucaparib có thể được dùng làm điều trị duy trì cho ung thư buồng trứng tiến xa khi bệnh đã thu nhỏ sau hóa trị có platinum (cisplatin hoặc carboplatin). Tuỳ thuốc và tình huống, thuốc có thể dùng cho người có hoặc không có đột biến gen BRCA. [2] Olaparib có thể được phối hợp với bevacizumab khi khối u có đột biến gen BRCA hoặc có điểm bất ổn định hệ gen cao. [2] Tác dụng phụ của nhóm ức chế PARP có thể gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, mệt mỏi, chán ăn, thay đổi vị giác, thiếu máu, đau bụng, đau cơ khớp; hiếm khi gặp bệnh lý ung thư máu. [2]

Ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn IV. Một lựa chọn điều trị là hóa trị phối hợp, sau đó tiếp tục hóa trị để duy trì, nhằm giữ cho bệnh không tiến triển. [3] Thuốc thường được dùng trong vai trò này là pemetrexed, đôi khi cùng với thuốc miễn dịch; bác sĩ sẽ chọn tuỳ loại mô học và kết quả xét nghiệm của từng người.

Bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Hóa trị thường chia làm ba giai đoạn: tấn công (khoảng một tháng), củng cố (vài tháng) và duy trì. Giai đoạn duy trì ít dữ dội hơn và thường kéo dài khoảng 2 năm. [4]

Ngoài ra, điều trị duy trì cũng được dùng ở một số bệnh khác như u lympho hay đa u tủy xương, với thuốc và thời gian khác nhau.

Điều trị duy trì diễn ra thế nào

Thuốc duy trì có thể là thuốc uống tại nhà hoặc thuốc truyền định kỳ. Trong thời gian này, người bệnh vẫn được khám, xét nghiệm máu và chụp chiếu định kỳ để theo dõi bệnh và tác dụng phụ. Nếu bệnh tiến triển hoặc tác dụng phụ quá nặng, bác sĩ có thể dừng hoặc đổi sang hướng điều trị khác.

Điều quan trọng là dùng thuốc đều đặn, không tự ngừng khi thấy khỏe, vì cảm giác khỏe chính là mục tiêu mà điều trị duy trì đang giúp giữ lại.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Điều trị duy trì mang lại lợi ích gì cụ thể cho tôi?
• Tôi sẽ dùng thuốc gì, bằng đường nào, và trong bao lâu?
• Những tác dụng phụ nào có thể kéo dài, và làm sao để giảm bớt?
• Tôi cần xét nghiệm hoặc chụp chiếu bao lâu một lần trong thời gian duy trì?
• Nếu tôi muốn tạm nghỉ thuốc vì mệt, điều gì có thể xảy ra?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, maintenance therapy: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/maintenance-therapy
2. American Cancer Society, Targeted Therapy for Ovarian Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/ovarian-cancer/treating/targeted-therapy.html
3. National Cancer Institute, Non-Small Cell Lung Cancer Treatment (PDQ), Patient Version: https://www.cancer.gov/types/lung/patient/non-small-cell-lung-treatment-pdq
4. American Cancer Society, Chemotherapy for Acute Lymphocytic Leukemia: https://www.cancer.org/cancer/types/acute-lymphocytic-leukemia/treating/chemotherapy.html