Ung thư giai đoạn muộn (tiến xa)

Ung thư giai đoạn muộn là gì

"Giai đoạn muộn" hay "giai đoạn tiến xa" là cách nói được dùng rộng rãi, có thể mang nhiều nghĩa khác nhau [1] [3]. Thường, bác sĩ dùng nó cho ung thư khó có khả năng chữa khỏi hoàn toàn [1] [4]. Cũng có khi nó chỉ ung thư đã lan ra mô lân cận, hạch bạch huyết hoặc bộ phận khác [1] [4].

Để hiểu đúng, cần phân biệt một số khái niệm hay bị dùng lẫn:

• Tiến triển tại chỗ (tiến xa tại chỗ): ung thư đã lan ra mô hoặc hạch gần nơi bắt đầu, nhưng chưa đến bộ phận xa [5]. Một số trường hợp, như ung thư vú hay tuyến tiền liệt tiến triển tại chỗ, vẫn có khả năng chữa khỏi [3].
• Di căn (giai đoạn di căn): ung thư đã lan đến bộ phận xa như xương, gan, phổi, não. Với nhiều loại ung thư, đây là giai đoạn IV [2]. Không phải ung thư di căn nào cũng không chữa được; ví dụ ung thư tinh hoàn đã lan vẫn có thể chữa khỏi nhờ đáp ứng tốt với điều trị [3].
• Giai đoạn cuối: thường dùng cho ung thư không còn kiểm soát được bằng điều trị [1]. Đây là khái niệm khác với "di căn" hay "giai đoạn muộn".

Vì các từ này có thể mang nghĩa khác nhau, rất nên hỏi bác sĩ xem chúng có ý nghĩa gì trong trường hợp cụ thể của mình [3].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Giai đoạn muộn không đồng nghĩa với hết cách. Dù chưa chữa khỏi được, một số ung thư giai đoạn muộn có thể được kiểm soát trong nhiều năm và được xem như một bệnh mạn tính, giống cách người ta sống chung với đái tháo đường hay tăng huyết áp [1] [3] [4]. Một số ít trường hợp vẫn có thể chữa khỏi [1] [3].

Ngay cả khi không chữa khỏi, điều trị có thể [3] [4]:

• Làm khối u nhỏ lại.
• Làm chậm sự phát triển của ung thư.
• Giảm triệu chứng.
• Giúp sống lâu hơn.

Có người được chẩn đoán ở giai đoạn muộn ngay từ đầu; có người trở thành giai đoạn muộn nhiều năm sau, khi bệnh vẫn phát triển dù đã điều trị hoặc lan sang nơi khác [3].

Điều trị và chăm sóc ở giai đoạn muộn

Mục tiêu điều trị thường là kiểm soát: ngăn hoặc làm chậm ung thư phát triển [2]. Lựa chọn phụ thuộc vào loại ung thư gốc, nơi đã lan tới, các điều trị trước đó và sức khỏe chung [2]. Nhiều người sống được nhiều năm với ung thư di căn được kiểm soát tốt [2].

Chăm sóc giảm nhẹ nhằm kiểm soát triệu chứng và tác dụng phụ, nâng cao chất lượng sống. Chăm sóc giảm nhẹ có thể bắt đầu ở bất kỳ thời điểm nào, song song với điều trị ung thư, không phải chỉ khi ngừng điều trị [2]. Triệu chứng do ung thư giai đoạn muộn gây ra hầu như luôn có thể được kiểm soát, ngay cả khi bản thân ung thư không còn đáp ứng [3].

Thử nghiệm lâm sàng cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc ở giai đoạn này [1].

Khi ung thư không còn kiểm soát được, người bệnh và gia đình có thể cần trao đổi về chăm sóc cuối đời. Dù có tiếp tục điều trị làm nhỏ khối u hay không, người bệnh luôn có thể nhận chăm sóc giảm nhẹ [2].

Theo dõi thế nào? Bác sĩ thường cho chụp chiếu, xét nghiệm máu hoặc dấu ấn khối u định kỳ để xem bệnh ổn định, đáp ứng hay tiến triển. Nếu thấy tổn thương mới, có thể cần sinh thiết để phân biệt di căn với một ung thư thứ hai [3].

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• "Giai đoạn muộn" có nghĩa cụ thể là gì trong trường hợp của tôi: tiến triển tại chỗ, di căn hay đã hết khả năng kiểm soát?
• Mục tiêu điều trị của tôi là chữa khỏi, kiểm soát lâu dài hay giảm triệu chứng?
• Tôi có thể được chăm sóc giảm nhẹ song song với điều trị ngay bây giờ không?
• Có thử nghiệm lâm sàng nào phù hợp với tôi không?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Advanced Cancer: https://www.cancer.gov/about-cancer/advanced-cancer
2. National Cancer Institute, Metastatic Cancer: When Cancer Spreads: https://www.cancer.gov/types/metastatic-cancer
3. American Cancer Society, What Are Advanced and Metastatic Cancers?: https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/advanced-cancer/what-is.html
4. NCI Dictionary of Cancer Terms, "advanced cancer": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/advanced-cancer
5. NCI Dictionary of Cancer Terms, "locally advanced cancer": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/locally-advanced-cancer