Ung thư tiến triển tại chỗ (tại chỗ tại vùng)

Ung thư tiến triển tại chỗ là gì

Ung thư tiến triển tại chỗ (tiếng Anh là locally advanced cancer) là tình trạng ung thư đã lan từ nơi bắt đầu sang mô xung quanh hoặc hạch bạch huyết ở gần [1]. Khi lan tới hạch vùng, người ta còn gọi là "tiến triển tại chỗ tại vùng".

Điểm quan trọng nhất: ung thư chưa di căn xa, nghĩa là chưa có ổ bệnh ở gan, phổi, xương, não hay các cơ quan ở xa nơi khởi phát [2].

Có thể hình dung khối u như vết mực loang trên tờ giấy. Ở giai đoạn sớm, vết mực còn gọn một chấm nhỏ. Khi tiến triển tại chỗ, vết mực đã loang rộng ra vùng giấy xung quanh, nhưng chưa bắn sang một tờ giấy khác.

Trong hệ thống phân giai đoạn khối u, hạch, di căn (TNM), tình huống này thường tương ứng với khối u lớn hoặc xâm lấn sâu (chữ T cao), có hạch vùng (chữ N khác 0) nhưng không có di căn xa (M0) [2]. Theo cách chia giai đoạn I đến IV, giai đoạn III thường mô tả ung thư đã lan vào mô lân cận nhiều hơn, còn giai đoạn IV là đã di căn xa [2]. Vì thế "tiến triển tại chỗ" hay được dùng gần như đồng nghĩa với giai đoạn III ở nhiều loại ung thư, dù cách chia cụ thể khác nhau giữa từng bệnh.

Trong hệ thống dùng cho thống kê ung thư, tình trạng này gần với nhóm "tại vùng" (regional): ung thư đã lan tới hạch, mô hoặc cơ quan ở gần [2].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Nghe chữ "tiến triển", nhiều người nghĩ ngay tới giai đoạn cuối. Điều đó không đúng. Vì bệnh còn khu trú trong một vùng của cơ thể, mục tiêu điều trị ở nhiều trường hợp vẫn là chữa khỏi hoặc kiểm soát lâu dài, chứ không chỉ giảm nhẹ triệu chứng.

Giai đoạn giúp bác sĩ hiểu bệnh nặng tới đâu, ước tính tiên lượng, lên kế hoạch điều trị và tìm thử nghiệm lâm sàng phù hợp [2]. Với bệnh tiến triển tại chỗ, kế hoạch thường khác hẳn giai đoạn sớm (có khi chỉ cần mổ) và khác giai đoạn di căn (chủ yếu dùng thuốc toàn thân).

Một lưu ý nữa: giai đoạn lúc chẩn đoán được giữ nguyên trong hồ sơ, kể cả khi bệnh thay đổi về sau. Thông tin mới được ghi bổ sung, chứ không thay giai đoạn ban đầu [2].

Điều trị ung thư tiến triển tại chỗ thường ra sao

Hầu hết người bệnh sẽ được phối hợp nhiều phương pháp. Cách phối hợp cụ thể tùy loại ung thư, vị trí khối u và sức khỏe chung. Một số hướng thường gặp:

• Điều trị trước mổ (tân bổ trợ): dùng hóa trị, xạ trị hoặc thuốc khác để thu nhỏ khối u trước, giúp ca mổ dễ lấy trọn u hơn [3].
• Phẫu thuật: cắt bỏ khối u và nạo vét hạch vùng khi có thể mổ được.
• Điều trị sau mổ (bổ trợ): tiêu diệt các tế bào ung thư có thể còn sót lại sau mổ hoặc sau xạ trị, nhằm giảm nguy cơ tái phát [3].
• Hóa xạ trị: với những khối u không mổ được hoặc ở vị trí khó mổ, xạ trị có thể được dùng cùng hóa trị. Xạ trị có thể chữa khỏi ung thư, ngăn tái phát, hoặc làm chậm sự phát triển của khối u [4].

Xạ trị có thể được đưa vào trước, trong hoặc sau các phương pháp khác để tăng khả năng điều trị thành công [4]. Ở một số bệnh, liệu pháp nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch cũng được thêm vào sau hóa xạ trị.

Vì điều trị kéo dài và gồm nhiều bước, người bệnh thường được một nhóm bác sĩ nhiều chuyên khoa (ngoại, nội ung thư, xạ trị) cùng bàn bạc. Hỏi rõ thứ tự các bước giúp người bệnh và gia đình chuẩn bị tốt hơn về thời gian, sức khỏe và chi phí.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Bệnh của tôi đang ở giai đoạn nào theo phân loại khối u, hạch, di căn (TNM), và đã có hạch vùng chưa?
• Mục tiêu điều trị của tôi là chữa khỏi hay kiểm soát bệnh?
• Tôi có cần điều trị trước mổ không, hay mổ trước rồi điều trị sau?
• Nếu không mổ được, hóa xạ trị có phù hợp với tôi không?
• Có thử nghiệm lâm sàng nào dành cho giai đoạn bệnh của tôi không?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, "locally advanced cancer": https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/locally-advanced-cancer
2. National Cancer Institute, Cancer Staging: https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/staging
3. National Cancer Institute, Chemotherapy to Treat Cancer: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/chemotherapy
4. National Cancer Institute, Radiation Therapy to Treat Cancer: https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/types/radiation-therapy