Toripalimab (Loqtorzi)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Toripalimab là một thuốc miễn dịch điều trị ung thư dùng đường truyền tĩnh mạch. Thuốc do hãng Junshi Biosciences (Trung Quốc) phát triển; tại Hoa Kỳ, thuốc được lưu hành với biệt dược Loqtorzi của hãng Coherus. [1] [2] Toripalimab thuộc nhóm thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, cụ thể là kháng thể đơn dòng chặn thụ thể PD-1. [2]

Tế bào T là tế bào miễn dịch có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. Trên bề mặt tế bào T có thụ thể PD-1, hoạt động như một "cái phanh": khi gắn với protein PD-L1 hoặc PD-L2 trên tế bào ung thư, tế bào T bị ức chế và ngừng tấn công. Toripalimab gắn vào PD-1 và chặn tín hiệu phanh này, giúp tế bào T khôi phục khả năng nhận ra và tiêu diệt tế bào ung thư. [2] Vì thuốc "mở phanh" hệ miễn dịch, các tác dụng phụ chủ yếu là phản ứng miễn dịch tấn công nhầm vào cơ quan lành. [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, toripalimab được dùng cho người trưởng thành bị ung thư biểu mô vòm họng: [1] [2]

• Bước đầu, phối hợp với cisplatin và gemcitabine cho bệnh đã di căn hoặc tái phát tiến triển tại chỗ. [1] [2]
• Dùng đơn độc cho bệnh tái phát không mổ được hoặc đã di căn, khi bệnh đã tiến triển trong hoặc sau hoá trị có platinum. [1] [2]

Ung thư vòm họng là một trong những ung thư đầu cổ khá thường gặp ở Việt Nam và các nước châu Á. Toripalimab là thuốc miễn dịch đầu tiên được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ phê duyệt riêng cho ung thư vòm họng. Ở các quốc gia khác, bao gồm Việt Nam, tình trạng cấp phép và chỉ định có thể khác; bác sĩ sẽ tư vấn dựa trên điều kiện thực tế. Các thuốc cùng nhóm khác đôi khi cũng được dùng cho ung thư vòm họng theo hướng dẫn điều trị.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của toripalimab phối hợp hoá trị được chứng minh trong nghiên cứu JUPITER-02, một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược trên 289 người bệnh ung thư vòm họng di căn hoặc tái phát chưa hoá trị cho giai đoạn này. Người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng toripalimab hoặc giả dược, cùng với cisplatin và gemcitabine, sau đó tiếp tục dùng toripalimab hoặc giả dược đơn độc. [2]

Nhóm dùng toripalimab có thời gian sống không bệnh tiến triển dài hơn rõ rệt so với nhóm giả dược, và thời gian sống toàn bộ cũng được cải thiện. [2] Với bệnh đã tiến triển sau hoá trị, toripalimab đơn độc làm khối u thu nhỏ ở một phần người bệnh, với một số trường hợp đáp ứng kéo dài. [2] Mức lợi ích cụ thể khác nhau tùy từng người.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Khi dùng cùng hoá trị, các tác dụng phụ thường gặp gồm buồn nôn, nôn, chán ăn, táo bón, suy giáp, phát ban, sốt, tiêu chảy, tê bì tay chân, ho, đau cơ xương, nhiễm trùng đường hô hấp trên, mất ngủ, chóng mặt và mệt mỏi. Khi dùng đơn độc, hay gặp nhất là mệt mỏi, suy giáp và đau cơ xương. [2]

Điều quan trọng nhất là các phản ứng qua trung gian miễn dịch: hệ miễn dịch có thể tấn công bất kỳ cơ quan nào, có thể nặng hoặc gây tử vong, và có thể xuất hiện bất cứ lúc nào, kể cả sau khi đã ngừng thuốc. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Ho mới hoặc tăng, khó thở, đau ngực: viêm phổi. [2]
• Tiêu chảy nhiều, phân có máu hoặc nhầy, đau bụng: viêm đại tràng. [2]
• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, buồn nôn nhiều: viêm gan. [2]
• Mệt bất thường, đau đầu, thay đổi cân nặng, khát nhiều, tiểu nhiều, chóng mặt: rối loạn tuyến giáp, tuyến thượng thận, tuyến yên hoặc đái tháo đường. [2]
• Tiểu ít, phù: viêm thận. Phát ban nặng, bong da, loét miệng: phản ứng da nặng. [2]
• Sốt, rét run, khó thở, chóng mặt, đỏ bừng trong hoặc sau khi truyền: phản ứng truyền dịch. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Trước khi bắt đầu và định kỳ trong quá trình điều trị, bác sĩ cho xét nghiệm men gan, chức năng thận (creatinine) và chức năng tuyến giáp. [2] Khi có phản ứng miễn dịch, bác sĩ có thể tạm ngừng hoặc ngừng hẳn thuốc tùy mức độ và thường dùng thuốc corticoid để kiểm soát. [2] Người bệnh được theo dõi trong khi truyền để kịp xử trí phản ứng truyền dịch. [2] Chụp chiếu định kỳ và nội soi vòm họng giúp đánh giá đáp ứng.

Người bệnh ung thư vòm họng thường đã xạ trị vùng đầu cổ, có thể đã bị suy giáp do xạ trị; điều này cần được tính đến khi theo dõi chức năng tuyến giáp.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Báo bác sĩ nếu từng ghép tạng hoặc có kế hoạch ghép tế bào gốc tạo máu từ người cho, vì có thể xảy ra thải ghép hoặc biến chứng nặng, thậm chí tử vong. [2]
• Báo bác sĩ nếu có bệnh tự miễn, bệnh phổi, bệnh gan, thận, tuyến giáp, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch. [2]
• Hãy báo bác sĩ mọi thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng.
• Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ có khả năng mang thai cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và một thời gian sau liều cuối theo hướng dẫn của bác sĩ; không cho con bú. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Toripalimab có được cấp phép và có sẵn tại Việt Nam không, và nếu không thì có thuốc cùng nhóm nào thay thế?
• Tôi dùng toripalimab cùng hoá trị hay đơn độc, và tổng thời gian điều trị dự kiến bao lâu?
• Những dấu hiệu phản ứng miễn dịch nào tôi phải báo ngay, và ngoài giờ hành chính tôi liên hệ ai?
• Tôi đã xạ trị vùng đầu cổ, như vậy cần theo dõi tuyến giáp thế nào?
• Tôi cần xét nghiệm máu, chụp chiếu và nội soi theo lịch như thế nào?
• Tôi có bệnh tự miễn hoặc bệnh mạn tính, điều đó có làm tăng rủi ro không?
• Chi phí điều trị ước tính bao nhiêu và có chương trình hỗ trợ bệnh nhân không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Toripalimab
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Loqtorzi (Toripalimab-Tpzi) Injection [Coherus Oncology, Inc.]