Nivolumab và relatlimab (Opdualag)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Nivolumab và relatlimab (tên đầy đủ nivolumab and relatlimab rmbw, biệt dược Opdualag, hãng Bristol Myers Squibb) là một thuốc miễn dịch dạng phối hợp cố định hai kháng thể đơn dòng trong cùng một lọ, dùng đường truyền tĩnh mạch. [1] [2] [3] Cả hai thành phần đều thuộc nhóm thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, nhưng nhắm vào hai "phanh" khác nhau của hệ miễn dịch: [3]

• Nivolumab gắn vào thụ thể PD 1 (thụ thể chết theo chương trình 1) trên tế bào lympho T, ngăn các phân tử PD L1 và PD L2 từ khối u kìm hãm tế bào T.
• Relatlimab gắn vào thụ thể LAG 3 (gen hoạt hoá tế bào lympho 3), một điểm kiểm soát khác cũng làm giảm hoạt động của tế bào T. Khi chặn LAG 3, tế bào T tăng sinh và tiết cytokine nhiều hơn.

Chặn cùng lúc hai con đường giúp tăng cường phản ứng miễn dịch chống khối u. Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), dạng phối hợp này có thể hiệu quả hơn từng thuốc dùng riêng. [1] Thuốc được truyền tĩnh mạch trong khoảng 30 phút, thường mỗi 4 tuần một lần, kéo dài theo chỉ định của bác sĩ. [2]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, Opdualag dùng cho người lớn và trẻ em từ 12 tuổi trở lên bị ung thư hắc tố (melanoma) không mổ được hoặc đã di căn. [1] [3]

Trong thử nghiệm then chốt, thuốc được dùng ngay từ bước đầu cho người bệnh chưa từng điều trị toàn thân cho giai đoạn tiến xa. [3]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả được đánh giá trong thử nghiệm RELATIVITY 047: 714 người bệnh ung thư hắc tố giai đoạn III không mổ được hoặc giai đoạn IV, chưa điều trị, được chia ngẫu nhiên, mù đôi, dùng Opdualag hoặc nivolumab đơn thuần. [3]

• Thời gian sống không bệnh tiến triển dài hơn rõ ở nhóm Opdualag: trung vị 10,1 tháng so với 4,6 tháng, giảm khoảng 25% nguy cơ bệnh tiến triển hoặc tử vong. [3]
• Tỷ lệ đáp ứng: khoảng 43% so với 33%. [3]
• Thời gian sống toàn bộ: ở phân tích cuối cùng, nhóm Opdualag có xu hướng sống lâu hơn (trung vị chưa đạt tới, so với khoảng 34 tháng ở nhóm nivolumab), nhưng khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê. [3]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp nhất gồm đau cơ xương, mệt mỏi, phát ban, ngứa và tiêu chảy. Xét nghiệm hay thấy giảm huyết sắc tố, giảm tế bào lympho, tăng men gan (AST, ALT) và giảm natri máu. [3]

Vì thuốc "tháo phanh" hệ miễn dịch, hệ miễn dịch có thể tấn công nhầm các cơ quan lành, gây phản ứng bất lợi qua trung gian miễn dịch có thể nặng hoặc tử vong, ở bất kỳ cơ quan nào. Trong thử nghiệm, viêm phổi gặp ở khoảng 4%, tiêu chảy hoặc viêm đại tràng khoảng 7%, viêm gan khoảng 6%, suy tuyến thượng thận khoảng 4%, viêm tuyến yên khoảng 2,5%, cường giáp khoảng 6% người dùng. Thuốc cũng có thể gây viêm cơ tim qua trung gian miễn dịch. [3] Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Phổi: ho mới hoặc nặng hơn, khó thở, đau ngực. [3]
• Ruột: tiêu chảy nhiều, phân đen, có máu hoặc nhầy, đau bụng nhiều. [3]
• Gan: vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm, buồn nôn hoặc nôn nhiều, đau bụng bên phải. [3]
• Nội tiết: đau đầu dai dẳng, mệt lả, tăng hoặc sụt cân, khát và tiểu nhiều, chóng mặt, thay đổi tâm trạng. [3]
• Tim: đau ngực mới hoặc nặng hơn, tim đập không đều hoặc rất nhanh, khó thở, mệt, phù mắt cá chân. [3]
• Da: phát ban, ngứa, phỏng nước, bong da, loét đau ở miệng, mũi, họng hoặc vùng sinh dục. [3]
• Phản ứng khi truyền: ớn lạnh, run, ngứa, phát ban, đỏ bừng mặt, khó thở, chóng mặt, sốt trong khi truyền. [2] [3]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Xét nghiệm men gan, creatinine và chức năng tuyến giáp trước khi bắt đầu và định kỳ trong quá trình điều trị. [3]
• Người có triệu chứng tim hoặc tim phổi cần được đánh giá viêm cơ tim. [3]
• Bác sĩ có thể tạm ngừng hoặc ngừng hẳn thuốc tuỳ loại và mức độ phản ứng; nhiều phản ứng miễn dịch được điều trị bằng corticoid. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Báo bác sĩ nếu có bệnh tự miễn (như bệnh Crohn, viêm loét đại tràng, lupus), đã ghép tạng, đã hoặc sắp ghép tế bào gốc từ người cho, hoặc có bệnh thần kinh như nhược cơ, hội chứng Guillain Barré. [3]
• Ghép tế bào gốc đồng loài: có thể gặp biến chứng nặng, có khi tử vong, nếu ghép trước hoặc sau khi dùng thuốc nhóm này. [3]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ có khả năng mang thai cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và ít nhất 5 tháng sau liều cuối. [3]
• Cho con bú: không cho con bú trong khi điều trị và ít nhất 5 tháng sau liều cuối. [3]
• Kể đủ các thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược đang dùng. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Với ung thư hắc tố của tôi, nên dùng Opdualag, nivolumab đơn thuần hay nivolumab kết hợp ipilimumab?
• Khối u của tôi có đột biến BRAF không, và điều đó ảnh hưởng thế nào đến lựa chọn điều trị?
• Dấu hiệu nào của phản ứng miễn dịch, đặc biệt là viêm cơ tim, cần đến viện ngay?
• Bao lâu tôi cần xét nghiệm máu và chụp đánh giá đáp ứng?
• Nếu phải ngừng thuốc vì tác dụng phụ, tôi có thể dùng lại sau không?
• Tôi sẽ dùng thuốc trong bao lâu nếu bệnh đáp ứng tốt?
• Thuốc đã có ở Việt Nam chưa, chi phí và bảo hiểm thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Nivolumab và relatlimab
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Nivolumab và relatlimab
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Opdualag (Nivolumab And Relatlimab-Rmbw) Injection [E.R. Squibb & Sons, L.L.C.]