Tremelimumab (Imjudo)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Tremelimumab (tên đầy đủ tremelimumab-actl) là thuốc miễn dịch dạng truyền tĩnh mạch, biệt dược gốc là Imjudo. Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, là một kháng thể đơn dòng chặn protein CTLA-4. [1][2]

Tế bào T là tế bào miễn dịch có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. CTLA-4 là một "phanh" trên tế bào T, giúp hệ miễn dịch không hoạt động quá mức. Tremelimumab chặn CTLA-4, gỡ bỏ tín hiệu ức chế, giúp tế bào T hoạt động mạnh hơn để tấn công khối u. [2]

Tremelimumab luôn được dùng cùng durvalumab, một thuốc ức chế PD-L1. Hai thuốc tác động lên hai "phanh" khác nhau của hệ miễn dịch, nên phối hợp có thể mang lại hiệu quả mạnh hơn dùng từng thuốc. [2] Tremelimumab cùng nhóm với ipilimumab (cũng là thuốc ức chế CTLA-4).

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc, tremelimumab được phê duyệt cho người lớn trong hai trường hợp: [1][2]

• Ung thư biểu mô tế bào gan không mổ được: phối hợp với durvalumab.
• Ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) đã di căn, không có đột biến gen EGFR nhạy thuốc và không có tái sắp xếp gen ALK: phối hợp với durvalumab và hóa trị có platinum.

Với ung thư gan, phác đồ trong thử nghiệm HIMALAYA gồm một lần truyền tremelimumab duy nhất cùng durvalumab, sau đó tiếp tục durvalumab đơn độc định kỳ. [2] Người bệnh trong thử nghiệm này hầu hết có chức năng gan còn tốt và chưa từng điều trị toàn thân cho ung thư gan. [2] Ung thư gan là một trong những loại ung thư thường gặp nhất tại Việt Nam, và phần lớn liên quan đến viêm gan B; vì vậy phác đồ này được quan tâm nhiều. Thuốc cũng đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Thử nghiệm HIMALAYA là thử nghiệm ngẫu nhiên, đa trung tâm trên người bệnh ung thư biểu mô tế bào gan không mổ được, chưa điều trị toàn thân. Khoảng một nửa người tham gia là người châu Á, và khoảng một phần ba có nguyên nhân là viêm gan B. [2] Thử nghiệm so sánh phối hợp tremelimumab và durvalumab với sorafenib, một thuốc chuẩn trước đây. [2] Kết quả: [2]

• Thời gian sống toàn bộ trung vị 16,4 tháng với tremelimumab và durvalumab, so với 13,8 tháng với sorafenib.
• Nguy cơ tử vong giảm khoảng 22% so với sorafenib.

Thử nghiệm loại trừ người đồng nhiễm viêm gan B và C, người mới bị xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng cần chọc dịch hoặc bệnh não gan gần đây, và người có bệnh tự miễn. [2] Vì vậy, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ chức năng gan và nguy cơ chảy máu trước khi dùng. Với ung thư phổi, phối hợp ba thành phần được phê duyệt dựa trên thử nghiệm POSEIDON. [2]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Ở người bệnh ung thư gan, tác dụng phụ thường gặp nhất là phát ban, tiêu chảy, mệt mỏi, ngứa, đau cơ xương và đau bụng. [2] Ở người bệnh ung thư phổi (có kèm hóa trị), thường gặp nhất là buồn nôn, mệt mỏi, đau cơ xương, chán ăn, phát ban và tiêu chảy. [2]

Điểm quan trọng nhất là phản ứng phụ qua trung gian miễn dịch: hệ miễn dịch được "nhả phanh" có thể tấn công nhầm cơ quan lành, ở bất kỳ cơ quan nào, bất kỳ lúc nào trong hoặc sau điều trị, có thể nặng hoặc gây tử vong. [2] Các dạng gồm: viêm phổi, viêm đại tràng (thường biểu hiện tiêu chảy), viêm gan, rối loạn tuyến nội tiết, viêm thận, phản ứng da, viêm tụy. [2] Phần lớn được kiểm soát bằng corticoid nếu phát hiện sớm. [2]

Trong thử nghiệm HIMALAYA, tác dụng phụ nghiêm trọng thường gặp gồm chảy máu, tiêu chảy, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi. [2] Thuốc cũng có thể gây phản ứng khi truyền và có thể gây hại cho thai nhi. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có: tiêu chảy hoặc đi ngoài nhiều lần, phân đen hoặc có máu, đau bụng; ho, khó thở, đau ngực; vàng da, nước tiểu sẫm màu, dễ chảy máu hoặc bầm tím; phát ban lan rộng, phồng rộp da; mệt lả, đau đầu kéo dài, chóng mặt; khát và tiểu nhiều; tiểu ít, phù; đau bụng trên dữ dội lan ra sau lưng; nôn ra máu hoặc chất màu bã cà phê.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ cho xét nghiệm men gan, chức năng thận (creatinine), hormone ACTH (liên quan tuyến thượng thận) và chức năng tuyến giáp trước khi bắt đầu và trước mỗi lần truyền. [2] Người bệnh ung thư gan cần được theo dõi thêm chức năng gan nền và nguy cơ giãn tĩnh mạch thực quản; người có nguy cơ cao xuất huyết do giãn tĩnh mạch thực quản cần được điều trị nội soi phù hợp trước. [2]

Trong lúc truyền, điều dưỡng sẽ theo dõi phản ứng; tốc độ truyền có thể được giảm hoặc tạm dừng. [2] Tùy mức độ phản ứng phụ, bác sĩ có thể tạm ngừng hoặc ngừng hẳn thuốc và cho corticoid. [2] Hãy kể mọi triệu chứng mới với đội điều trị, kể cả sau khi đã ngừng thuốc.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Bệnh tự miễn: báo bác sĩ nếu có bệnh tự miễn hoặc bệnh viêm mạn tính; người có các bệnh này bị loại khỏi thử nghiệm HIMALAYA. [2]
• Viêm gan virus: báo bác sĩ tình trạng viêm gan B, viêm gan C và thuốc kháng virus đang dùng. [2]
• Tiền sử xuất huyết tiêu hóa, cổ trướng, bệnh não gan: cần được bác sĩ đánh giá kỹ. [2]
• Thuốc khác: báo mọi thuốc, vitamin, thảo dược đang dùng; không tự dùng corticoid hay thuốc ức chế miễn dịch.
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi; cần dùng biện pháp tránh thai hiệu quả theo hướng dẫn của bác sĩ. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Chức năng gan của tôi có đủ tốt để dùng phác đồ tremelimumab và durvalumab không?
• Tôi có cần nội soi dạ dày thực quản trước khi điều trị không?
• Tôi có viêm gan B, vậy có cần tiếp tục hoặc bắt đầu thuốc kháng virus không?
• Phác đồ này khác gì so với atezolizumab phối hợp bevacizumab hoặc thuốc uống như lenvatinib?
• Những triệu chứng nào của phản ứng miễn dịch tôi cần báo ngay?
• Bảo hiểm y tế có chi trả phác đồ này không, có chương trình hỗ trợ nào không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Tremelimumab
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Imjudo (Tremelimumab) Injection, Solution [Astrazeneca Pharmaceuticals Lp]