Sorafenib (Nexavar)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Sorafenib là thuốc nhắm trúng đích dạng viên uống, thuộc nhóm thuốc ức chế kinase đa đích. Biệt dược gốc của thuốc là Nexavar. [1] [2]

Kinase là các enzym truyền tín hiệu bên trong và trên bề mặt tế bào. Sorafenib ức chế cùng lúc nhiều kinase: một nhóm liên quan đến sự tăng sinh của chính tế bào ung thư (như con đường RAF), và một nhóm cần cho việc tạo mạch máu mới nuôi khối u (như thụ thể yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu VEGFR và thụ thể yếu tố tăng trưởng nguồn gốc tiểu cầu PDGFR). Nhờ vừa làm chậm tế bào ung thư vừa cắt nguồn máu nuôi, thuốc giúp làm chậm sự phát triển của khối u. [2]

Sorafenib là một trong những thuốc nhắm trúng đích đầu tiên được dùng rộng rãi cho ung thư gan. Hiện nay, ở nhiều loại ung thư, đã có thêm lựa chọn mới như liệu pháp miễn dịch hoặc thuốc đa đích thế hệ sau; sorafenib vẫn là một lựa chọn quan trọng trong một số tình huống, nhất là khi người bệnh không dùng được các thuốc mới.

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, sorafenib được dùng để điều trị: [1] [2]

• Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) không cắt bỏ được bằng phẫu thuật.

• Ung thư biểu mô tế bào thận giai đoạn tiến triển.

• Ung thư tuyến giáp thể biệt hoá tái phát tại chỗ hoặc di căn, đang tiến triển và không còn đáp ứng với điều trị bằng i ốt phóng xạ.

Trong ung thư gan, bác sĩ thường cân nhắc thêm chức năng gan (phân loại Child Pugh), thể trạng và các lựa chọn khác như phối hợp atezolizumab với bevacizumab, durvalumab với tremelimumab, hoặc lenvatinib. Sorafenib hay được chọn khi người bệnh không dùng được liệu pháp miễn dịch, ví dụ đã ghép gan hoặc có bệnh tự miễn nặng.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Với ung thư gan, sorafenib được phê duyệt dựa trên thử nghiệm SHARP và một thử nghiệm tại châu Á Thái Bình Dương, cả hai cho thấy sorafenib kéo dài thời gian sống so với giả dược ở người bệnh chưa điều trị toàn thân. Với ung thư thận, thử nghiệm TARGET cho thấy sorafenib kéo dài thời gian bệnh không tiến triển. Với ung thư tuyến giáp kháng i ốt phóng xạ, thử nghiệm DECISION cho thấy sorafenib kéo dài thời gian bệnh không tiến triển so với giả dược.

Sorafenib thường giúp bệnh ổn định hơn là làm khối u thu nhỏ rõ rệt. Mức lợi ích của từng người phụ thuộc vào chức năng gan, thể trạng và đặc điểm khối u.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp của sorafenib gồm phản ứng da ở bàn tay bàn chân (đỏ, đau, bong tróc, phồng rộp ở lòng bàn tay, lòng bàn chân), tiêu chảy, mệt mỏi, sụt cân, tăng huyết áp, rụng tóc, phát ban, buồn nôn và đau bụng.

Nhãn thuốc cảnh báo: [2]

• Biến cố tim mạch, bao gồm thiếu máu cơ tim và nhồi máu cơ tim.

• Chảy máu.

• Tăng huyết áp: cần đo huyết áp hằng tuần trong 6 tuần đầu và định kỳ sau đó.

• Độc tính trên da, kể cả phản ứng da nặng hiếm gặp như hội chứng Stevens Johnson.

• Thủng đường tiêu hoá.

• Chậm lành vết thương: cần tạm ngưng thuốc trước phẫu thuật theo lịch và chỉ dùng lại khi vết mổ đã lành.

• Kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ ở người có nguy cơ rối loạn nhịp.

Hãy liên hệ bác sĩ ngay nếu có: đau ngực, khó thở; chảy máu, nôn ra máu, đi ngoài phân đen; đau bụng dữ dội đột ngột; huyết áp tăng cao kèm đau đầu, nhìn mờ; phồng rộp da nhiều gây đau, không đi lại được; ban da lan rộng kèm sốt.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Người bệnh cần đo huyết áp thường xuyên, đặc biệt trong 6 tuần đầu. [2] Bác sĩ sẽ theo dõi chức năng gan (quan trọng ở người ung thư gan có xơ gan), công thức máu, điện giải và điện tâm đồ ở người có nguy cơ. Ở ung thư tuyến giáp, thuốc có thể làm thay đổi nhu cầu hormone tuyến giáp, nên cần kiểm tra chỉ số TSH định kỳ.

Chăm sóc da bàn tay, bàn chân từ sớm giúp giảm phản ứng da: dùng kem dưỡng ẩm, đi giày mềm, tránh cọ xát và nước quá nóng. Hãy báo sớm khi da bắt đầu đỏ đau để được xử trí kịp thời.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Tránh dùng cùng các thuốc cảm ứng mạnh men CYP3A4 (như rifampicin, một số thuốc chống động kinh, cây ban Âu St. John's wort) vì làm giảm tác dụng của sorafenib. [2]

• Thận trọng khi dùng cùng thuốc chống đông như warfarin vì có thể tăng nguy cơ chảy máu; bác sĩ có thể cần theo dõi chỉ số đông máu.

• Nên uống thuốc lúc đói hoặc với bữa ăn ít chất béo theo hướng dẫn của dược sĩ, vì bữa ăn nhiều mỡ làm giảm hấp thu thuốc.

• Thuốc có thể gây hại cho thai nhi; cần tránh thai hiệu quả trong và sau điều trị.

• Báo bác sĩ trước bất kỳ phẫu thuật, nhổ răng hay thủ thuật nào để được tạm ngưng thuốc đúng lịch.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

1. Với tình trạng gan (hoặc thận, tuyến giáp) của tôi, vì sao sorafenib được chọn thay vì liệu pháp miễn dịch hoặc lenvatinib?

2. Chức năng gan của tôi (Child Pugh) có phù hợp để dùng thuốc không?

3. Tôi cần đo huyết áp và xét nghiệm gì trong quá trình dùng thuốc?

4. Tôi nên làm gì để phòng và xử trí phản ứng da bàn tay bàn chân?

5. Khi nào bác sĩ đánh giá lại đáp ứng, và nếu bệnh tiến triển thì thuốc tiếp theo là gì?

6. Tôi có cần kiểm tra và điều trị viêm gan B, C song song không?

7. Chi phí thuốc hằng tháng khoảng bao nhiêu và bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Sorafenib Tosylate
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Nexavar (Sorafenib)