Cabozantinib (Cabometyx, Cometriq)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Cabozantinib là thuốc nhắm trúng đích dùng đường uống, có hai biệt dược gốc: Cabometyx (dạng viên nén) và Cometriq (dạng viên nang), cùng của hãng Exelixis; tại nhiều nước ngoài Hoa Kỳ, thuốc do Ipsen phân phối. [1] [2] Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế kinase phân tử nhỏ, có khả năng đi vào tế bào dễ dàng. [1]

Cabozantinib chặn cùng lúc nhiều protein truyền tín hiệu, gồm thụ thể yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (VEGFR), thụ thể MET, AXL và RET. [2] Nhờ vậy thuốc tác động theo hai hướng: vừa chặn tín hiệu ra lệnh cho tế bào ung thư phân chia, vừa chặn tín hiệu tạo mạch máu mới nuôi khối u. Khi khối u không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, sự phát triển và lan rộng của nó bị kìm lại. [1] Việc chặn MET và AXL được cho là giúp cabozantinib vẫn có tác dụng ở một số khối u đã kháng các thuốc chống tạo mạch khác.

Lưu ý quan trọng: viên nén Cabometyx và viên nang Cometriq không thay thế cho nhau được, vì cách hấp thu khác nhau. [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và nhãn thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, viên nén Cabometyx được dùng cho: [1] [2]

• Ung thư biểu mô tế bào thận giai đoạn tiến xa: đơn độc, hoặc phối hợp với thuốc miễn dịch nivolumab ở bước điều trị đầu tiên. [2]
• Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) ở người bệnh đã dùng sorafenib trước đó. [2]
• Ung thư tuyến giáp biệt hoá tiến triển tại chỗ hoặc di căn, đã tiến triển sau thuốc nhắm vào VEGFR và không đáp ứng hoặc không thể điều trị bằng iốt phóng xạ, ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi. [1] [2]
• U thần kinh nội tiết tụy và u thần kinh nội tiết ngoài tụy biệt hoá tốt, không mổ được hoặc đã di căn, đã được điều trị trước đó, ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi. [2]

Viên nang Cometriq được dùng cho ung thư tuyến giáp thể tủy tiến triển, di căn. [1] [3]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Cabozantinib được phê duyệt dựa trên nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên: [2]

• METEOR: ở ung thư thận đã dùng thuốc chống tạo mạch, cabozantinib kéo dài thời gian bệnh không tiến triển và thời gian sống so với everolimus. [2]
• CheckMate 9ER: ở ung thư thận chưa điều trị, phối hợp cabozantinib với nivolumab cải thiện thời gian bệnh không tiến triển, thời gian sống và tỷ lệ đáp ứng so với sunitinib. [2]
• CELESTIAL: ở ung thư gan đã dùng sorafenib, cabozantinib kéo dài thời gian sống so với giả dược. [2]
• COSMIC-311 (ung thư tuyến giáp biệt hoá) và CABINET (u thần kinh nội tiết): cabozantinib kéo dài thời gian bệnh không tiến triển so với giả dược. [2]

Mức lợi ích cụ thể khác nhau giữa các loại ung thư và giữa từng người; bác sĩ sẽ chụp chiếu định kỳ để đánh giá.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp gồm tiêu chảy, mệt mỏi, hội chứng bàn tay bàn chân (đỏ, đau, phồng rộp lòng bàn tay, bàn chân), chán ăn, tăng huyết áp, buồn nôn, nôn, sụt cân, táo bón, loét miệng, thay đổi vị giác, khàn giọng, tóc đổi màu. [3] [2] Xét nghiệm có thể thấy tăng men gan, giảm canxi, giảm chức năng tuyến giáp và có đạm trong nước tiểu. [2]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có:

• Chảy máu bất thường: ho ra máu, nôn ra máu, đi ngoài phân đen; chảy máu có thể nặng, thậm chí tử vong. [2]
• Đau bụng dữ dội, sốt, dấu hiệu thủng ruột hoặc rò. [2]
• Đau ngực, khó thở, sưng đau một bên chân, yếu nửa người: dấu hiệu cục máu đông, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. [2]
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, lú lẫn, co giật: có thể do huyết áp tăng cao hoặc một hội chứng não hiếm gặp. [2]
• Khó thở, phù chân, tăng cân nhanh: dấu hiệu suy tim. [2]
• Tiêu chảy nhiều không kiểm soát, vàng da, đau hoặc lung lay răng, đau hàm (hoại tử xương hàm), vết thương lâu lành. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ thường đo huyết áp thường xuyên, xét nghiệm men gan, chức năng thận, đạm niệu, canxi, chức năng tuyến giáp và theo dõi dấu hiệu suy tim. [2] Nên khám răng trước khi bắt đầu và giữ vệ sinh răng miệng tốt để giảm nguy cơ hoại tử xương hàm. [2] Thuốc cần được tạm ngừng trước khi phẫu thuật, kể cả nhổ răng, theo khoảng thời gian bác sĩ hướng dẫn, và chỉ dùng lại khi vết thương lành. [2]

Viên Cabometyx được uống lúc đói, không uống cùng bữa ăn. Không tự ngừng hay đổi liều; bác sĩ có thể tạm ngừng hoặc giảm liều khi tác dụng phụ nặng. [3] [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Tránh bưởi chùm và nước bưởi chùm. [3]
• Các thuốc ức chế mạnh men gan CYP3A4 làm tăng nồng độ cabozantinib; các thuốc gây cảm ứng mạnh men này (như rifampicin, một số thuốc chống động kinh, cỏ ban St. John's wort) làm giảm hiệu quả. Nên tránh dùng cùng. [3] [2]
• Báo bác sĩ nếu gần đây bị chảy máu, có tăng huyết áp, bệnh tim, bệnh gan, sắp phẫu thuật hoặc làm răng. [3] [2]
• Thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Phụ nữ cần tránh thai hiệu quả trong khi điều trị và 4 tháng sau liều cuối; không cho con bú. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi được kê Cabometyx hay Cometriq, và vì sao không được đổi lẫn hai loại?
• Cabozantinib dùng đơn độc hay phối hợp với thuốc miễn dịch trong trường hợp của tôi?
• Tôi cần đo huyết áp tại nhà thế nào và ngưỡng nào thì phải báo bác sĩ?
• Tôi xử trí tiêu chảy và hội chứng bàn tay bàn chân tại nhà ra sao?
• Tôi sắp làm răng hoặc phẫu thuật, cần ngừng thuốc trước bao lâu và khi nào dùng lại?
• Tôi cần xét nghiệm máu, nước tiểu và chụp chiếu theo lịch như thế nào?
• Chi phí mỗi tháng là bao nhiêu, bảo hiểm y tế chi trả thế nào, và có chương trình hỗ trợ bệnh nhân không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Cabozantinib
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Cabometyx (Cabozantinib) Tablet [Exelixis, Inc.]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Cabozantinib