Fruquintinib (Fruzaqla, Elunate)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Fruquintinib là thuốc nhắm trúng đích dạng viên nang uống, dùng cho ung thư đại trực tràng. Biệt dược gốc được lưu hành với tên Fruzaqla (tại Hoa Kỳ và nhiều nước) và Elunate (tại Trung Quốc, nơi thuốc được phát triển). [1][2]

Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế kinase, tác động chọn lọc lên các thụ thể VEGFR. VEGF là một tín hiệu kích thích hình thành mạch máu mới. Khối u cần mạch máu mới để lấy oxy và chất dinh dưỡng; khi thụ thể VEGFR bị chặn, quá trình tạo mạch cho khối u bị cản trở, giúp làm chậm hoặc ngừng sự lan rộng của tế bào ung thư. [3] Vì vậy fruquintinib được xếp vào nhóm thuốc ức chế tăng sinh mạch.

So với một số thuốc đa đích khác cùng nhóm, fruquintinib được thiết kế để tác động tập trung vào VEGFR, nhằm hạn chế tác dụng phụ ngoài đích.

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc, fruquintinib được phê duyệt cho người lớn mắc ung thư đại trực tràng đã di căn, đã từng được điều trị bằng: [1][2]

• Hóa trị có fluoropyrimidine, oxaliplatin và irinotecan.
• Thuốc kháng VEGF (như bevacizumab).
• Thuốc kháng EGFR (như cetuximab, panitumumab), nếu khối u không có đột biến gen RAS (RAS kiểu dại) và việc dùng thuốc này phù hợp.

Nói cách khác, fruquintinib là lựa chọn ở giai đoạn muộn, khi các phác đồ chuẩn trước đó không còn hiệu quả. Ở giai đoạn này, bác sĩ còn có thể cân nhắc các thuốc khác như trifluridine phối hợp tipiracil hoặc regorafenib. Thuốc cũng đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Thử nghiệm FRESCO-2 là thử nghiệm quốc tế, ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược trên 691 người bệnh ung thư đại trực tràng di căn đã dùng hầu hết các điều trị chuẩn; phần lớn đã dùng cả trifluridine phối hợp tipiracil, và gần một nửa đã dùng regorafenib. [2] Người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng fruquintinib hoặc giả dược, cùng với chăm sóc hỗ trợ tốt nhất. [2]

Theo nhãn thuốc, thêm fruquintinib giúp cải thiện có ý nghĩa thống kê cả thời gian sống toàn bộ và thời gian sống không bệnh tiến triển so với giả dược. [2] Một thử nghiệm khác là FRESCO, tiến hành tại Trung Quốc trên 416 người bệnh đã thất bại với hóa trị chuẩn, cũng được dùng làm cơ sở đánh giá. [2]

Cần hiểu rằng ở giai đoạn này, mục tiêu điều trị thường là kéo dài thời gian sống và kiểm soát bệnh, không phải chữa khỏi. Hãy hỏi bác sĩ về lợi ích dự kiến so với tác dụng phụ trong trường hợp của bạn.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Theo nhãn thuốc, các tác dụng phụ thường gặp nhất là tăng huyết áp, hội chứng bàn tay bàn chân (đỏ, đau, bong da lòng bàn tay, bàn chân), protein niệu (có đạm trong nước tiểu), khàn giọng, đau bụng, tiêu chảy và mệt mỏi. [2] MedlinePlus ghi nhận thêm lở miệng, chán ăn, đau cơ, khớp, xương. [3]

Tăng huyết áp gặp ở khoảng một nửa người bệnh, thường xuất hiện sớm, trung vị khoảng 2 tuần sau khi bắt đầu thuốc. [2]

Các cảnh báo quan trọng khác: [2]

• Chảy máu.
• Nhiễm trùng.
• Thủng đường tiêu hóa hoặc rò.
• Tổn thương gan.
• Hội chứng bệnh não có hồi phục vùng sau (PRES): đau đầu, co giật, rối loạn thị giác, lú lẫn.
• Chậm lành vết thương.
• Huyết khối động mạch (như nhồi máu cơ tim, đột quỵ).
• Dị ứng với phẩm màu tartrazine và sunset yellow trong viên nang, có thể gây cơn hen ở người nhạy cảm.
• Có thể gây hại cho thai nhi.

Hãy gọi bác sĩ ngay hoặc đi cấp cứu nếu có: chảy máu cam, bầm tím bất thường, phân đen hoặc có máu, nước tiểu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm, nôn hoặc ho ra máu, ra máu âm đạo bất thường; đau bụng dữ dội hoặc kéo dài kèm sốt, nôn; dấu hiệu nhiễm trùng; yếu, tê đột ngột một bên mặt hoặc người, nói khó, nhìn mờ đột ngột, đi lại khó, đau đầu dữ dội đột ngột; đau ngực, khó thở, đau lan ra tay, vai, cổ, hàm; co giật, lú lẫn; vết thương đỏ, chảy mủ hoặc lâu lành; phù mặt, tay chân; vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu. [3]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Huyết áp cần được kiểm soát tốt trước khi bắt đầu thuốc. Bác sĩ sẽ đo huyết áp hằng tuần trong tháng đầu, sau đó ít nhất mỗi tháng. [3][2] Người bệnh có thể được kê thuốc hạ huyết áp hoặc điều chỉnh liều fruquintinib khi cần. [2]

Bác sĩ cũng thường theo dõi: chức năng gan trước và trong khi điều trị; protein trong nước tiểu; các dấu hiệu chảy máu và nhiễm trùng. [2]

Fruquintinib được uống theo chu kỳ gồm những ngày uống thuốc liên tục và những ngày nghỉ thuốc; hãy làm đúng lịch trên đơn thuốc. Nuốt nguyên viên nang, không mở, nhai hay nghiền. Nếu nôn sau khi uống, không uống bù mà uống liều tiếp theo đúng giờ vào ngày hôm sau. Tiếp tục dùng thuốc kể cả khi thấy khỏe và không tự ngừng khi chưa hỏi bác sĩ. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thảo dược: cỏ St. John có thể tương tác với fruquintinib. [3]
• Thuốc khác: báo bác sĩ và dược sĩ mọi thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng đang dùng. [3]
• Tiền sử bệnh: báo bác sĩ nếu đang bị nhiễm trùng hoặc có vết thương chưa lành; từng có rối loạn chảy máu, cục máu đông, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, tăng huyết áp, mỡ máu cao, protein niệu hoặc bệnh thận, bệnh tuyến giáp, bệnh gan. [3]
• Phẫu thuật: thường phải ngừng thuốc ít nhất 2 tuần trước phẫu thuật lớn, và chỉ dùng lại sau phẫu thuật ít nhất 2 tuần khi vết mổ đã lành. Báo bác sĩ cả khi làm thủ thuật răng miệng. [3][2]
• Mang thai và cho con bú: người bệnh và bạn đời cần tránh thai trong khi điều trị và 2 tuần sau liều cuối; không cho con bú trong thời gian này. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Vì sao fruquintinib là lựa chọn phù hợp cho tôi ở thời điểm này, so với trifluridine phối hợp tipiracil hoặc regorafenib?
• Mục tiêu điều trị của tôi là gì, và bao lâu thì biết thuốc có hiệu quả?
• Tôi có cần tự đo huyết áp tại nhà không, mức nào thì phải báo bác sĩ?
• Tôi nên chăm sóc tay chân thế nào để hạn chế hội chứng bàn tay bàn chân?
• Nếu tôi cần phẫu thuật hoặc nhổ răng, tôi phải ngừng thuốc bao lâu?
• Thuốc này có sẵn tại Việt Nam không, bảo hiểm y tế có chi trả không, có chương trình hỗ trợ nào không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Fruquintinib
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Fruzaqla (Fruquintinib) Capsule [Takeda Pharmaceuticals America, Inc.]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Fruquintinib