Palbociclib (Ibrance)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Palbociclib là thuốc nhắm trúng đích thuộc nhóm ức chế CDK4/6, biệt dược gốc là Ibrance của hãng Pfizer. Thuốc có dạng viên nang và viên nén để uống. [1] [2]

CDK4 và CDK6 là hai protein giúp tế bào chuyển từ giai đoạn "nghỉ" sang giai đoạn nhân đôi ADN để phân chia. Trong ung thư vú có thụ thể nội tiết dương tính, con đường này thường hoạt động mạnh, thúc đẩy tế bào ung thư sinh sôi. Palbociclib chặn hoạt động của CDK4 và CDK6, nhờ đó làm chậm hoặc ngừng sự phát triển của tế bào ung thư. [1] Đây là phân tử nhỏ, dễ đi vào bên trong tế bào. [1]

Palbociclib không dùng một mình. Thuốc được phối hợp với liệu pháp nội tiết (như thuốc ức chế aromatase hoặc fulvestrant) để tấn công khối u từ hai phía: vừa cắt nguồn estrogen, vừa chặn "động cơ" phân chia tế bào. [1] [3]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, palbociclib dùng cho người trưởng thành bị ung thư vú tiến triển tại chỗ hoặc di căn, trong các tình huống: [3]

• Ung thư vú có thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính, tiến triển hoặc di căn: phối hợp với thuốc ức chế aromatase làm liệu pháp nội tiết khởi đầu; hoặc phối hợp với fulvestrant khi bệnh đã tiến triển sau liệu pháp nội tiết.

• Ung thư vú có đột biến gen PIK3CA (thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính) kháng với liệu pháp nội tiết, tái phát trong hoặc sau khi hoàn tất điều trị nội tiết bổ trợ: phối hợp với inavolisib và fulvestrant. Đột biến phải được phát hiện bằng xét nghiệm đã được cấp phép.

• Ung thư vú có thụ thể nội tiết dương tính và HER2 dương tính tiến triển hoặc di căn: dùng duy trì cùng trastuzumab (có hoặc không kèm pertuzumab) và liệu pháp nội tiết sau giai đoạn điều trị tấn công.

Palbociclib chỉ có tác dụng với khối u phụ thuộc nội tiết, nên kết quả xét nghiệm thụ thể nội tiết và HER2 trên mẫu mô là điều kiện bắt buộc trước khi dùng.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hiệu quả của palbociclib được chứng minh qua các thử nghiệm ngẫu nhiên PALOMA. [3]

• PALOMA-2 là thử nghiệm quốc tế, mù đôi, so sánh palbociclib phối hợp letrozole với giả dược phối hợp letrozole ở phụ nữ mãn kinh bị ung thư vú tiến triển, có thụ thể estrogen dương tính và HER2 âm tính, chưa điều trị toàn thân cho giai đoạn tiến triển. Tổng cộng 666 người bệnh được phân nhóm ngẫu nhiên. Tiêu chí chính là thời gian sống không bệnh tiến triển. [3]

• PALOMA-3 đánh giá palbociclib phối hợp fulvestrant ở người bệnh đã tiến triển sau liệu pháp nội tiết. [3]

• PATINA đánh giá việc thêm palbociclib vào điều trị duy trì bằng thuốc kháng HER2 và liệu pháp nội tiết ở ung thư vú có cả thụ thể nội tiết và HER2 dương tính. [3]

Nhìn chung, thêm palbociclib vào liệu pháp nội tiết giúp kéo dài thời gian bệnh được kiểm soát so với liệu pháp nội tiết đơn thuần. Mức lợi ích ở mỗi người khác nhau, và bác sĩ sẽ theo dõi đáp ứng bằng chụp chiếu định kỳ.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ quan trọng nhất là giảm bạch cầu trung tính. Trong PALOMA-2 và PALOMA-3, đây là tác dụng phụ được báo cáo nhiều nhất, gặp ở khoảng 80% người bệnh; giảm nặng (độ 3 trở lên) gặp ở khoảng 66%. [3] Khác với hoá trị, giảm bạch cầu do palbociclib thường ít khi dẫn tới nhiễm trùng có sốt, nhưng vẫn cần theo dõi chặt.

Khi phối hợp với letrozole hoặc fulvestrant, các tác dụng phụ gặp ở từ 20% người bệnh trở lên gồm: giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính, tăng creatinin máu, giảm huyết sắc tố (thiếu máu), giảm tiểu cầu, nhiễm trùng, tăng men gan, mệt mỏi, buồn nôn, viêm loét miệng, tiêu chảy và rụng tóc. [3]

Nhãn thuốc cảnh báo bệnh phổi kẽ hoặc viêm phổi, có trường hợp nặng và tử vong. [3]

Hãy báo bác sĩ ngay nếu có: [2] [3]

• Sốt, ớn lạnh, đau họng hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác.

• Ho mới hoặc ho nặng hơn, khó thở, đau ngực.

• Chảy máu hoặc bầm tím bất thường, mệt lả, da xanh xao.

• Loét miệng nặng khiến không ăn uống được, tiêu chảy nhiều.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Theo nhãn thuốc, cần xét nghiệm công thức máu trước khi bắt đầu palbociclib, vào đầu mỗi chu kỳ, và giữa chu kỳ trong hai chu kỳ đầu tiên, cũng như khi có chỉ định lâm sàng. [3] Nếu bạch cầu giảm nhiều, bác sĩ có thể hoãn chu kỳ tiếp theo hoặc giảm liều. Đây là điều chỉnh thường gặp và không có nghĩa là điều trị thất bại.

Palbociclib được dùng theo chu kỳ có những ngày uống và những ngày nghỉ. Hãy uống đúng lịch bác sĩ hướng dẫn, vào khoảng cùng một thời điểm mỗi ngày dùng thuốc, và nuốt nguyên viên. [2] Nếu nôn hoặc quên một lần uống, không uống bù mà dùng lần tiếp theo như bình thường, trừ khi bác sĩ dặn khác.

Nếu đang dùng kèm thuốc ức chế aromatase, cũng nên theo dõi sức khoẻ xương theo hướng dẫn của bác sĩ.

Tương tác và lưu ý khi dùng

Palbociclib chủ yếu được chuyển hoá qua men gan CYP3A. Nên tránh dùng chung với thuốc ức chế mạnh men này (một số thuốc kháng nấm, kháng sinh nhóm macrolide, thuốc điều trị HIV) vì có thể làm tăng nồng độ palbociclib; nếu không tránh được, bác sĩ sẽ giảm liều. Cũng cần tránh các thuốc gây cảm ứng mạnh men CYP3A (như rifampicin, một số thuốc chống động kinh, cỏ St. John) vì có thể làm giảm tác dụng. [3] Bưởi và nước ép bưởi có thể ảnh hưởng men CYP3A, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng. [2]

Palbociclib cũng có thể làm tăng nồng độ một số thuốc khác được chuyển hoá qua CYP3A4, nên liều các thuốc này có thể cần điều chỉnh. [3] Hãy đưa cho bác sĩ danh sách đầy đủ thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược bạn đang dùng.

Palbociclib có thể gây hại cho thai nhi. Người bệnh cần dùng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị theo hướng dẫn. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có thụ thể nội tiết và HER2 thế nào, và vì sao palbociclib phù hợp?

• Palbociclib sẽ được phối hợp với thuốc nội tiết nào?

• Tôi cần xét nghiệm máu vào những ngày nào trong chu kỳ?

• Nếu bạch cầu của tôi giảm, việc điều trị sẽ thay đổi ra sao?

• Tôi có nên xét nghiệm đột biến PIK3CA không?

• Nếu bệnh tiến triển khi đang dùng palbociclib, lựa chọn tiếp theo của tôi là gì?

• Chi phí thuốc hằng tháng và mức bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Palbociclib
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Palbociclib
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Ibrance (Palbociclib) Tablet, Film Coated [U.S. Pharmaceuticals]