Ribociclib (Kisqali)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Ribociclib (dạng muối ribociclib succinate) là thuốc điều trị ung thư vú dạng viên uống, biệt dược gốc là Kisqali. Thuốc thuộc nhóm thuốc ức chế kinase, cụ thể là thuốc ức chế CDK4/6, một loại thuốc nhắm trúng đích phân tử nhỏ. [1]

CDK4 và CDK6 là hai protein điều khiển tốc độ tế bào đi qua chu kỳ phân chia. Ở ung thư vú phụ thuộc nội tiết, tín hiệu từ hormone estrogen thúc đẩy CDK4/6 hoạt động mạnh, khiến tế bào ung thư sinh sôi. Ribociclib chặn hoạt động của CDK4 và CDK6, nhờ đó có thể làm chậm hoặc ngừng sự phát triển của tế bào ung thư. [1][2]

Ribociclib không dùng một mình mà luôn phối hợp với một thuốc nội tiết, như thuốc ức chế aromatase (letrozole, anastrozole) hoặc fulvestrant. Hai loại thuốc tác động lên hai mắt xích khác nhau của cùng một con đường tín hiệu, nên phối hợp thường hiệu quả hơn dùng riêng lẻ. [1] Ribociclib cũng có dạng hộp phối hợp sẵn với letrozole. [1]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), ribociclib được phê duyệt phối hợp với thuốc khác để điều trị ung thư vú dương tính với thụ thể nội tiết (HR+) và âm tính với HER2 (HER2-), trong các tình huống: [1]

• Ung thư vú giai đoạn sớm (giai đoạn II hoặc III) có nguy cơ tái phát cao: phối hợp với thuốc ức chế aromatase, dùng sau khi đã phẫu thuật, xạ trị hoặc hóa trị. [1][2]
• Ung thư vú đã di căn, chưa điều trị nội tiết: phối hợp với thuốc ức chế aromatase.
• Ung thư vú đã di căn: phối hợp với fulvestrant, ở người chưa điều trị nội tiết hoặc bệnh nặng lên trong khi điều trị nội tiết.

Phụ nữ chưa mãn kinh thường được dùng thêm thuốc ức chế buồng trứng để đưa cơ thể về trạng thái giống sau mãn kinh; bác sĩ sẽ giải thích nếu điều này áp dụng cho bạn. Trước khi dùng thuốc, người bệnh cần có kết quả xét nghiệm hóa mô miễn dịch (IHC) xác định tình trạng thụ thể nội tiết và HER2 của khối u.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, việc phối hợp ribociclib với letrozole có thể hiệu quả hơn so với dùng riêng từng thuốc. [1] Ribociclib được phê duyệt cho cả giai đoạn di căn và giai đoạn sớm nguy cơ cao dựa trên các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên; ở giai đoạn sớm, mục tiêu là giảm nguy cơ ung thư quay lại sau phẫu thuật. [1][2]

Ở giai đoạn di căn, phối hợp thuốc ức chế CDK4/6 với điều trị nội tiết là một trong những lựa chọn bước đầu thường được các hướng dẫn điều trị quốc tế ưu tiên cho ung thư vú dương tính với thụ thể nội tiết, âm tính với HER2. Thuốc vẫn đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1] Mức lợi ích cụ thể với bạn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, các điều trị trước đó và thể trạng; hãy hỏi bác sĩ để được giải thích rõ.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp theo MedlinePlus gồm: tiêu chảy, táo bón, buồn nôn, nôn, đau bụng, đau đầu, rụng tóc, đau lưng, ngứa, lở miệng, phù tay chân, mất ngủ. [2]

Một số tác dụng phụ nghiêm trọng cần lưu ý: [2]

• Giảm bạch cầu dẫn đến nhiễm trùng: đây là lý do cần xét nghiệm máu định kỳ.
• Rối loạn nhịp tim dạng kéo dài khoảng QT: có thể gây tim đập bất thường, ngất, hiếm khi đột tử.
• Tổn thương gan.
• Bệnh phổi gây khó thở, ho.
• Phản ứng da nặng: phát ban, phồng rộp hoặc bong da, bỏng rát môi, mắt, miệng.

Hãy gọi bác sĩ ngay nếu có: sốt, đau họng, ớn lạnh hoặc dấu hiệu nhiễm trùng khác; phát ban, phồng rộp, bong da; bỏng rát hoặc phồng rộp môi, mắt, miệng; tim đập nhanh, không đều hoặc đập mạnh; khó thở, ho có hoặc không có đờm, đau ngực; chóng mặt, ngất; vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu như nước trà, mệt mỏi, chán ăn, đau vùng bụng trên bên phải; dễ chảy máu, bầm tím hơn bình thường. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Trước và trong quá trình điều trị, bác sĩ thường cho: [2]

• Xét nghiệm công thức máu định kỳ để theo dõi bạch cầu.
• Xét nghiệm chức năng gan.
• Điện tâm đồ để kiểm tra khoảng QT, đặc biệt trong giai đoạn đầu điều trị.
• Xét nghiệm điện giải (kali, canxi, phốt pho, magiê) vì rối loạn điện giải làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim.
• Thử thai trước khi bắt đầu điều trị ở người có khả năng mang thai.

Ribociclib được uống theo chu kỳ, gồm những ngày uống thuốc và những ngày nghỉ thuốc; hãy làm đúng lịch trên đơn thuốc. Nuốt nguyên viên, không bẻ, nhai hay nghiền; không uống viên đã vỡ. Nếu nôn sau khi uống thì không uống bù. [2] Bác sĩ có thể giảm liều, tạm ngừng hoặc ngừng hẳn thuốc tùy mức đáp ứng và tác dụng phụ. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Bưởi: không ăn bưởi chùm hoặc uống nước bưởi chùm trong khi dùng thuốc. [2]
• Thảo dược: cỏ St. John có thể tương tác với ribociclib. [2]
• Thuốc khác: báo bác sĩ và dược sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng. Đặc biệt quan trọng với các thuốc có thể gây kéo dài khoảng QT hoặc ảnh hưởng men gan; không tự bắt đầu thuốc mới khi chưa hỏi. [2]
• Tiền sử bệnh: báo bác sĩ nếu bản thân hoặc gia đình có tiền sử kéo dài khoảng QT, nếu từng nhồi máu cơ tim gần đây, suy tim, nhịp tim chậm hoặc không đều, tăng huyết áp, suy giáp, bệnh gan hoặc thận. [2]
• Mang thai và cho con bú: dùng biện pháp tránh thai đáng tin cậy trong khi điều trị và 3 tuần sau liều cuối; không cho con bú trong thời gian này. Thuốc có thể làm giảm khả năng sinh sản ở nam giới. [2]
• Quên uống thuốc: bỏ qua liều đã quên, không uống gấp đôi. [2]
• Phẫu thuật, nha khoa: báo bác sĩ và nha sĩ biết mình đang dùng thuốc. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Ribociclib sẽ được phối hợp với thuốc nội tiết nào trong trường hợp của tôi?
• Tôi có cần dùng thêm thuốc ức chế buồng trứng không?
• Lịch uống thuốc và ngày nghỉ thuốc của tôi cụ thể thế nào, tôi sẽ dùng trong bao lâu?
• Tôi cần làm điện tâm đồ và xét nghiệm máu vào những thời điểm nào?
• Những thuốc tôi đang dùng có làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim khi dùng chung không?
• Nếu bệnh tiến triển, lựa chọn điều trị tiếp theo của tôi là gì?
• Bảo hiểm y tế có chi trả thuốc này không, và có chương trình hỗ trợ nào không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Ribociclib
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Ribociclib