Fulvestrant (Faslodex)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Fulvestrant là thuốc nội tiết dạng tiêm dùng trong ung thư vú, biệt dược gốc là Faslodex. Thuốc thuộc nhóm làm thoái giáng thụ thể estrogen chọn lọc (SERD). Fulvestrant gắn vào thụ thể estrogen trên tế bào ung thư, chặn không cho estrogen gắn vào và đồng thời đánh dấu thụ thể này để tế bào phân hủy. Nhờ vậy, các tế bào ung thư vú cần estrogen để phát triển sẽ bị làm chậm hoặc ngừng tăng trưởng. [1] [2]

Khác với tamoxifen (chặn thụ thể nhưng không phân hủy) và nhóm thuốc ức chế men aromatase (giảm lượng estrogen cơ thể tạo ra), fulvestrant loại bỏ chính thụ thể estrogen. Thuốc được tiêm bắp, thường vào mông, tại cơ sở y tế. [1] [2]

Dùng cho ai

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) và nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, fulvestrant được dùng trong ung thư vú giai đoạn tiến xa hoặc di căn có thụ thể nội tiết dương tính: [1] [3]

• Dùng đơn độc ở phụ nữ đã mãn kinh, ung thư vú có thụ thể nội tiết dương tính và không có thụ thể HER2 (HER2 âm tính), chưa từng điều trị nội tiết.
• Dùng đơn độc ở phụ nữ đã mãn kinh, ung thư vú có thụ thể nội tiết dương tính, bệnh tiến triển sau điều trị nội tiết trước đó.
• Phối hợp với ribociclib ở phụ nữ đã mãn kinh, thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính, dùng như điều trị nội tiết đầu tiên hoặc sau khi bệnh tiến triển.
• Phối hợp với palbociclib hoặc abemaciclib (nhóm thuốc ức chế men CDK4/6) ở phụ nữ có thụ thể nội tiết dương tính, HER2 âm tính, bệnh tiến triển sau điều trị nội tiết.

Ở phụ nữ chưa mãn kinh, bác sĩ thường kết hợp thêm thuốc ức chế chức năng buồng trứng. Fulvestrant cũng là "thuốc nền" thường gặp khi phối hợp với các thuốc nhắm trúng đích mới. Việc lựa chọn cụ thể do bác sĩ ung bướu quyết định dựa trên đặc điểm khối u và các điều trị trước.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Nhãn thuốc tổng hợp nhiều thử nghiệm lâm sàng: [3]

• CONFIRM: 736 phụ nữ mãn kinh bị ung thư vú tiến xa, tái phát hoặc tiến triển sau điều trị nội tiết, được so sánh hai mức liều fulvestrant. Mức liều cao hơn cho kết quả tốt hơn và trở thành cách dùng chuẩn.
• FALCON: so sánh fulvestrant với anastrozole ở phụ nữ mãn kinh chưa từng điều trị nội tiết. Fulvestrant giúp kéo dài thời gian bệnh không tiến triển so với anastrozole.
• PALOMA-3, MONARCH 2, MONALEESA-3: thêm lần lượt palbociclib, abemaciclib hoặc ribociclib vào fulvestrant giúp kéo dài thời gian bệnh không tiến triển so với fulvestrant cùng giả dược.

Những kết quả này là trung bình trên nhóm người bệnh trong nghiên cứu; đáp ứng ở mỗi người có thể khác.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp gồm: đau tại chỗ tiêm, buồn nôn, đau xương, đau khớp, đau đầu, đau lưng, mệt mỏi, đau tay chân, bốc hỏa, nôn, chán ăn, suy nhược, đau cơ xương, ho, khó thở và táo bón. Men gan tăng gặp ở hơn 15% người dùng. [3]

Cần báo bác sĩ ngay nếu: [2] [3]

• Đau dữ dội, tê, rát hoặc yếu lan xuống chân sau khi tiêm: mũi tiêm ở mông gần dây thần kinh tọa, hiếm khi gây tổn thương thần kinh.
• Chảy máu hoặc bầm tím bất thường, nhất là ở người có rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu hoặc đang dùng thuốc chống đông.
• Dấu hiệu tổn thương gan: vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau vùng bụng trên bên phải.
• Phản ứng dị ứng: nổi mề đay, sưng mặt, môi, lưỡi, khó thở.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

• Đánh giá đáp ứng: khám lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm định kỳ theo lịch của bác sĩ.
• Chức năng gan: người suy gan mức độ trung bình được điều chỉnh cách dùng do thuốc tích lũy nhiều hơn. [3]
• Công thức máu, đông máu: ở người có nguy cơ chảy máu. [3]
• Nếu dùng phối hợp với thuốc ức chế men CDK4/6, việc theo dõi (công thức máu, men gan) chủ yếu theo thuốc đi kèm.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Tương tác thuốc: nhãn thuốc ghi chưa ghi nhận tương tác thuốc đáng kể; các thuốc ức chế hoặc cảm ứng men CYP3A4 không làm thay đổi nồng độ fulvestrant. [3] Vẫn nên báo bác sĩ toàn bộ thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc chống đông.
• Sai lệch xét nghiệm: fulvestrant có thể làm kết quả đo estradiol trong máu bằng phương pháp miễn dịch cao giả tạo, dễ gây hiểu nhầm về tình trạng mãn kinh. [3]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi; phụ nữ còn khả năng mang thai cần tránh thai hiệu quả trong thời gian dùng và một thời gian sau khi ngừng theo hướng dẫn. [3]
• Lịch tiêm: giai đoạn đầu tiêm dày hơn, sau đó tiêm định kỳ theo lịch hẹn. Nếu lỡ hẹn tiêm, liên hệ bác sĩ để sắp xếp lại sớm. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có thụ thể nội tiết dương tính và HER2 âm tính không, vì sao chọn fulvestrant?
• Tôi dùng fulvestrant đơn độc hay phối hợp với thuốc ức chế men CDK4/6 hoặc thuốc nhắm trúng đích khác?
• Tôi chưa mãn kinh thì có cần thêm thuốc ức chế buồng trứng không?
• Khối u có đột biến gen ESR1, PIK3CA, AKT1 hay không, và điều đó ảnh hưởng thế nào đến lựa chọn thuốc sau này?
• Làm sao giảm đau chỗ tiêm, và khi nào đau chân là dấu hiệu cần báo ngay?
• Bao lâu tôi được đánh giá lại hiệu quả điều trị?
• Chi phí mỗi lần tiêm, bảo hiểm y tế chi trả thế nào, có thuốc generic không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Fulvestrant
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Fulvestrant
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Faslodex (Fulvestrant) Injection [Astrazeneca Pharmaceuticals Lp]