Ung thư dạ dày sống được bao lâu?

Không có một con số chung cho câu hỏi ung thư dạ dày sống được bao lâu. Thời gian sống phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn bệnh khi phát hiện, khả năng phẫu thuật lấy hết khối u, tình trạng sức khỏe, đặc điểm sinh học của ung thư và mức độ đáp ứng với điều trị. Vì vậy, tiên lượng của mỗi người cần được bác sĩ điều trị đánh giá dựa trên hồ sơ cụ thể, thay vì chỉ dựa vào chẩn đoán “ung thư dạ dày”.

Những yếu tố quyết định thời gian sống

Yếu tố quan trọng nhất thường là giai đoạn ung thư. Bác sĩ sẽ xem xét khối u mới khu trú ở thành dạ dày hay đã lan đến hạch bạch huyết, các cơ quan lân cận hoặc những vị trí xa như gan, phổi, phúc mạc. Ung thư được phát hiện sớm, còn có thể phẫu thuật triệt căn, thường có cơ hội kiểm soát lâu dài tốt hơn bệnh đã di căn.

Khả năng phẫu thuật cũng có ý nghĩa lớn. Nếu khối u được cắt bỏ hoàn toàn với diện cắt không còn tế bào ung thư, người bệnh có thể được điều trị tiếp bằng hóa trị hoặc các phương pháp bổ trợ nhằm giảm nguy cơ tái phát. Ngược lại, khi bệnh không thể phẫu thuật ngay, mục tiêu thường là làm chậm tiến triển, giảm triệu chứng và duy trì chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, một số trường hợp ban đầu không thể cắt bỏ vẫn có thể thu nhỏ sau điều trị và được đánh giá lại để phẫu thuật.

Một báo cáo trường hợp mô tả phụ nữ 59 tuổi bị ung thư dạ dày xâm lấn tụy, ban đầu được xếp ở giai đoạn IVA. Sau 13 đợt điều trị bằng S 1, oxaliplatin và zolbetuximab, tổn thương giảm đáng kể, sau đó người bệnh được phẫu thuật lấy hết khối u. Kết quả bệnh học cho thấy chỉ còn một phần u rất nhỏ và giai đoạn sau phẫu thuật thấp hơn đáng kể [4]. Đây là minh họa cho khả năng đáp ứng ở một trường hợp cụ thể, không phải là kết quả có thể áp dụng cho tất cả người bệnh.

Ngoài giai đoạn, thể trạng, tuổi, bệnh tim phổi, chức năng gan thận, dinh dưỡng và khả năng chịu điều trị cũng ảnh hưởng đến tiên lượng. Người còn ăn uống được, vận động được và không có bệnh nền nặng thường có nhiều lựa chọn điều trị hơn. Ngược lại, sụt cân nhiều, thiếu máu, suy kiệt hoặc nhiễm trùng có thể làm việc điều trị khó khăn hơn.

Vì sao không nên dùng một tỷ lệ chung để đoán cho từng người?

Các con số sống còn thường được lấy từ nhóm rất đông bệnh nhân trong một quốc gia hoặc một giai đoạn nhất định. Chúng giúp mô tả xu hướng chung nhưng không dự đoán chính xác cho một cá nhân. Kết quả còn phụ thuộc vào thời điểm chẩn đoán, phương pháp điều trị, khả năng tiếp cận y tế và đặc điểm dân số.

Chẳng hạn, tại Nhật Bản, số người tử vong do ung thư dạ dày hằng năm giảm từ 48.427 người vào năm 2013 xuống 37.394 người vào năm 2024, tương đương mức giảm 25,2% về số tử vong thô [2]. Đây là số liệu ở cấp độ toàn dân, không phải tỷ lệ sống của một người bệnh cụ thể. Nghiên cứu cũng chỉ mô tả xu hướng theo thời gian và không thể khẳng định riêng việc mở rộng bảo hiểm cho điều trị Helicobacter pylori là nguyên nhân duy nhất tạo ra thay đổi này [2].

Khi nghe bác sĩ nói về “sống còn 5 năm”, người bệnh cũng cần hiểu đúng. Đây là mốc thống kê dùng để theo dõi tỷ lệ người còn sống sau một khoảng thời gian nhất định kể từ chẩn đoán hoặc điều trị. Nó không có nghĩa người bệnh chỉ có thể sống đến đúng mốc đó. Nhiều người sống lâu hơn, trong khi một số trường hợp bệnh tiến triển nhanh hơn. Nếu nguồn dữ liệu không cung cấp tỷ lệ sống theo từng giai đoạn, không nên tự suy ra một con số cụ thể.

Đặc điểm sinh học và xét nghiệm có thể thay đổi lựa chọn điều trị

Ung thư dạ dày không phải là một bệnh hoàn toàn giống nhau ở mọi người. Các khối u có thể khác nhau về loại mô học, dấu ấn phân tử và cách tương tác với hệ miễn dịch. Những khác biệt này có thể ảnh hưởng đến tốc độ tiến triển cũng như khả năng đáp ứng với thuốc.

Một số xét nghiệm thường được cân nhắc gồm HER2, PD-L1, tình trạng sửa chữa bắt cặp sai DNA và một số dấu ấn khác. Ở người bệnh có HER2 dương tính, trastuzumab có thể được dùng phối hợp với hóa trị trong những tình huống phù hợp. Một nghiên cứu hồi cứu trên 150 người bệnh HER2 dương tính đã khảo sát NGAL và G CSFR trong quá trình điều trị trastuzumab, nhằm tìm dấu ấn dự đoán đáp ứng và tiên lượng [3]. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu hồi cứu tại một cơ sở, và các dấu ấn này chưa thể được xem như chiếc đồng hồ dự báo chính xác thời gian sống của từng người.

Nghiên cứu về sự thay đổi mucin cũng cho thấy các phân tử tạo hàng rào bảo vệ niêm mạc dạ dày thay đổi trong quá trình từ tổn thương tiền ung thư đến ung thư và di căn. Những thay đổi này có thể tác động đến môi trường miễn dịch quanh khối u và đáp ứng với điều trị [5]. Đây là hướng nghiên cứu quan trọng, nhưng chưa thể thay thế cho đánh giá giai đoạn, chẩn đoán hình ảnh và theo dõi thực tế.

Các thuốc hoặc phương pháp mới còn phải được phân biệt rõ với điều trị đã được chứng minh trên người. Ví dụ, fluphenazine trong một nghiên cứu đã làm giảm khả năng sống của tế bào ung thư và hạn chế khối u trong mô hình chuột [6]. Kết quả trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật chưa đồng nghĩa với việc thuốc đã giúp người bệnh sống lâu hơn, vì còn cần các thử nghiệm lâm sàng về hiệu quả, liều dùng và độ an toàn.

Người bệnh nên làm gì sau khi được chẩn đoán?

Trước hết, nên hỏi bác sĩ bốn thông tin chính: bệnh đang ở giai đoạn nào, mục tiêu điều trị là gì, có thể phẫu thuật hay không, và dấu ấn sinh học nào cần xét nghiệm. Người bệnh cũng nên hỏi cách đánh giá đáp ứng, lịch chụp chiếu hoặc nội soi, những tác dụng phụ cần báo ngay và kế hoạch dinh dưỡng.

Không nên tự bỏ hóa trị, thuốc nhắm trúng đích hoặc thuốc miễn dịch chỉ vì cảm thấy đỡ đau hay ăn uống khá hơn. Ngược lại, cũng không nên xem một kết quả chụp chiếu đơn lẻ là lời tiên đoán chắc chắn cho toàn bộ tương lai. Bệnh có thể đáp ứng, ổn định hoặc tiến triển, và kế hoạch điều trị thường được điều chỉnh theo từng lần đánh giá.

Ăn đủ năng lượng và đạm theo khả năng, chia thành nhiều bữa nhỏ, xử lý buồn nôn, đau và khó nuốt sớm có thể giúp duy trì thể trạng. Đây là hướng dẫn chung, không thay thế tư vấn của bác sĩ ung bướu và chuyên gia dinh dưỡng. Thuốc nam hoặc y học cổ truyền nếu được sử dụng cần thông báo cho bác sĩ, vì bằng chứng về lợi ích sống còn còn không đồng nhất và nguy cơ tương tác thuốc vẫn có thể xảy ra [1].

Tóm lại, ung thư dạ dày có thể được kiểm soát lâu dài ở một số người, đặc biệt khi phát hiện sớm hoặc đáp ứng tốt với điều trị, nhưng không thể dự đoán chính xác chỉ từ tên bệnh. Người bệnh nên mang toàn bộ kết quả nội soi, sinh thiết, chụp chiếu và xét nghiệm dấu ấn đến trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để nhận được tiên lượng phù hợp nhất với trường hợp của mình.

Nguồn tham khảo

1. Traditional Chinese Medicine in Gastric Cancer: A Narrative Review of Mechanisms, Clinical Evidence, Technical Advances, and Translational Challenges. PMC
2. Population‐Level Trends in Gastric Cancer Mortality and Incidence After Expansion of Japanese National Health Insurance Coverage for
3. Serum NGAL and G-CSFR as Predictive and Prognostic Biomarkers for Trastuzumab-Based Therapy in HER2-Positive Gastric Cancer: A Retrospective Study. PMC
4. Successful Conversion Surgery after S-1 plus oxaliplatin Plus Zolbetuximab for Initially Unresectable Gastric Cancer with Pancreatic Invasion: A Case Report. PMC
5. Stage-Specific Mucin Reprogramming Across the Gastric Cancer Cascade: Unveiling Molecular Mechanisms and Novel Therapeutic Vulnerabilities. PMC
6. Anticancer Effects of Fluphenazine Alone and in Combination with Cisplatin in Gastric Cancer Cells and a Mouse Xenograft Model. PMC