Vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori)

Helicobacter pylori là gì

Helicobacter pylori (H. pylori) là một loại vi khuẩn gây nhiễm trùng ở dạ dày [2]. Vi khuẩn này rất phổ biến: khoảng hai phần ba dân số thế giới mang nó trong người [1]. Phần lớn người nhiễm từ khi còn nhỏ [1] [2].

Vi khuẩn lây chủ yếu từ người sang người qua đường miệng, qua tiếp xúc với phân, nước bọt hoặc chất nôn [1]. Nguy cơ nhiễm cao hơn ở trẻ sống trong điều kiện chật chội, vệ sinh kém [1]. Thức ăn và nước không sạch cũng có thể là đường lây [2].

H. pylori thường không gây triệu chứng [2]. Nhưng ở một số người, vi khuẩn phá lớp bảo vệ của niêm mạc dạ dày, gây viêm dạ dày và loét dạ dày tá tràng [2].

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Nhiễm H. pylori kéo dài gây viêm mạn tính ở dạ dày. Tình trạng viêm này có thể dẫn đến viêm teo niêm mạc dạ dày và một số loại ung thư dạ dày [1]. H. pylori được xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư ở người [1]. Hai loại ung thư liên quan rõ nhất là:

• Ung thư biểu mô tuyến dạ dày không thuộc tâm vị, tức ung thư ở phần chính của dạ dày, trừ phần sát thực quản [1].
• U lympho vùng rìa niêm mạc dạ dày (u lympho MALT): gần như mọi người bệnh u lympho MALT dạ dày đều có dấu hiệu nhiễm H. pylori, và khi người bệnh được dùng kháng sinh diệt H. pylori, khối u có thể nhỏ lại [1].

Tin tốt là diệt H. pylori giúp giảm nguy cơ ung thư dạ dày. Các nghiên cứu cho thấy lợi ích này ở người nhiễm không có triệu chứng, ở người có nguy cơ cao vì tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày, và ở người đã phẫu thuật ung thư dạ dày sớm [1]. Một thử nghiệm ngẫu nhiên tại Sơn Đông, Trung Quốc, vùng có tỷ lệ ung thư dạ dày rất cao, cho thấy hai tuần kháng sinh diệt H. pylori làm giảm gần 50% số ca ung thư dạ dày sau 22 năm theo dõi [1].

Nhiễm H. pylori không có nghĩa là chắc chắn sẽ bị ung thư. Phần lớn người nhiễm không bao giờ mắc ung thư dạ dày.

Xét nghiệm và điều trị

Xét nghiệm. Các xét nghiệm hay dùng nhất là xét nghiệm hơi thở và xét nghiệm tìm kháng nguyên vi khuẩn trong phân; trong một số trường hợp, bác sĩ lấy mẫu mô dạ dày khi nội soi để xét nghiệm [3]. Trước khi xét nghiệm, người bệnh có thể phải ngưng một số thuốc từ hai tuần đến một tháng, gồm nhiều thuốc đang dùng để giảm triệu chứng dạ dày [3]. Hãy báo bác sĩ mọi thuốc đang uống.

Điều trị. Điều trị thường gồm phối hợp nhiều loại kháng sinh với thuốc giảm tiết acid dạ dày trong một đợt [2]. Người bệnh cần uống đủ thuốc, đúng giờ, không tự ý bỏ dở dù đã hết đau, vì bỏ dở dễ làm vi khuẩn kháng thuốc.

Kiểm tra lại sau điều trị. Cần xét nghiệm lại sau khi kết thúc điều trị để chắc chắn vi khuẩn đã hết [2]. Nếu vẫn còn, bác sĩ sẽ đổi phác đồ khác.

Người thân. Vì vi khuẩn lây trong gia đình và người có tiền sử gia đình ung thư dạ dày được lợi khi diệt H. pylori [1], người thân của người bệnh ung thư dạ dày nên hỏi bác sĩ về việc xét nghiệm.

Hiện chưa có vắc xin phòng H. pylori [2]. Rửa tay sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn, ăn thức ăn được chế biến kỹ và uống nước sạch có thể giúp phòng lây nhiễm [2].

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi có nên xét nghiệm H. pylori không, và bằng cách nào?
• Trước khi xét nghiệm, tôi có cần ngưng thuốc dạ dày đang uống không?
• Phác đồ diệt vi khuẩn của tôi kéo dài bao lâu, có tác dụng phụ gì?
• Bao lâu sau điều trị tôi cần xét nghiệm lại?
• Người thân trong gia đình tôi có nên xét nghiệm và nội soi dạ dày không?

Nguồn tham khảo

1. National Cancer Institute, Helicobacter pylori and Cancer: https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/risk/infectious-agents/h-pylori-fact-sheet
2. MedlinePlus, Helicobacter Pylori Infections: https://medlineplus.gov/helicobacterpyloriinfections.html
3. MedlinePlus, Helicobacter pylori (H. pylori) Tests: https://medlineplus.gov/lab-tests/helicobacter-pylori-h-pylori-tests/