Tiên lượng và khả năng sống còn trong ung thư tuyến giáp: những điều người bệnh nên biết

Nhận chẩn đoán ung thư tuyến giáp có thể khiến bạn lo lắng và có nhiều câu hỏi về tương lai. Bài viết này tổng hợp những thông tin từ các nghiên cứu để giúp bạn hiểu rõ hơn về tiên lượng, tức là dự đoán diễn tiến bệnh, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sống còn. Mỗi trường hợp là khác nhau, nên đây chỉ là thông tin tham khảo để bạn trao đổi sâu hơn với bác sĩ.

Ung thư tuyến giáp có nhiều loại khác nhau

Ung thư tuyến giáp không phải là một bệnh duy nhất mà gồm nhiều thể khác nhau. Các thể thường gặp gồm ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú (papillary thyroid carcinoma, PTC), thể nang (follicular thyroid carcinoma, FTC), thể tủy (medullary thyroid carcinoma, MTC) và thể không biệt hóa (anaplastic thyroid carcinoma, ATC) vốn có tính chất tiến triển nhanh hơn [1].

Điều quan trọng để bạn yên tâm phần nào là thể ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú, vốn là loại phổ biến nhất, thường có tiên lượng tương đối thuận lợi [1]. Tương tự, nhóm ung thư tuyến giáp biệt hóa (differentiated thyroid cancer, DTC) nhìn chung có tiên lượng sống lâu dài khá tốt ở phần lớn người bệnh [2][7].

Vì sao tiên lượng lại khác nhau giữa mỗi người

Dù nhiều trường hợp có tiên lượng tốt, vẫn có những thách thức cần lưu ý. Bệnh có thể tái phát, di căn (lan sang các vùng khác) hoặc trở nên đề kháng với các phương pháp điều trị thông thường [1]. Diễn tiến của bệnh liên quan đến một số thay đổi gen như BRAF, RAS và RET, và những thay đổi này có thể góp phần làm bệnh tiến triển hoặc kháng điều trị [1].

Ở nhóm bệnh có nguy cơ trung bình (intermediate risk), một số đặc điểm có thể liên quan đến quyết định điều trị và theo dõi. Ví dụ, mức thyroglobulin (một chất chỉ điểm trong máu) cao hơn, sự hiện diện của hạch bạch huyết di căn, có nhiều hạch dương tính hoặc hạch nằm ở vùng bên cổ có thể khiến bác sĩ cân nhắc điều trị tích cực hơn [5]. Đây là những yếu tố bác sĩ dùng để cá thể hóa kế hoạch chăm sóc cho từng người.

Khi bệnh không còn đáp ứng với i-ốt phóng xạ

Một số ít người bệnh có di căn xa dần mất khả năng hấp thu i-ốt phóng xạ, tình trạng này được gọi là ung thư kháng i-ốt phóng xạ (radioiodine-refractory) [2]. Khi điều này xảy ra, vẫn có nhiều hướng xử trí:

• Với bệnh tiến triển chậm, chiến lược theo dõi sát và chờ đợi (wait-and-see) có thể là một lựa chọn hợp lý [2].
• Các liệu pháp tại chỗ như đốt bằng sóng cao tần, áp lạnh hoặc gây tắc mạch có thể giúp ổn định vùng di căn và làm chậm tiến triển [2].
• Với người có triệu chứng và bệnh tiến triển, điều trị toàn thân bằng thuốc ức chế tyrosine kinase (tyrosine kinase inhibitors, TKI) là một hướng đi [2].

Vai trò của thuốc điều trị đích trong việc kéo dài sống còn

Các thuốc ức chế tyrosine kinase đã làm thay đổi cách điều trị ung thư tuyến giáp giai đoạn tiến xa [4]. Một số thuốc đã được phê duyệt gồm lenvatinib và sorafenib dùng đầu tay, cùng cabozantinib dùng ở bước sau [2]. Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp cho thấy nhóm thuốc này mang lại lợi ích về mặt sống còn ở người bệnh ung thư tuyến giáp giai đoạn tiến xa, thông qua các chỉ số như thời gian sống không tiến triển bệnh (progression-free survival) và thời gian sống còn toàn bộ (overall survival) [4].

Ngoài ra, việc giải trình tự gen thế hệ mới (next-generation sequencing) giúp phát hiện những thay đổi gen có thể nhắm trúng đích bằng thuốc [2]. Nhờ đó, nhiều thuốc chọn lọc đã được phê duyệt cho các trường hợp cụ thể, chẳng hạn larotrectinib và entrectinib cho khối u có NTRK, selpercatinib và pralsetinib cho khối u có RET, và một số thuốc khác cho khối u có ALK [2]. Cách tiếp cận cá thể hóa này có thể giúp tăng lợi ích điều trị đồng thời hạn chế tác dụng phụ [2].

Riêng với thể không biệt hóa mang đột biến BRAF V600E, một số nghiên cứu lâm sàng ủng hộ việc dùng thuốc ức chế BRAF và MEK trong điều trị toàn thân [6].

Sống còn lâu dài và chăm sóc sau điều trị

Vì phần lớn người bệnh ung thư tuyến giáp biệt hóa có khả năng sống lâu dài, trọng tâm chăm sóc dần chuyển từ việc chỉ phòng ngừa tái phát sang chăm sóc người sống sót (survivorship care) và quan tâm đến các nguy cơ sức khỏe khác, đặc biệt là tim mạch [7].

Một phần quan trọng trong điều trị nhiều người bệnh là ức chế TSH bằng levothyroxine, giúp kiểm soát bệnh ở những trường hợp nguy cơ cao hoặc còn bệnh tồn tại [7]. Tuy nhiên, việc ức chế TSH kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến tim mạch, chẳng hạn làm tăng nhịp tim và tạo gánh nặng cho tim [7]. Điều này đáng lưu ý hơn ở những người vốn có các vấn đề chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch sẵn có [7]. Vì vậy, bác sĩ sẽ cân nhắc cẩn thận giữa lợi ích kiểm soát ung thư và các nguy cơ khác cho từng người.

Trường hợp đặc biệt: chẩn đoán trong thai kỳ

Nếu bạn được chẩn đoán ung thư tuyến giáp trong lúc mang thai hoặc trong năm đầu sau sinh, hãy biết rằng đây là tình huống đã được nghiên cứu. Trong một nghiên cứu dựa trên dân số tại Úc, nhiều phụ nữ được phẫu thuật cắt tuyến giáp trong thai kỳ, trong khi một số khác hoãn phẫu thuật đến sau sinh, và i-ốt phóng xạ thường được dùng sau khi sinh [3]. Điều này cho thấy kế hoạch điều trị có thể được điều chỉnh linh hoạt theo hoàn cảnh của mỗi người.

Lời kết

Tiên lượng ung thư tuyến giáp phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thể bệnh, giai đoạn, đặc điểm gen và tình trạng sức khỏe chung của bạn. Nhìn chung, nhiều thể, đặc biệt là thể nhú và nhóm biệt hóa, thường có triển vọng sống lâu dài tương đối tốt [1][7], và ngay cả khi bệnh tiến xa hay kháng i-ốt phóng xạ, vẫn có nhiều lựa chọn điều trị đang mở rộng [2][4].

Mỗi con số và mỗi phương án đều cần được đặt trong bối cảnh riêng của bạn. Hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ điều trị để hiểu rõ tình trạng cụ thể, những lựa chọn phù hợp và cách theo dõi sức khỏe lâu dài. Bác sĩ là người đồng hành tốt nhất để cùng bạn đưa ra quyết định.

Bối cảnh tại Việt Nam

Tại Việt Nam, ung thư tuyến giáp là một trong những ung thư thường gặp ở nữ giới, đứng thứ hai trong các ung thư mới mắc ở nữ theo GLOBOCAN 2024. Tuy vậy, tiên lượng không giống nhau ở mọi người bệnh. Hướng dẫn của Bộ Y tế phân biệt ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, thường tiến triển chậm và có tiên lượng tốt, với thể không biệt hóa, có thể tiến triển nhanh, xâm lấn rộng hoặc di căn sớm nên tiên lượng xấu hơn.

Nhiều trường hợp ban đầu ít triệu chứng, được phát hiện khi tự sờ thấy khối ở cổ hoặc tình cờ qua siêu âm. Khàn tiếng, khó nuốt, khó thở, khối u lớn nhanh, cứng, kèm hạch cổ là những dấu hiệu cần đi khám sớm. Bác sĩ có thể đánh giá bằng khám vùng cổ, siêu âm, chọc hút kim nhỏ và các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh phù hợp để xác định loại bệnh cũng như giai đoạn.

Người bệnh nên khám và theo dõi tại cơ sở chuyên khoa ung bướu hoặc có chuyên môn về phẫu thuật, nội tiết và ung thư tuyến giáp. Hãy mang theo toàn bộ kết quả đã có, hỏi bác sĩ về loại mô bệnh học, giai đoạn, mục tiêu điều trị và kế hoạch theo dõi. Cũng nên hỏi bộ phận tiếp đón hoặc nhân viên công tác xã hội về quyền lợi bảo hiểm y tế, giấy chuyển tuyến và các chi phí cần chuẩn bị.

Nguồn tham khảo

1. Mechanistic and Clinical Perspectives on Traditional Chinese Medicine in Thyroid Cancer Management. PMC
2. How to manage radioiodine-refractory thyroid cancer in the era of precision medicine. PMC
3. The incidence and perinatal outcomes of pregnancy-associated thyroid cancer: an Australian population-based study. PMC
4. Magnitude of Survival Benefit Associated With Tyrosine Kinase Inhibitors in Advanced Thyroid Carcinoma: A Systematic Review and Meta-Analysis Incorporating Updated Long-Term Evidence From SELECT (Lenvatinib) and COSMIC-311 (Cabozantinib) Trials. PMC
5. Intermediate risk thyroid cancer management: physician survey. PMC
6. Programmed cell death evasion in BRAF V600E-driven primary CNS tumors and thyroid cancer brain metastases. PMC
7. Long-term TSH suppression in metabolically unhealthy survivors of differentiated thyroid cancer: a cardiovascular perspective. PMC