Ung thư tuyến giáp có chữa được không?

Có, nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp có thể điều trị khỏi hoặc kiểm soát lâu dài, đặc biệt là các thể biệt hóa như ung thư tuyến giáp thể nhú và thể nang. Tuy nhiên, khả năng chữa khỏi của mỗi người không giống nhau, vì còn phụ thuộc vào loại ung thư, mức độ lan rộng, đặc điểm tế bào, đáp ứng điều trị và tình trạng sức khỏe chung.

Vì sao nhiều người có tiên lượng tốt?

Ung thư tuyến giáp không phải là một bệnh duy nhất mà gồm nhiều thể bệnh có diễn tiến rất khác nhau. Các thể thường được nhắc đến gồm ung thư thể nhú, thể nang, thể tủy và thể không biệt hóa. Trong đó, ung thư thể nhú thường có tiên lượng thuận lợi hơn các thể khác [1].

Từ “chữa khỏi” trong ung thư thường được hiểu là sau điều trị, không còn bằng chứng ung thư trên khám lâm sàng, xét nghiệm và hình ảnh học trong thời gian theo dõi dài. Dù vậy, bác sĩ thường thận trọng không cam kết tuyệt đối, bởi một số trường hợp có thể tái phát sau nhiều năm. Vì thế, ngay cả khi đã điều trị thành công, người bệnh vẫn cần tái khám định kỳ.

Khả năng điều trị khỏi thường cao hơn khi khối u còn khu trú ở tuyến giáp hoặc vùng cổ, chưa lan đến cơ quan xa. Ngược lại, bệnh có thể phức tạp hơn nếu ung thư đã tái phát, di căn, không còn bắt giữ iod phóng xạ, hoặc thuộc loại có tính chất sinh học hung hãn. Các thay đổi gen như BRAF, RAS và RET cùng những rối loạn đường truyền tín hiệu trong tế bào có thể liên quan đến sự phát triển, khả năng kháng điều trị và mức độ tiến triển của ung thư [1].

Điều quan trọng là không nên chỉ nhìn vào tên “ung thư”. Hai người cùng được chẩn đoán ung thư tuyến giáp có thể cần hướng điều trị và có triển vọng rất khác nhau.

Điều trị thường gồm những gì?

Phẫu thuật là phương pháp điều trị nền tảng đối với nhiều trường hợp. Tùy đặc điểm khối u, bác sĩ có thể đề nghị cắt một thùy tuyến giáp hoặc cắt toàn bộ tuyến giáp. Nếu nghi ngờ hoặc xác định hạch cổ có liên quan, người bệnh có thể cần phẫu thuật lấy hạch vùng cổ.

Sau mổ, một số người bệnh cần điều trị iod phóng xạ. Đây là phương pháp dùng iod có gắn chất phóng xạ để tiêu diệt phần mô tuyến giáp còn sót hoặc tế bào ung thư còn khả năng hấp thu iod. Iod phóng xạ không cần thiết cho tất cả mọi người. Quyết định sử dụng phụ thuộc vào mức nguy cơ tái phát, kết quả giải phẫu bệnh, mức thyroglobulin và các yếu tố khác.

Thyroglobulin là một chất do mô tuyến giáp tạo ra. Sau khi đã cắt gần hết hoặc toàn bộ tuyến giáp, xét nghiệm này có thể hỗ trợ theo dõi bệnh ở một số thể ung thư biệt hóa. Trong khảo sát về ung thư tuyến giáp nguy cơ trung gian, các bác sĩ có xu hướng khuyến nghị iod phóng xạ và liều cao hơn khi thyroglobulin lớn hơn 5 ng/mL so với khi ở mức không quá 5 ng/mL [2]. Đây không phải là một quy tắc tự áp dụng cho từng cá nhân, mà cho thấy bác sĩ thường kết hợp nhiều dữ kiện để cá thể hóa điều trị.

Sau cắt toàn bộ tuyến giáp, người bệnh thường cần dùng levothyroxine lâu dài để thay thế hormon tuyến giáp. Ở một số người có nguy cơ cao hơn, bác sĩ có thể dùng liều nhằm giữ hormon kích thích tuyến giáp, gọi là TSH, ở mức thấp. TSH có thể kích thích tế bào tuyến giáp phát triển, nên việc ức chế TSH đôi khi giúp giảm nguy cơ kích thích các tế bào ung thư còn lại.

Tuy nhiên, ức chế TSH kéo dài cũng cần được cân nhắc kỹ. Tình trạng hormon giáp cao nhẹ do thuốc có thể làm tăng nhịp tim, tạo điều kiện cho rối loạn nhịp và tăng gánh nặng cho tim mạch, nhất là ở người có béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch sẵn có [5]. Vì vậy, liều levothyroxine cần được điều chỉnh theo nguy cơ ung thư và sức khỏe toàn thân, không nên tự tăng hoặc giảm thuốc.

Khi nào bệnh khó chữa hơn nhưng vẫn có thể điều trị?

Một số thể ung thư tuyến giáp có diễn biến nặng hơn, chẳng hạn ung thư thể tủy, thể kém biệt hóa hoặc thể không biệt hóa. Ung thư thể không biệt hóa được xem là thể đặc biệt ác tính và tiến triển nhanh [1]. Với các tình huống này, mục tiêu điều trị có thể không chỉ là chữa khỏi hoàn toàn mà còn là kiểm soát khối u, kéo dài thời gian sống, giảm triệu chứng và duy trì chất lượng cuộc sống.

Trong bệnh tiến triển hoặc di căn, xét nghiệm gen và các xét nghiệm phân tử có thể giúp lựa chọn điều trị. Những bất thường liên quan đến BRAF, RET hoặc NTRK có thể định hướng dùng thuốc nhắm trúng đích ở một số người bệnh [3]. Thuốc nhắm trúng đích là thuốc tác động vào các tín hiệu cụ thể giúp tế bào ung thư phát triển, thay vì chỉ tác động rộng như một số phương pháp điều trị toàn thân truyền thống.

Tuy nhiên, không phải ai cũng cần xét nghiệm gen chuyên sâu, và không phải cứ có đột biến là chắc chắn dùng được một loại thuốc nào đó. Giá trị của xét nghiệm phụ thuộc vào loại u, giai đoạn bệnh, mẫu mô có sẵn, mục tiêu điều trị và khả năng kết quả xét nghiệm thực sự làm thay đổi quyết định điều trị [3].

Một số hướng nghiên cứu mới như hạt nano chitosan mang thuốc đến tế bào ung thư tuyến giáp đang được quan tâm. Các kết quả tiền lâm sàng cho thấy tiềm năng tăng khả năng đưa thuốc đến khối u và giảm độc tính toàn thân [4]. Dù vậy, đây chưa phải là phương pháp điều trị chuẩn để người bệnh tự tìm dùng. Những công nghệ như vậy cần thêm nghiên cứu lâm sàng để xác định hiệu quả và độ an toàn thực tế.

Theo dõi sau điều trị quan trọng như thế nào?

Điều trị ung thư tuyến giáp thường là một hành trình dài gồm phẫu thuật, uống thuốc đều và tái khám. Người bệnh có thể được theo dõi bằng khám vùng cổ, siêu âm cổ, xét nghiệm TSH, hormon tuyến giáp và thyroglobulin nếu phù hợp với thể bệnh. Tần suất tái khám không cố định cho mọi người mà sẽ được điều chỉnh theo nguy cơ tái phát và đáp ứng sau điều trị.

Bạn nên đi khám sớm nếu nhận thấy khối hoặc hạch vùng cổ to lên, khàn tiếng kéo dài, nuốt nghẹn, khó thở, đau cổ tăng dần, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc triệu chứng bất thường khác. Các triệu chứng này không phải lúc nào cũng do ung thư tái phát, nhưng cần được đánh giá.

Về sinh hoạt, đây là thông tin chung: nên dùng thuốc hormon tuyến giáp đúng cách theo hướng dẫn, không tự mua thuốc nam, thực phẩm chức năng hoặc chế phẩm chứa iod với mục đích “diệt ung thư”. Một số sản phẩm có thể tương tác với thuốc hoặc làm rối loạn xét nghiệm. Ăn uống cân bằng, vận động phù hợp sức khỏe, ngủ đủ và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu cũng có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe lâu dài.

Ung thư tuyến giáp có thể chữa được ở nhiều người, nhất là các thể biệt hóa được phát hiện và điều trị phù hợp. Dù vậy, không có một câu trả lời chung cho tất cả trường hợp. Bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị về thể ung thư, giai đoạn, nguy cơ tái phát, mục tiêu điều trị và kế hoạch theo dõi riêng của mình.

Nguồn tham khảo

1. Mechanistic and Clinical Perspectives on Traditional Chinese Medicine in Thyroid Cancer Management. PMC
2. Intermediate risk thyroid cancer management: physician survey. PMC
3. Genomics and Multi-Omics to Guide Clinical Management in Thyroid Cancer. PMC
4. Chitosan-based nanoparticles as a targeted drug delivery system to treat thyroid cancer. PMC
5. Long-term TSH suppression in metabolically unhealthy survivors of differentiated thyroid cancer: a cardiovascular perspective. PMC