Ung thư cổ tử cung sống được bao lâu?

Ung thư cổ tử cung sống được bao lâu phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn phát hiện bệnh, loại ung thư, mức độ lan rộng, sức khỏe tổng thể và khả năng đáp ứng điều trị của từng người. Vì vậy, không thể dự đoán chính xác thời gian sống chỉ từ một chẩn đoán “ung thư cổ tử cung”; có người điều trị khỏi và sống lâu dài, trong khi người bệnh ở giai đoạn tiến xa cần được điều trị tích cực để kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và duy trì chất lượng cuộc sống.

Tiên lượng nghĩa là gì và vì sao mỗi người lại khác nhau?

Khi nói về “sống được bao lâu”, bác sĩ thường dùng khái niệm tiên lượng. Đây là ước tính về diễn biến bệnh dựa trên dữ liệu của nhiều người bệnh có đặc điểm tương tự, chứ không phải một mốc thời gian chắc chắn cho từng cá nhân.

Tiên lượng ung thư cổ tử cung chịu ảnh hưởng lớn nhất bởi giai đoạn bệnh tại thời điểm chẩn đoán. Nếu tế bào ung thư mới khu trú ở cổ tử cung, điều trị thường có mục tiêu chữa khỏi. Nếu bệnh đã lan đến các mô lân cận, hạch bạch huyết hoặc cơ quan xa hơn, việc điều trị phức tạp hơn và nguy cơ bệnh tái phát hoặc tiến triển cũng cao hơn.

Một nghiên cứu tại Mali theo dõi lâu dài phụ nữ bị ung thư cổ tử cung xâm lấn cho thấy nhiều người vẫn được phát hiện ở giai đoạn muộn, dù đã có những nỗ lực mở rộng sàng lọc và đưa xạ trị vào điều trị [2]. Điều này nhấn mạnh rằng phát hiện sớm là yếu tố rất quan trọng, nhưng cũng không có nghĩa người bệnh phát hiện muộn là “hết hy vọng”. Điều trị hiện nay có thể giúp nhiều người kiểm soát triệu chứng, thu nhỏ khối u và kéo dài cuộc sống.

Ngoài giai đoạn bệnh, bác sĩ còn xem xét tuổi, bệnh nền như tim mạch hoặc đái tháo đường, khả năng ăn uống và vận động, chức năng thận gan, tình trạng thiếu máu, cũng như việc người bệnh có thể hoàn thành kế hoạch điều trị hay không. Tâm lý, hỗ trợ từ gia đình và khả năng đi lại để tái khám cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến kết quả.

Loại ung thư và đặc điểm khối u có ảnh hưởng thế nào?

Phần lớn ung thư cổ tử cung là ung thư biểu mô tế bào vảy. Một nhóm khác là ung thư biểu mô tuyến. Hai nhóm này khác nhau về loại tế bào xuất phát và có thể khác nhau về đáp ứng điều trị.

Nghiên cứu so sánh phẫu thuật với xạ trị điều trị triệt căn ghi nhận ung thư biểu mô tuyến có tiên lượng kém hơn ung thư biểu mô tế bào vảy trong nhóm bệnh nhân được khảo sát [3]. Trong nghiên cứu này, khi so với phẫu thuật, xạ trị có liên quan với thời gian sống không bệnh ngắn hơn ở cả nhóm ung thư biểu mô tuyến giai đoạn sớm và nhóm tế bào vảy. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu hồi cứu, nghĩa là bác sĩ cần xem xét kỹ vì người được xạ trị và người được phẫu thuật có thể đã khác nhau ngay từ đầu về kích thước u, vị trí u hoặc các yếu tố sức khỏe khác [3].

Vì vậy, người bệnh không nên tự kết luận rằng một phương pháp luôn tốt hơn phương pháp kia. Lựa chọn điều trị phụ thuộc vào giai đoạn, kích thước khối u, vị trí tổn thương, loại mô bệnh học, khả năng bảo tồn chức năng cơ quan và mong muốn cá nhân. Có người phù hợp phẫu thuật, có người cần hóa xạ trị đồng thời, và có người cần điều trị toàn thân hoặc chăm sóc giảm nhẹ.

Điều trị đầy đủ và đúng hẹn có thể tác động đến kết quả

Ở ung thư cổ tử cung giai đoạn sớm, phẫu thuật là một phương pháp điều trị tiêu chuẩn. Sau mổ, một số người chỉ cần theo dõi, trong khi người có yếu tố nguy cơ trên kết quả giải phẫu bệnh có thể được chỉ định xạ trị sau mổ hoặc hóa xạ trị sau mổ [4]. Nghiên cứu dựa trên cơ sở dữ liệu lớn đã đánh giá các cách tiếp cận này ở người bệnh giai đoạn từ I đến II đã phẫu thuật, cho thấy việc lựa chọn điều trị bổ sung sau mổ cần được phân tầng theo nguy cơ của từng người [4].

Với bệnh tiến triển tại chỗ, hóa xạ trị thường là phương pháp quan trọng. Điều trị có thể gây mệt mỏi, buồn nôn, tiêu chảy, tiểu buốt, kích ứng da vùng chiếu xạ hoặc thay đổi chức năng tình dục. Các tác dụng phụ này có thể khiến người bệnh lo lắng hoặc muốn ngừng điều trị. Tuy nhiên, việc bỏ dở, trì hoãn nhiều lần hoặc không tái khám có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát bệnh.

Tổng quan về tuân thủ điều trị ung thư tại các nước có nguồn lực hạn chế cho thấy những rào cản xã hội, giao tiếp với nhân viên y tế, sự hỗ trợ của gia đình và cách giáo dục người bệnh đều có vai trò quan trọng đối với việc theo điều trị [1]. Điều này rất thực tế với ung thư cổ tử cung. Người bệnh nên nói rõ với bác sĩ khi gặp khó khăn về tác dụng phụ, chi phí, quãng đường di chuyển, lịch chăm sóc con cái hoặc tâm lý sợ hãi. Nhiều vấn đề có thể được hỗ trợ nếu trao đổi sớm, thay vì tự bỏ điều trị.

Những điều người bệnh có thể làm để hỗ trợ quá trình điều trị

Thông tin dưới đây là hướng dẫn sức khỏe chung, không thay thế phác đồ cá thể hóa của bác sĩ điều trị. Người bệnh nên đi khám đúng hẹn, mang theo toàn bộ kết quả xét nghiệm và ghi lại các triệu chứng mới như chảy máu âm đạo, đau tăng, sốt, sụt cân nhanh, khó thở, nôn nhiều, tiêu chảy nặng hoặc tiểu ít.

Trong thời gian điều trị, cố gắng ăn thành nhiều bữa nhỏ, ưu tiên thực phẩm mềm, đủ đạm và dễ tiêu nếu mệt hoặc chán ăn. Uống đủ nước theo hướng dẫn của bác sĩ, nhất là khi có tiêu chảy hoặc đang dùng thuốc có thể ảnh hưởng đến thận. Không tự dùng thuốc nam, thuốc lá, thực phẩm chức năng hoặc men vi sinh với mục đích “chữa ung thư” nếu chưa hỏi bác sĩ, vì một số sản phẩm có thể tương tác với thuốc điều trị.

Các nghiên cứu đang quan tâm đến hệ vi sinh đường ruột và âm đạo, tức cộng đồng vi khuẩn sống tự nhiên trong cơ thể. Mất cân bằng hệ vi sinh có thể liên quan đến viêm, đáp ứng điều trị và độc tính của hóa xạ trị, nhưng các biện pháp tác động vào hệ vi sinh vẫn là lĩnh vực đang được nghiên cứu [5]. Vì thế, người bệnh không nên kỳ vọng men vi sinh có thể thay thế hóa trị, xạ trị hay phẫu thuật.

Nếu cảm thấy lo âu, mất ngủ, mặc cảm, sợ tái phát hoặc ảnh hưởng quan hệ vợ chồng, hãy chia sẻ với bác sĩ, điều dưỡng, chuyên viên tâm lý hoặc người thân đáng tin cậy. Chăm sóc giảm nhẹ cũng nên được xem là một phần hỗ trợ quan trọng khi có đau, mệt, chán ăn hay triệu chứng khó chịu, và không đồng nghĩa với việc ngừng điều trị ung thư.

Tóm lại, ung thư cổ tử cung có thể có tiên lượng rất khác nhau giữa từng người. Điều quan trọng nhất là biết chính xác giai đoạn bệnh, hoàn thành các xét nghiệm cần thiết và trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được giải thích mục tiêu điều trị, khả năng kiểm soát bệnh và kế hoạch phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình.

Nguồn tham khảo

1. Factors, including patient education, that impact cancer treatment adherence in low- and middle-income African countries: a scoping review. PMC
2. Cervical Cancer Survival in Mali: A 21‐Year Retrospective Cohort Study of Trends, Determinants, and Outcomes at Gabriel Touré Teaching Hospital (2003–2024). PMC
3. The Choice Between Definitive Radiotherapy and Surgery for Cervical Cancer With Different Histology in Current Clinical Practice. PMC
4. Survival outcomes of postoperative radiotherapy and chemotherapy in early-stage cervical cancer: a Surveillance, Epidemiology, and End Results database-based stratified analysis. PMC
5. Microbiome-host interactions in locally advanced cervical cancer: the impact on chemoradiotherapy treatment outcomes and toxicity. PMC