Ung thư cổ tử cung có chữa được không?

Có thể chữa khỏi ung thư cổ tử cung, đặc biệt khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị đầy đủ theo phác đồ phù hợp. Ngay cả khi bệnh đã tiến triển tại vùng chậu, nhiều người bệnh vẫn có thể được điều trị với mục tiêu khỏi bệnh hoặc kiểm soát bệnh lâu dài, nhưng cơ hội này phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn ung thư, tình trạng lan rộng và khả năng hoàn tất điều trị.

Khả năng chữa khỏi phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn bệnh

Ung thư cổ tử cung là ung thư xuất phát từ cổ tử cung, phần nối giữa tử cung và âm đạo. Khi tế bào ung thư còn khu trú ở cổ tử cung hoặc mới lan rất hạn chế, bác sĩ thường có thể điều trị triệt căn, nghĩa là điều trị với mục tiêu loại bỏ hoàn toàn ung thư.

Ở giai đoạn sớm, điều trị thường có thể là phẫu thuật hoặc xạ trị. Lựa chọn cụ thể không chỉ dựa vào giai đoạn mà còn phụ thuộc kích thước khối u, loại mô học, tuổi, bệnh nền, mong muốn sinh con và các đặc điểm nguy cơ phát hiện sau mổ. Nghiên cứu trên dữ liệu 13.687 người bệnh ung thư cổ tử cung giai đoạn I đến II đã phẫu thuật cho thấy việc có cần điều trị bổ trợ sau mổ hay không vẫn được cân nhắc dựa trên nhóm nguy cơ bệnh lý của từng người. Các phương án được so sánh gồm theo dõi, xạ trị sau mổ và hóa xạ trị đồng thời sau mổ [5]. Điều này cho thấy phẫu thuật không phải lúc nào cũng là bước điều trị duy nhất.

Khi bệnh đã lan rộng hơn trong vùng chậu, chẳng hạn lan tới mô xung quanh cổ tử cung hoặc hạch bạch huyết, điều trị thường là phối hợp xạ trị và hóa trị đồng thời. Hóa trị trong bối cảnh này thường được dùng để tăng hiệu quả của xạ trị, không nhất thiết có nghĩa là bệnh đã không thể chữa. Một nghiên cứu tại Serbia về ung thư cổ tử cung tiến triển tại chỗ cho thấy nhóm người bệnh điều trị hóa xạ trị triệt căn vẫn là một nhóm lớn tại các trung tâm ung bướu chuyên sâu [1].

Nếu ung thư đã di căn đến cơ quan xa, mục tiêu điều trị thường chuyển nhiều hơn sang kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và giảm triệu chứng. Tuy vậy, từng trường hợp rất khác nhau. Có người đáp ứng tốt với điều trị trong thời gian dài, trong khi có người cần thay đổi kế hoạch sớm hơn do bệnh tiến triển hoặc tác dụng phụ.

Điều trị nào được lựa chọn?

Các phương pháp chính gồm phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, hoặc phối hợp các phương pháp này. Bác sĩ sẽ chọn cách điều trị nhằm đạt hiệu quả cao nhất nhưng vẫn cân nhắc ảnh hưởng đến chức năng tiểu tiện, ruột, tình dục, khả năng sinh sản và chất lượng sống.

Phẫu thuật thường được xem là một hướng điều trị quan trọng ở ung thư giai đoạn sớm. Tuy nhiên, kết quả điều trị còn chịu ảnh hưởng bởi loại mô học, tức loại tế bào tạo nên ung thư. Trong một nghiên cứu gồm 369 ca ung thư biểu mô tế bào vảy và 108 ca ung thư biểu mô tuyến, nhóm ung thư biểu mô tuyến có tiên lượng sống kém hơn so với nhóm tế bào vảy [4]. Đây là thông tin có ý nghĩa vì ung thư cổ tử cung không phải là một bệnh hoàn toàn đồng nhất.

Nghiên cứu này cũng ghi nhận kết quả sống còn khác nhau giữa người được xạ trị triệt căn và người được phẫu thuật trong một số nhóm bệnh nhân [4]. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu hồi cứu, nghĩa là các nhóm điều trị có thể đã khác nhau ngay từ đầu về mức độ bệnh, kích thước u hoặc lý do không thể mổ. Vì thế, người bệnh không nên tự kết luận rằng một phương pháp luôn tốt hơn phương pháp kia. Quyết định điều trị cần dựa trên đánh giá trực tiếp của bác sĩ ung bướu, bác sĩ xạ trị và bác sĩ phẫu thuật phụ khoa ung thư.

Sau phẫu thuật, một số người có thể cần xạ trị hoặc hóa xạ trị bổ trợ nếu kết quả giải phẫu bệnh cho thấy nguy cơ tái phát cao hơn. Ngược lại, một số người chỉ cần theo dõi định kỳ. Việc điều trị “nhiều hơn” không phải lúc nào cũng tốt hơn nếu không có chỉ định, vì xạ trị và hóa trị có thể gây tác dụng không mong muốn. Điều quan trọng là điều trị đúng mức, đúng thời điểm.

Những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng

Giai đoạn bệnh là yếu tố rất quan trọng, nhưng không phải là yếu tố duy nhất. Tiên lượng còn liên quan đến kích thước và vị trí khối u, việc ung thư có lan vào hạch bạch huyết hay không, loại mô học, tình trạng sức khỏe chung và mức độ đáp ứng với điều trị.

Hạch bạch huyết là các cấu trúc nhỏ thuộc hệ miễn dịch. Khi tế bào ung thư xuất hiện ở hạch, điều đó có thể gợi ý bệnh đã có nguy cơ lan rộng hơn. Trong nghiên cứu tại Serbia, ở giai đoạn sau khi chương trình sàng lọc được triển khai, người bệnh điều trị ung thư cổ tử cung tiến triển tại chỗ được ghi nhận nhiều trường hợp có hạch hơn và nhiều trường hợp được xếp giai đoạn IIIC hơn. Các tác giả lưu ý rằng một phần khác biệt có thể do kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh và cách phân giai đoạn được cải thiện theo thời gian [1]. Vì vậy, một chẩn đoán giai đoạn cao không phải lúc nào cũng phản ánh đơn thuần bệnh “nặng hơn”, mà còn có thể phản ánh việc đánh giá bệnh chính xác hơn.

Khả năng ung thư xâm lấn và di căn cũng có vai trò quyết định. Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy một protein gọi là CTGF hoặc CCN2 có liên quan đến sự phát triển xâm lấn của tế bào ung thư cổ tử cung và được ghi nhận trong mô ung thư di căn [6]. Đây chưa phải là xét nghiệm thường quy để người bệnh tự đánh giá tiên lượng, nhưng giúp giải thích vì sao các nhà nghiên cứu đang tiếp tục tìm kiếm dấu ấn sinh học và thuốc điều trị mới cho bệnh di căn.

Bên cạnh đặc điểm của ung thư, việc có thể bắt đầu và hoàn tất điều trị đúng kế hoạch cũng rất quan trọng. Tổng quan nghiên cứu tại các nước có thu nhập thấp và trung bình cho thấy sự tuân thủ điều trị chịu ảnh hưởng bởi hoàn cảnh xã hội, cách truyền đạt thông tin y tế, sự tương tác với nhân viên y tế và hỗ trợ từ gia đình [2]. Khó khăn đi lại, chi phí, lo lắng về tác dụng phụ hoặc thiếu thông tin có thể khiến người bệnh bỏ lỡ buổi điều trị. Những trở ngại này nên được nói sớm với nhân viên y tế để cùng tìm giải pháp.

Phát hiện sớm giúp tăng cơ hội chữa khỏi

Ung thư cổ tử cung thường có thể phòng ngừa hoặc phát hiện sớm thông qua tiêm vắc xin HPV và sàng lọc cổ tử cung định kỳ. HPV là vi rút gây u nhú ở người, là nguyên nhân quan trọng của đa số trường hợp ung thư cổ tử cung. Sàng lọc không phải để chẩn đoán ung thư ngay từ đầu, mà nhằm tìm những thay đổi bất thường ở tế bào cổ tử cung trước khi chúng trở thành ung thư, hoặc phát hiện ung thư khi còn sớm.

Nghiên cứu ở Serbia nhấn mạnh rằng dù đã có chương trình sàng lọc, ung thư cổ tử cung tiến triển tại chỗ vẫn tạo gánh nặng đáng kể, cho thấy cần tăng tham gia sàng lọc, chẩn đoán kịp thời và tiêm vắc xin HPV [1]. Một nghiên cứu tại Cape Town cũng tập trung vào việc người có kết quả xét nghiệm cổ tử cung bất thường có đến khám chuyên sâu và làm sinh thiết theo hẹn hay không [3]. Điều này nhắc rằng xét nghiệm sàng lọc chỉ thực sự phát huy lợi ích khi người bệnh được theo dõi và điều trị tiếp nếu cần.

Về thông tin chung, bạn nên đi khám phụ khoa nếu có ra huyết âm đạo bất thường, đặc biệt sau quan hệ hoặc sau mãn kinh, khí hư kéo dài có mùi bất thường, đau vùng chậu hoặc đau khi quan hệ. Các triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư, nhưng cần được đánh giá sớm.

Nếu đã được chẩn đoán ung thư cổ tử cung, điều quan trọng nhất là hỏi bác sĩ về giai đoạn bệnh, mục tiêu điều trị, lựa chọn điều trị, tác dụng phụ dự kiến và lịch tái khám. Mỗi ca bệnh là khác nhau, vì vậy hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để hiểu rõ cơ hội chữa khỏi và kế hoạch phù hợp nhất cho bạn.

Nguồn tham khảo

1. Evolving Clinicopathological Characteristics of Women with Locally Advanced Cervical Cancer Treated with Definitive Chemoradiation Before and After Implementation of Organized Cervical Cancer Screening in Serbia. PMC
2. Factors, including patient education, that impact cancer treatment adherence in low- and middle-income African countries: a scoping review. PMC
3. From Pap Test to Treatment: Assessing Facility Level Gaps in Cervical Cancer Care in Cape Town. PMC
4. The Choice Between Definitive Radiotherapy and Surgery for Cervical Cancer With Different Histology in Current Clinical Practice. PMC
5. Survival outcomes of postoperative radiotherapy and chemotherapy in early-stage cervical cancer: a Surveillance, Epidemiology, and End Results database-based stratified analysis. PMC
6. CTGF/CCN2 Promotes Invasive Growth in Cervical Cancer Spheroids and Is Associated With Metastatic Cervical Cancer Tissue. PMC