Tisotumab vedotin (Tivdak)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Tisotumab vedotin (tên đầy đủ trên nhãn Mỹ là tisotumab vedotin-tftv) là thuốc truyền tĩnh mạch, biệt dược gốc là Tivdak, được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt. [1] [2] Thuốc thuộc nhóm kháng thể gắn thuốc (ADC, antibody drug conjugate), một dạng điều trị nhắm trúng đích. [1]

Kháng thể gắn thuốc gồm một kháng thể đơn dòng được gắn hoá học với một chất diệt tế bào ung thư. Kháng thể bám vào một protein trên bề mặt một số tế bào ung thư, sau đó chất diệt tế bào đi vào bên trong và tiêu diệt chúng. [1] Với tisotumab vedotin, protein đích là yếu tố mô (tissue factor), còn chất diệt tế bào là một thuốc ức chế vi ống. [2] Thuốc cũng có thể kích thích hệ miễn dịch tấn công tế bào ung thư. [1]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được FDA phê duyệt, tisotumab vedotin được dùng cho người trưởng thành bị ung thư cổ tử cung tái phát hoặc di căn, mà bệnh tiến triển trong hoặc sau khi hoá trị. [1] [2] Thuốc không cần xét nghiệm đích đặc biệt trên mẫu khối u để được chỉ định theo nhãn này. [2] Thuốc cũng đang được nghiên cứu ở các loại ung thư khác. [1]

Hai thử nghiệm then chốt là innovaTV 301 (chia ngẫu nhiên, so với hoá trị) và innovaTV 204 (một nhánh). [2] Các thử nghiệm loại trừ người đang có bệnh bề mặt mắt, người từng bị viêm kết mạc để lại sẹo, người có bệnh thần kinh ngoại biên từ mức trung bình trở lên, và người có nguy cơ chảy máu rõ rệt. [2] Vì vậy, bác sĩ sẽ hỏi kỹ về mắt, cảm giác tay chân và tiền sử chảy máu trước khi cân nhắc thuốc này.

Hiệu quả theo nghiên cứu

innovaTV 301 tuyển 502 người bệnh ung thư cổ tử cung tái phát hoặc di căn đã dùng một hoặc hai phác đồ toàn thân trước đó (hoá trị, có hoặc không kèm bevacizumab và thuốc miễn dịch). Người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng tisotumab vedotin hoặc một hoá trị do bác sĩ chọn (topotecan, vinorelbine, gemcitabine, irinotecan hoặc pemetrexed). [2]

• Thời gian sống còn trung vị dài hơn ở nhóm dùng tisotumab vedotin: khoảng 11,5 tháng so với 9,5 tháng; nguy cơ tử vong giảm khoảng 30%. [2]
• Thời gian sống không bệnh tiến triển trung vị khoảng 4,2 tháng so với 2,9 tháng. [2]
• Tỷ lệ khối u đáp ứng khoảng 17,8% so với 5,2%, trong đó có một tỷ lệ nhỏ người bệnh khối u biến mất hoàn toàn. [2]

innovaTV 204 gồm 101 người bệnh đã dùng hoá trị nhóm platinum. Khoảng 24% người bệnh có khối u đáp ứng (7% đáp ứng hoàn toàn), với thời gian duy trì đáp ứng trung vị khoảng 8,3 tháng. [2]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Theo nhãn thuốc, các tác dụng phụ thường gặp nhất gồm thiếu máu, bệnh thần kinh ngoại biên, các vấn đề ở kết mạc mắt, buồn nôn, mệt mỏi, tăng men gan, chảy máu cam, rụng tóc và chảy máu. [2] Người bệnh cũng có thể bị táo bón, tiêu chảy, đau bụng, nôn, sốt, ngứa, chán ăn, sụt cân, đau khớp. [3] [2]

Cảnh báo quan trọng về mắt: thuốc có thể gây tổn thương giác mạc và kết mạc nặng, dẫn tới thay đổi thị lực, kể cả mất thị lực nặng và loét giác mạc. [3] [2] Khoảng một nửa số người bệnh ung thư cổ tử cung dùng thuốc trong các thử nghiệm gặp tác dụng phụ ở mắt, hay gặp nhất là viêm kết mạc và khô mắt; phần lớn hồi phục hoàn toàn hoặc một phần. [2] Một số trường hợp xuất hiện muộn, sau khi đã ngừng thuốc hơn một tháng. [2]

Hãy gọi bác sĩ ngay nếu có:

• Nhìn mờ, giảm thị lực, đau mắt, đỏ mắt hoặc bất kỳ thay đổi thị giác nào. [3] [2]
• Tê bì, kim châm, đau rát ở tay chân, yếu cơ. [3] [2]
• Chảy máu bất thường hoặc nhiều: bầm tím, phân đen hoặc có máu, nôn ra máu hoặc chất như bã cà phê, tiểu ra máu, chảy máu âm đạo bất thường, chảy máu cam. [3] [2]
• Khó thở, hụt hơi, ho: có thể là viêm phổi do thuốc, có thể nặng. [3] [2]
• Phát ban, phồng rộp, bong tróc da: hiếm khi có phản ứng da nặng như hội chứng Stevens Johnson, có thể đe doạ tính mạng. [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Thuốc được bác sĩ hoặc điều dưỡng pha và truyền vào tĩnh mạch tại bệnh viện theo từng chu kỳ; thời gian điều trị phụ thuộc vào đáp ứng và tác dụng phụ. [3]

Chăm sóc mắt là phần bắt buộc của quá trình điều trị:

• Khám mắt (gồm thị lực và soi đèn khe phần trước nhãn cầu) trước khi bắt đầu, trước mỗi chu kỳ trong chín chu kỳ đầu và khi có triệu chứng. [2]
• Bác sĩ kê ba loại thuốc nhỏ mắt dùng trong suốt quá trình điều trị; hãy mang theo khi đi truyền và dùng đúng hướng dẫn. [3]
• Trong khi truyền, nhân viên y tế sẽ chườm lạnh lên mắt. [3]
• Không đeo kính áp tròng trong suốt thời gian điều trị. [3]

Tuỳ mức độ tác dụng phụ ở mắt, thần kinh, chảy máu hay phổi, bác sĩ có thể tạm ngừng, giảm liều hoặc ngừng hẳn thuốc. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Thuốc ức chế mạnh men gan CYP3A4 (một số thuốc kháng nấm, kháng sinh) có thể làm tăng nồng độ chất diệt tế bào tự do trong máu; bác sĩ sẽ theo dõi sát tác dụng phụ nếu phải dùng chung. [2]
• Báo bác sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thảo dược đang dùng, và nếu từng có bệnh thần kinh ngoại biên, rối loạn chảy máu, bệnh thận hoặc bệnh gan. [3]
• Mang thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi. Người bệnh nữ cần tránh thai trong khi điều trị và một thời gian sau liều cuối; nam giới có bạn đời có khả năng mang thai cũng cần tránh thai. Bác sĩ có thể cho thử thai trước khi điều trị. [3] [2]
• Cho con bú: không cho con bú trong khi điều trị và vài tuần sau liều cuối. [3]
• Khả năng sinh sản: thuốc có thể làm giảm khả năng sinh sản ở nam giới. [3]
• Ăn uống bình thường nếu bác sĩ không dặn khác. [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Tôi đã dùng những phác đồ nào, và tisotumab vedotin đứng ở vị trí nào trong kế hoạch điều trị của tôi?
• Tôi cần khám mắt ở đâu, bao lâu một lần, và dùng các loại thuốc nhỏ mắt thế nào cho đúng?
• Nếu tôi bị khô mắt hoặc đỏ mắt nhẹ, tôi nên làm gì trước khi gọi bác sĩ?
• Tôi từng bị tê tay chân sau hoá trị; thuốc này có làm nặng thêm không?
• Tôi có nguy cơ chảy máu cao không, và những dấu hiệu nào cần đi cấp cứu?
• Bao lâu thì tôi được chụp lại để đánh giá đáp ứng?
• Chi phí điều trị ra sao, bảo hiểm y tế có chi trả không, và có chương trình hỗ trợ bệnh nhân không?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Tisotumab vedotin
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Tivdak (Tisotumab Vedotin) Injection, Powder, For Solution [Seagen Inc.]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Tisotumab vedotin