Darolutamide (Nubeqa)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Darolutamide là thuốc nội tiết dạng uống điều trị ung thư tiền liệt tuyến, thuộc nhóm ức chế thụ thể androgen thế hệ mới. Biệt dược gốc là Nubeqa của hãng Bayer. [1] [2]

Androgen (chủ yếu là testosterone) là hormone nam giới. Phần lớn tế bào ung thư tiền liệt tuyến cần androgen để phát triển. Androgen phát huy tác dụng khi gắn vào thụ thể androgen bên trong tế bào. Darolutamide chặn tác dụng của androgen tại thụ thể này, nhờ đó ngăn sự phát triển và lan rộng của tế bào ung thư. [3]

Darolutamide thường được dùng cùng với liệu pháp làm giảm testosterone (thuốc tiêm nhóm đồng vận hoặc đối vận GnRH, hoặc phẫu thuật cắt tinh hoàn). Hai cách này bổ sung cho nhau: một bên giảm lượng testosterone, bên kia chặn phần androgen còn lại gắn vào thụ thể. Trong các thử nghiệm của thuốc, tất cả người bệnh đều được dùng thuốc giảm testosterone đồng thời hoặc đã cắt tinh hoàn hai bên. [2]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, darolutamide dùng cho nam giới trưởng thành bị: [1] [2]

• Ung thư tiền liệt tuyến chưa di căn nhưng đã kháng cắt tinh hoàn: bệnh chưa lan xa trên phim chụp, nhưng chỉ số kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA) vẫn tăng dù testosterone đã được hạ thấp.

• Ung thư tiền liệt tuyến di căn còn nhạy cảm với cắt tinh hoàn: bệnh đã lan xa nhưng vẫn đáp ứng với liệu pháp giảm testosterone. Thuốc có thể dùng đơn thuần (cùng liệu pháp giảm testosterone) hoặc phối hợp với hoá trị docetaxel.

Darolutamide chỉ dùng cho nam giới. Phụ nữ không được dùng thuốc này, đặc biệt khi đang hoặc có thể mang thai hay đang cho con bú. [3] Thuốc cũng đang được nghiên cứu cho các loại ung thư khác. [1]

Hiệu quả theo nghiên cứu

Nhãn thuốc dựa trên ba thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có giả dược: [2]

• ARAMIS: 1509 người bệnh ung thư tiền liệt tuyến chưa di căn đã kháng cắt tinh hoàn, có thời gian tăng gấp đôi chỉ số PSA từ 10 tháng trở xuống (nghĩa là chỉ số PSA tăng nhanh, nguy cơ di căn cao). Người bệnh được chia ngẫu nhiên dùng darolutamide hoặc giả dược, cùng với liệu pháp giảm testosterone. Tiêu chí chính là thời gian sống không di căn, đánh giá bằng chụp chiếu do hội đồng độc lập đọc.

• ARASENS: đánh giá darolutamide phối hợp docetaxel so với giả dược phối hợp docetaxel ở ung thư tiền liệt tuyến di căn còn nhạy cảm với cắt tinh hoàn.

• ARANOTE: đánh giá darolutamide so với giả dược (cùng liệu pháp giảm testosterone) ở ung thư tiền liệt tuyến di căn còn nhạy cảm với cắt tinh hoàn.

Kết quả các thử nghiệm này là cơ sở để darolutamide được phê duyệt cho từng chỉ định. Lợi ích ở mỗi người phụ thuộc vào mức độ lan rộng của bệnh, thể trạng và các bệnh đi kèm. Bác sĩ sẽ theo dõi đáp ứng bằng xét nghiệm PSA và chụp chiếu định kỳ.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Khi dùng cùng liệu pháp giảm testosterone, các tác dụng phụ thường gặp hơn so với giả dược gồm tăng men gan, giảm bạch cầu trung tính, tăng bilirubin và mệt mỏi. Khi phối hợp với docetaxel, hay gặp táo bón, phát ban, chán ăn, chảy máu, tăng cân và tăng huyết áp; các bất thường xét nghiệm thường gặp gồm thiếu máu, tăng đường huyết, giảm tế bào lympho, giảm bạch cầu trung tính, tăng men gan và hạ canxi máu. [2]

Nhãn thuốc cảnh báo: [2]

• Bệnh tim thiếu máu cục bộ (bệnh mạch vành), có trường hợp tử vong. Trong phân tích gộp ARAMIS và ARANOTE, tỷ lệ này là 3,4% ở nhóm dùng darolutamide so với 2,2% ở nhóm giả dược.

• Co giật: bác sĩ có thể cân nhắc ngừng thuốc nếu người bệnh bị co giật trong quá trình điều trị.

Hãy gọi bác sĩ ngay nếu có: [3]

• Đau ngực hoặc cảm giác đè nặng ở ngực.

• Co giật.

• Sốt, thở nhanh hoặc nông, ho.

• Phát ban, có máu trong nước tiểu.

• Đau tay chân nhiều.

Mệt mỏi nhiều và đau tay chân kéo dài cũng nên được báo cho bác sĩ. [3]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ xét nghiệm PSA, công thức máu và men gan định kỳ, đồng thời theo dõi các dấu hiệu bệnh mạch vành. Các yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cần được kiểm soát tốt trong quá trình điều trị. [2] Hãy báo bác sĩ nếu bạn có bệnh thận, bệnh gan, bệnh tim, tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao hoặc tiền sử co giật. [3]

Liệu pháp nội tiết kéo dài có thể ảnh hưởng tới xương, cơ và chuyển hoá. Bác sĩ có thể đề nghị đo mật độ xương, tập luyện phù hợp và theo dõi cân nặng. Uống thuốc cùng bữa ăn, vào khoảng cùng thời điểm mỗi ngày và nuốt nguyên viên, không bẻ, nhai hay nghiền. Bác sĩ có thể tạm ngưng hoặc giảm liều nếu có tác dụng phụ nặng. [3]

Tương tác và lưu ý khi dùng

Nên tránh dùng chung darolutamide với các thuốc vừa gây cảm ứng men CYP3A mức mạnh hoặc trung bình vừa tác động lên P-gp (ví dụ rifampicin), vì có thể làm giảm tác dụng. Khi dùng chung với thuốc ức chế mạnh men CYP3A kèm P-gp, cần theo dõi tác dụng phụ chặt hơn. [2] Darolutamide cũng có thể làm tăng nồng độ một số thuốc khác, như một số thuốc hạ mỡ máu nhóm statin (thuốc là chất nền của BCRP, OATP1B1 hoặc OATP1B3); bác sĩ có thể cần điều chỉnh các thuốc này. [2]

Hãy báo bác sĩ về mọi thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược bạn dùng, đặc biệt là cỏ St. John. [3] Darolutamide có thể gây hại cho thai nhi và gây sảy thai; nam giới có bạn tình nữ có khả năng mang thai cần dùng biện pháp tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị và một khoảng thời gian sau đó theo hướng dẫn. [2]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Bệnh của tôi thuộc giai đoạn nào, còn nhạy hay đã kháng với liệu pháp giảm testosterone?

• Tôi có cần phối hợp darolutamide với docetaxel không, và vì sao?

• Tôi có bệnh tim hoặc đang dùng thuốc hạ mỡ máu, có cần điều chỉnh gì không?

• Tôi sẽ xét nghiệm PSA và chụp đánh giá bao lâu một lần?

• Làm sao để giữ xương và cơ khoẻ khi dùng liệu pháp nội tiết lâu dài?

• Chi phí thuốc hằng tháng và mức bảo hiểm y tế chi trả thế nào?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Darolutamide
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Nubeqa (Darolutamide) Tablet, Film Coated [Bayer Healthcare Pharmaceuticals Inc.]
3. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Darolutamide