Flutamide (Eulexin)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Flutamide là thuốc nội tiết dùng đường uống, biệt dược gốc là Eulexin. [1] [2] Theo MedlinePlus, biệt dược Eulexin từng ngừng lưu hành và thuốc chủ yếu có ở dạng generic. [1] Cơ sở dữ liệu Drugs@FDA ghi biệt dược Eulexin gốc của hãng Schering đã ngừng lưu hành tại Hoa Kỳ, và việc ngừng này không phải vì lý do an toàn hay hiệu quả. [4] Tên Eulexin hiện vẫn xuất hiện trên DailyMed, nhưng đó là sản phẩm generic (hồ sơ thuốc generic, ANDA) do hãng Waylis phân phối. [2] Thuốc được FDA phê duyệt cho ung thư tuyến tiền liệt. [3]

Flutamide thuộc nhóm thuốc kháng androgen không steroid. Androgen là nhóm hormone nam (như testosterone) mà phần lớn ung thư tuyến tiền liệt cần để phát triển. Flutamide chặn tác dụng của androgen ngay tại tế bào, từ đó giúp ngừng sự phát triển và lan rộng của tế bào ung thư. [1] [2] Thuốc thường được dùng cùng thuốc đồng vận hormone giải phóng hormone hoàng thể hoá (LHRH), ví dụ leuprolide, goserelin hoặc triptorelin. Thuốc đồng vận LHRH làm giảm sản xuất androgen ở tinh hoàn, còn flutamide chặn phần androgen còn lại tác động lên tế bào; hai thuốc bổ sung cho nhau. [1] [2]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc, flutamide được dùng phối hợp với thuốc đồng vận LHRH cho nam giới bị ung thư tuyến tiền liệt trong hai tình huống:

• Ung thư tuyến tiền liệt khu trú giai đoạn B2 đến C (khối u lớn trong tuyến hoặc đã vượt ra ngoài vỏ tuyến): dùng flutamide và goserelin bắt đầu khoảng tám tuần trước xạ trị và tiếp tục trong suốt thời gian xạ trị. [2]
• Ung thư tuyến tiền liệt di căn giai đoạn D2. [2]

NCI mô tả thuốc được phê duyệt cho ung thư tuyến tiền liệt tiến triển tại chỗ hoặc đã di căn, dùng cùng thuốc đồng vận LHRH. [3] Thuốc cũng đang được nghiên cứu cho các bệnh và loại ung thư khác. [3]

Flutamide chỉ dùng cho nam giới. [1] Ngày nay đã có thêm nhiều thuốc kháng androgen thế hệ mới; bác sĩ sẽ lựa chọn tuỳ giai đoạn bệnh, bệnh gan đi kèm và khả năng tiếp cận thuốc.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Theo nhãn thuốc, hiệu quả của flutamide phối hợp thuốc đồng vận LHRH được đánh giá trong hai nghiên cứu: một nghiên cứu dùng trước và trong xạ trị cho giai đoạn B2 đến C, và một nghiên cứu dùng làm điều trị duy nhất cho giai đoạn D2. [2]

Trong nghiên cứu đa trung tâm có đối chứng ở 466 người bệnh giai đoạn B2 đến C:

• Tỷ lệ tái phát tại chỗ sau bốn năm thấp hơn rõ rệt khi dùng flutamide và goserelin trước và trong xạ trị: khoảng 16% so với 33% ở nhóm chỉ xạ trị. [2]
• Có xu hướng giảm di căn xa (khoảng 27% so với 36% sau bốn năm), nhưng khác biệt chưa đạt ý nghĩa thống kê. [2]
• Thời gian sống không bệnh trung vị dài hơn có ý nghĩa: khoảng 4,4 năm so với 2,6 năm. [2]
• Việc thêm điều trị nội tiết không làm tăng đáng kể độc tính của xạ trị. [2]

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Các tác dụng phụ thường gặp gồm bốc hoả, tiêu chảy, buồn nôn, phát ban. [2] Người bệnh cũng có thể bị nôn, chán ăn, giảm ham muốn hoặc khả năng tình dục, vú to ở nam, buồn ngủ, lú lẫn, trầm cảm, lo âu, phù tay chân. [1] Nước tiểu có thể chuyển màu xanh lá hoặc cam, đây là hiện tượng đã được ghi nhận khi dùng thuốc. [1] Rất hiếm khi có trường hợp ung thư vú ở nam giới dùng flutamide. [1]

Cảnh báo quan trọng về gan: flutamide có thể gây tổn thương gan nặng, đe doạ tính mạng. Đã có báo cáo nhập viện và hiếm khi tử vong do suy gan; khoảng một nửa số trường hợp xảy ra trong ba tháng đầu điều trị. Ở một số người, tổn thương gan hồi phục sau khi ngừng thuốc. [1] [2]

Hãy gọi bác sĩ ngay nếu có:

• Buồn nôn, nôn, chán ăn, mệt nhiều, triệu chứng giống cúm, đau nhức cơ. [1] [2]
• Đau vùng bụng trên bên phải. [1] [2]
• Vàng da hoặc vàng mắt, nước tiểu sẫm màu. [1] [2]

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Bác sĩ sẽ xét nghiệm men gan trước khi bắt đầu; thuốc không được khuyến cáo nếu men gan đã tăng đáng kể. [2] Sau đó men gan được kiểm tra hằng tháng trong bốn tháng đầu và định kỳ trong suốt thời gian điều trị, hoặc ngay khi có triệu chứng nghi ngờ tổn thương gan. [1] [2] Nếu vàng da hoặc men gan tăng cao, thuốc phải được ngừng ngay và theo dõi chức năng gan đến khi hồi phục. [2]

Thuốc uống nhiều lần trong ngày theo lịch bác sĩ chỉ định, vào khoảng cùng giờ, lúc no hay lúc đói đều được. Tiếp tục dùng flutamide cùng thuốc đồng vận LHRH kể cả khi thấy khoẻ, không tự ý ngừng thuốc nào. [1] Nếu quên liều và đã gần đến giờ uống liều sau, bỏ qua liều quên, không uống gấp đôi. [1] Chỉ số PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) thường được dùng để theo dõi đáp ứng. [2]

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Warfarin: thời gian đông máu (prothrombin) có thể tăng khi bắt đầu flutamide ở người đang dùng warfarin lâu dài; cần theo dõi sát và có thể chỉnh liều thuốc chống đông. [2]
• Rượu bia: flutamide có thể gây đỏ bừng mặt, rượu làm nặng thêm; hãy hỏi bác sĩ về việc uống rượu. [1]
• Báo bác sĩ nếu hút thuốc lá, hoặc có bệnh máu di truyền như thiếu men G6PD hay bệnh hemoglobin M. [1]
• Báo bác sĩ nếu từng có bệnh gan. [1]
• Phụ nữ: thuốc chỉ dùng cho nam giới; phụ nữ có thai hoặc có thể có thai không được dùng vì thuốc có thể gây hại cho thai nhi. [1]
• Báo bác sĩ và dược sĩ mọi thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin, thảo dược đang dùng. [1]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Bệnh của tôi ở giai đoạn nào, và vì sao flutamide được chọn thay cho các thuốc kháng androgen khác?
• Tôi sẽ dùng flutamide trong bao lâu, và có kèm xạ trị không?
• Tôi cần xét nghiệm gan theo lịch nào, và dấu hiệu nào cần báo ngay?
• Tôi đang dùng warfarin hoặc thuốc khác; có cần điều chỉnh gì không?
• Làm thế nào để giảm bốc hoả và các tác dụng phụ về tình dục?
• Chỉ số PSA của tôi sẽ được kiểm tra bao lâu một lần?
• Chi phí điều trị ra sao, bảo hiểm y tế có chi trả không, và có chương trình hỗ trợ bệnh nhân không?

Nguồn tham khảo

1. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Flutamide
2. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Eulexin (Flutamide) Capsule [Waylis Therapeutics Llc]
3. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Flutamide
4. Drugs@FDA: Eulexin, hồ sơ NDA 018554