Cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư vú: những điều người bệnh nên biết

Tỷ lệ sống của người mắc ung thư vú đã cải thiện nhiều trong những năm gần đây [1]. Điều đó có nghĩa là ngày càng có nhiều người sống chung với căn bệnh này trong thời gian dài, và các hướng dẫn điều trị cũng dần được điều chỉnh để không chỉ chữa khỏi bệnh mà còn giúp bạn sống thoải mái hơn sau đó. Bài viết này tổng hợp một số điểm đáng chú ý từ các nghiên cứu gần đây, với mong muốn giúp bạn hiểu rõ hơn hành trình điều trị của mình.

Điều Trị Theo Hướng Dẫn Và Những Ảnh Hưởng Lâu Dài

Nhiều phụ nữ sau khi điều trị ung thư vú vẫn gặp một số ảnh hưởng kéo dài, trong đó thường gặp là hạn chế vận động vai, phù bạch huyết (lymphedema) và mệt mỏi [1]. Đây là những vấn đề có thể cần đến vật lý trị liệu.

Một nghiên cứu lớn tại Đan Mạch trên 5729 phụ nữ đã phẫu thuật ung thư vú cho thấy loại điều trị bạn nhận có thể liên quan đến nguy cơ gặp các ảnh hưởng này về sau. Các trường hợp phối hợp phẫu thuật rộng hơn kèm xạ trị dường như có nguy cơ cao hơn so với phẫu thuật bảo tồn vú kết hợp sinh thiết hạch gác cửa (sentinel lymph node biopsy) và xạ trị [1]. Hiểu được điều này giúp đội ngũ y tế nhận diện sớm những người có nguy cơ cao và xây dựng chương trình phục hồi phù hợp hơn cho bạn.

Theo Dõi Sau Điều Trị Để Phát Hiện Tái Phát

Ngay cả khi đã phẫu thuật và điều trị toàn thân với ý định chữa khỏi, một số người vẫn còn nguy cơ bệnh quay lại [3]. Vì vậy việc theo dõi định kỳ theo hướng dẫn là rất quan trọng.

Với ung thư vú bộ ba âm tính (triple negative breast cancer), một dạng khó điều trị hơn, các nhà nghiên cứu đã dùng mô hình mô phỏng để đánh giá hiệu quả của lịch theo dõi hiện hành theo hướng dẫn của NCCN (National Comprehensive Cancer Network) trong việc phát hiện tái phát [3]. Những phân tích như vậy giúp cải thiện cách theo dõi sao cho có thể phát hiện dấu hiệu tái phát kịp thời hơn.

Chẩn Đoán Hình Ảnh: Chụp cộng hưởng từ (MRI) Rút Gọn

Chụp cộng hưởng từ (MRI) vú là phương pháp nhạy nhất để phát hiện ung thư vú, nhưng thường tốn thời gian, chi phí cao và không phải nơi nào cũng có sẵn [7]. Gần đây, các quy trình chụp cộng hưởng từ rút gọn (abbreviated MRI) được nghiên cứu nhằm giữ lại thông tin quan trọng mà vẫn giảm được thời gian chụp và đọc kết quả.

Trong một số tình huống được chọn lọc, chẳng hạn tầm soát hay theo dõi sau điều trị, chụp cộng hưởng từ rút gọn có thể cho kết quả tương đương với chụp cộng hưởng từ đầy đủ [7]. Với những phụ nữ có mô vú rất đặc, dữ liệu cho thấy độ nhạy và độ đặc hiệu không khác biệt đáng kể so với chụp cộng hưởng từ đầy đủ. Tuy vậy, hiệu quả còn tùy thuộc vào cách xây dựng quy trình và bối cảnh sử dụng, nên đây là điều bạn có thể trao đổi với bác sĩ chẩn đoán hình ảnh.

Những Trường Hợp Chưa Có Hướng Dẫn Riêng

Không phải dạng ung thư vú nào cũng đã có hướng dẫn điều trị riêng biệt. Một số tình huống hiếm gặp hiện vẫn phải dựa trên bằng chứng từ ung thư vú thông thường:

Ung thư vú hai bên (bilateral primary breast cancer) chiếm khoảng 2 đến 12% các ca, và xu hướng đang tăng. Hiện chưa có hướng dẫn điều trị thống nhất, các khuyến nghị chủ yếu suy ra từ ung thư vú một bên. Do hai bên có thể khác nhau về đặc điểm sinh học (tỷ lệ khác biệt thụ thể khoảng 11 đến 23%), mỗi bên thường cần được đánh giá riêng [4].

Ung thư vú ở nam giới chiếm dưới 1% các ca, và phần lớn khuyến nghị điều trị được suy ra từ nghiên cứu trên phụ nữ [6]. Trong một trung tâm chuyên khoa, phần lớn bệnh nhân nam được phẫu thuật cắt vú, kèm điều trị nội tiết, hóa trị và xạ trị, với tỷ lệ sống 5 năm ghi nhận ở mức khá cao [6].

Ung thư vú nguyên phát thứ hai sau một bệnh ung thư trước đó cũng ngày càng được chú ý khi số người sống sót sau ung thư tăng lên. Việc đánh giá thường dựa trên các hệ thống chuẩn như phân loại giai đoạn AJCC và phân loại phân tử theo đồng thuận St. Gallen [8].

Một số dạng rất hiếm như bệnh Paget vú kèm nhiều ổ ung thư có đặc điểm phân tử khác nhau gần như chưa có hướng dẫn chẩn đoán hay điều trị riêng, khiến việc lựa chọn phương pháp trở thành thách thức [9].

Điểm chung của các trường hợp này là quyết định điều trị cần được cá thể hóa và thảo luận kỹ với đội ngũ chuyên môn.

Chăm Sóc Hỗ Trợ Và Tiếp Cận Điều Trị

Điều trị ung thư không chỉ là thuốc và phẫu thuật. Một nghiên cứu tại Ethiopia trên người bệnh ung thư vú và cổ tử cung cho thấy gần như tất cả đều có ít nhất một nhu cầu chăm sóc hỗ trợ chưa được đáp ứng [2]. Những nhu cầu này bao gồm hỗ trợ về triệu chứng, tinh thần và đời sống, cho thấy tầm quan trọng của việc chăm sóc toàn diện bên cạnh điều trị y khoa.

Bên cạnh đó, việc tiếp cận điều trị kịp thời cũng là một rào cản ở nhiều nơi. Nghiên cứu về ung thư vú di căn ở miền Nam Thái Lan chỉ ra những trở ngại như bất bình đẳng trong chính sách bảo hiểm, việc triển khai hướng dẫn quốc gia chưa đầy đủ, và hạn chế về nguồn lực chẩn đoán, tất cả đều có thể làm chậm quá trình chuyển tuyến đến chuyên khoa [5]. Hiểu được các rào cản này giúp bạn chủ động hơn trong việc tìm kiếm và theo đuổi điều trị.

Lời Nhắn Gửi

Các hướng dẫn điều trị ung thư vú đang tiếp tục được hoàn thiện, hướng đến việc chữa bệnh hiệu quả hơn, đồng thời giảm bớt ảnh hưởng lâu dài và chăm sóc bạn một cách toàn diện. Mỗi người bệnh có hoàn cảnh và đặc điểm bệnh khác nhau, nên những thông tin ở đây chỉ mang tính tham khảo chung. Bạn hãy trao đổi cụ thể với bác sĩ điều trị để hiểu rõ tình trạng của mình và cùng lựa chọn hướng đi phù hợp nhất. Bạn không đơn độc trên hành trình này.

Bối cảnh tại Việt Nam

Tại Việt Nam, ung thư vú là gánh nặng lớn đối với người bệnh và gia đình. Theo GLOBOCAN 2024, cả nước ước tính có 25.711 ca ung thư vú mắc mới, đứng thứ 1 trong các loại ung thư và chiếm 14,5% tổng số ca ung thư mới. Bệnh gây 10.609 ca tử vong, đứng thứ 4, đồng thời có 72.814 người sống trong vòng 5 năm sau chẩn đoán. Những con số này cho thấy việc phát hiện, chẩn đoán và điều trị đúng thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng.

Hướng dẫn của Bộ Y tế nhấn mạnh việc đánh giá đầy đủ khối u và hạch vùng bằng khám lâm sàng, chụp X quang tuyến vú, siêu âm, chụp cộng hưởng từ (MRI) trong các tình huống phù hợp, cùng với sinh thiết để xác định mô bệnh học. Xét nghiệm hóa mô miễn dịch đánh giá thụ thể estrogen (ER), thụ thể progesterone (PR), HER2 và Ki67 giúp bác sĩ nhận diện đặc điểm sinh học của khối u, từ đó cân nhắc phương án điều trị phù hợp. Kích thước u, tình trạng hạch, thể mô bệnh học, thụ thể nội tiết, HER2 và tuổi cũng là những yếu tố quan trọng trong tiên lượng.

Nếu phát hiện khối u vú, tiết dịch núm vú, thay đổi da vú hoặc hạch nách, người bệnh nên khám sớm tại cơ sở chuyên khoa ung bướu. Khi đi khám, hãy mang theo toàn bộ kết quả xét nghiệm, phim chụp và hỏi rõ về quyền lợi bảo hiểm y tế, các khoản đồng chi trả cũng như quy trình chuyển tuyến nếu cần.

Nguồn tham khảo

1. Association Between Danish Guideline Treatments for Breast Cancer and Physiotherapy‐Relevant Late Effects: A Nationwide Cohort Study. PMC
2. Supportive care needs among patients with breast and cervical cancer at a tertiary cancer treatment center in ethiopia: a cross-sectional study. PMC
3. Recurrence detection in patients with triple-negative breast cancer following the current standard of care: a microsimulation model. PMC
4. Bilateral Primary Breast Cancer: Current Evidence and Future Perspectives. PMC
5. Referral delays in metastatic breast cancer care: barriers and facilitators across a fragmented pathway. PMC
6. Male Breast Cancer: An Analysis of Clinicopathological Features, Treatment Patterns, and Survival Outcomes over 10 Years from a Tertiary Center. PMC
7. Abbreviated MRI Protocols in Breast Cancer Diagnosis: A Narrative Review. PMC
8. Clinicopathological features and diagnostic intervals of second primary breast cancer following a prior malignancy: a single-center retrospective study. PMC
9. Traditional Chinese Medicine Combined With Chemotherapy for Mammary Paget's Disease With Multifocal Heterogeneous Breast Cancer: A Case Report. PMC