Cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư tuyến giáp: những điều người bệnh nên biết

Nếu bạn hoặc người thân vừa nhận chẩn đoán ung thư tuyến giáp, có lẽ bạn đang có rất nhiều câu hỏi. Tin vui là cách điều trị bệnh này đang thay đổi theo hướng cá thể hóa hơn, nghĩa là bác sĩ ngày càng cân nhắc kỹ để chọn phương pháp phù hợp với từng người, thay vì áp dụng một công thức chung. Bài viết này tổng hợp một số hướng cập nhật gần đây để bạn dễ trao đổi với bác sĩ hơn.

Không phải trường hợp nào cũng cần mổ ngay

Với ung thư tuyến giáp thể nhú (papillary thyroid carcinoma) nguy cơ rất thấp, theo dõi tích cực (active surveillance) đang được xem là một lựa chọn thay cho phẫu thuật ngay lập tức. Trong một nghiên cứu trên phụ nữ độ tuổi sinh sản phát hiện ung thư này khi đang điều trị hiếm muộn, phần lớn thuộc nhóm nguy cơ rất thấp, và trong số người theo dõi từ 12 tháng trở lên, tỷ lệ bệnh tiến triển ở mức thấp [1]. Điều này gợi ý rằng với những khối u nhỏ, ít nguy cơ, việc theo dõi sát có thể là hướng đi hợp lý.

Cũng theo nghiên cứu này, việc mang thai và kết quả thai kỳ dường như không bị ảnh hưởng đáng kể bởi lựa chọn ban đầu là theo dõi hay phẫu thuật [1]. Nếu bạn đang có kế hoạch mang thai, đây là điểm đáng để bàn cùng bác sĩ.

Xem xét lại việc dùng iốt phóng xạ sau mổ

Sau khi cắt tuyến giáp, nhiều người bệnh trước đây được chỉ định điều trị iốt phóng xạ (radioactive iodine, RAI). Tuy nhiên, với ung thư tuyến giáp biệt hóa (differentiated thyroid cancer) nguy cơ thấp, các hướng dẫn hiện nay khuyến cáo không nên dùng thường quy. Một phân tích tổng hợp gần đây không tìm thấy khác biệt có ý nghĩa giữa nhóm dùng và không dùng RAI về nguy cơ tái phát cũng như đáp ứng điều trị [7]. Vì vậy, nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ thấp, việc có cần iốt phóng xạ hay không là điều nên được cân nhắc riêng cho trường hợp của bạn.

Chẩn đoán chính xác hơn nhờ xét nghiệm gen

Đột biến gen BRAF V600E là một dấu hiệu quan trọng giúp chẩn đoán ung thư tuyến giáp thể nhú. Công nghệ mới như PCR kỹ thuật số (digital PCR) có độ nhạy rất cao, giúp phát hiện đột biến này ngay cả ở mức thấp, kể cả trong mẫu chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (fine needle aspiration) [3]. Những công cụ như vậy có thể hỗ trợ bác sĩ đưa ra chẩn đoán rõ ràng hơn.

Trẻ em có hướng điều trị riêng

Ung thư tuyến giáp ở trẻ em từng được điều trị dựa nhiều vào bằng chứng từ người lớn, nhưng điều này đang thay đổi. Các nghiên cứu gần đây ủng hộ hướng phẫu thuật ban đầu ít mở rộng hơn trong một số trường hợp, nhằm giảm biến chứng và cải thiện chất lượng sống [9]. Ngoài ra, một số biến đổi gen thường gặp ở trẻ, đặc biệt là các dạng gen dung hợp (gene fusion), nay có thể được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích (targeted therapy), giúp bệnh di căn được kiểm soát tốt hơn với tác dụng phụ thường nhẹ hơn [9].

Các thể bệnh hiếm và phức tạp

Ung thư tuyến giáp không biệt hóa (anaplastic thyroid cancer) là thể hiếm nhưng diễn tiến nhanh. Một đồng thuận chuyên gia gần đây đã cập nhật các chiến lược chẩn đoán và điều trị dựa trên hiểu biết mới về sinh học của bệnh [4].

Ung thư tuyến giáp thể tủy (medullary thyroid carcinoma) đôi khi liên quan đến các rối loạn nội tiết hiếm gặp và có thể mang đột biến gen RET [6]. Bên cạnh đó, một số hội chứng di truyền như hội chứng PTEN hamartoma (PTEN hamartoma tumor syndrome) làm tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp cùng nhiều loại ung thư khác [5]. Nếu gia đình bạn có tiền sử liên quan, việc tư vấn di truyền có thể hữu ích.

Vai trò của công cụ hỗ trợ và lối sống

Các công cụ trí tuệ nhân tạo đang được thử nghiệm để hỗ trợ quyết định điều trị, nhưng nghiên cứu cho thấy mức độ đồng thuận với hội đồng đa chuyên khoa (multidisciplinary tumor board) còn chưa hoàn toàn, nhất là trong tình huống phức tạp [2]. Nói cách khác, các công cụ này có thể hỗ trợ chứ chưa thay thế được quyết định của đội ngũ bác sĩ.

Với người trẻ sau điều trị ung thư, vận động thể chất và ăn uống lành mạnh mang lại lợi ích cho sức khỏe lâu dài, dù nhiều người gặp trở ngại như thiếu thời gian hay mệt mỏi do triệu chứng [8]. Tìm sự hỗ trợ linh hoạt, đáng tin cậy có thể giúp bạn duy trì thói quen tốt.

Lời kết

Điều trị ung thư tuyến giáp ngày càng hướng tới sự phù hợp với từng người bệnh, từ việc cân nhắc theo dõi thay vì mổ ngay, đến việc xem xét lại iốt phóng xạ và ứng dụng xét nghiệm gen. Mỗi trường hợp mỗi khác, nên những thông tin trên chỉ mang tính tham khảo. Hãy trao đổi cụ thể với bác sĩ điều trị để hiểu rõ tình trạng của bạn và cùng chọn hướng đi phù hợp nhất.

Bối cảnh tại Việt Nam

Theo GLOBOCAN 2024, ung thư tuyến giáp là một gánh nặng đáng chú ý tại Việt Nam, với 12.223 ca mắc mới, xếp thứ 6 trong các loại ung thư và chiếm 6,9% tổng số ca ung thư. Bệnh gây 743 ca tử vong, xếp thứ 19, đồng thời có 39.252 người đang sống trong vòng 5 năm sau chẩn đoán. Những con số này nhấn mạnh ý nghĩa của việc phát hiện, đánh giá và theo dõi bệnh đúng cách.

Ung thư tuyến giáp đôi khi ít triệu chứng, thường được phát hiện khi người bệnh sờ thấy khối ở cổ hoặc tình cờ qua siêu âm. Khối u lớn nhanh, cứng, kèm hạch cổ, khàn tiếng, khó nuốt hoặc khó thở là những dấu hiệu cần đi khám sớm. Hướng dẫn Bộ Y tế nêu vai trò của siêu âm vùng cổ và chọc hút kim nhỏ để đánh giá tổn thương; chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) có thể được dùng để xem mức độ xâm lấn khi cần. Các xét nghiệm như thyroglobulin, calcitonin và chất chỉ điểm khối u CEA có thể hỗ trợ tiên lượng, theo dõi ở những thể bệnh phù hợp.

Người bệnh nên khám tại cơ sở chuyên khoa ung bướu để được đánh giá theo loại mô bệnh học và giai đoạn bệnh. Khi lên kế hoạch xét nghiệm hay điều trị, hãy chủ động hỏi cơ sở khám về quyền lợi và thủ tục bảo hiểm y tế để chuẩn bị chi phí phù hợp.

Nguồn tham khảo

1. Incidentally detected papillary thyroid carcinoma does not impair pregnancy outcomes during fertility treatment. PMC
2. Large Language Models Versus Multidisciplinary Tumor Board Decisions in Thyroid Cancer. PMC
3. Improving the Accuracy of Papillary Thyroid Cancer Pathological Evaluation With Digital PCR Detection of the
   BRAF V600E Mutation. PMC
4. Latin American Thyroid Society expert panel consensus on anaplastic thyroid cancer. PMC
5. The clinical and phenotypic spectrum of PTEN hamartoma tumor syndrome: a retrospective cohort study. PMC
6. Management of ectopic Cushing syndrome in medullary thyroid carcinoma: from case reports to systematic literature review. PMC
7. Reassessing Radioactive Iodine Use After Thyroidectomy in Low‐Risk Differentiated Thyroid Cancer: A Systematic Review and Meta‐Analysis. PMC
8. Perceived Facilitators and Barriers Inform Young Adult Cancer Survivors’ Preferences for Physical Activity and Diet Interventions: A Qualitative Study. PMC
9. Evolving trends in pediatric thyroid nodules and cancer management. PMC