Phẫu thuật trong điều trị ung thư tuyến giáp: những điều người bệnh nên biết

Nhận chẩn đoán ung thư tuyến giáp có thể khiến bạn lo lắng và có nhiều câu hỏi. Một trong những băn khoăn thường gặp là về phẫu thuật: khi nào cần mổ, mổ ra sao và chuyện gì diễn ra sau đó. Bài viết này tổng hợp thông tin từ các nghiên cứu để giúp bạn hiểu rõ hơn, từ đó trao đổi tự tin hơn với bác sĩ.

Phẫu thuật đóng vai trò như thế nào

Với các khối u tuyến giáp nghi ngờ ác tính hoặc chưa xác định rõ tính chất, cắt bỏ bằng phẫu thuật thường được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn [6]. Phần lớn ung thư tuyến giáp, đặc biệt là loại ung thư tuyến giáp thể nhú (papillary thyroid carcinoma, PTC), có tiên lượng khá thuận lợi [6]. Trong một số tình huống di căn, việc phẫu thuật cắt bỏ ổ di căn cũng đã được ghi nhận là mang lại lợi ích rõ rệt cho người bệnh [2].

Không phải lúc nào cũng cần mổ ngay

Một điều đáng chú ý là không phải mọi trường hợp đều phải phẫu thuật lập tức. Với ung thư tuyến giáp thể nhú được phân loại nguy cơ rất thấp hoặc thấp, theo dõi tích cực (active surveillance) có thể là một lựa chọn. Trong một nghiên cứu trên phụ nữ trong độ tuổi sinh sản được chẩn đoán PTC, phần lớn thuộc nhóm nguy cơ rất thấp, và ở nhóm được theo dõi từ 12 tháng trở lên, chỉ một số ít trường hợp có dấu hiệu tiến triển bệnh [4]. Việc lựa chọn theo dõi hay mổ tùy thuộc vào phân loại nguy cơ và hoàn cảnh cụ thể của mỗi người, nên đây là điều bạn cần bàn kỹ với bác sĩ.

Chuẩn bị trước mổ và vai trò của bệnh lý đi kèm

Nếu bạn có các bệnh lý khác đi kèm, việc chuẩn bị trước mổ càng trở nên quan trọng. Một phân tích dữ liệu bệnh viện quy mô lớn cho thấy hơn một phần ba số trường hợp điều trị ung thư đầu cổ và ung thư tuyến giáp là người bệnh có ít nhất một bệnh lý nghiêm trọng khác kèm theo [5]. Những người có nhiều vấn đề sức khỏe hơn có khả năng gặp các biến cố nặng trong thời gian nằm viện cao hơn [5]. Vì vậy, việc tối ưu hóa sức khỏe trước điều trị, bao gồm chuẩn bị thể trạng (prehabilitation), được xem là hướng đáng quan tâm [5]. Đây là lý do bác sĩ có thể đánh giá kỹ tình trạng chung của bạn trước khi lên kế hoạch mổ.

Các biện pháp hỗ trợ trước phẫu thuật

Tuyến giáp có nguồn máu nuôi rất phong phú, và một số yếu tố như tuổi cao, khối u lan xuống trung thất hay các bệnh đi kèm có thể làm tăng độ khó của cuộc mổ [6]. Trong những trường hợp này, một số kỹ thuật hỗ trợ trước mổ có thể được cân nhắc. Ví dụ, làm tắc mạch máu nuôi u trước mổ (transarterial embolization) đã được mô tả như một biện pháp hỗ trợ nhằm giảm mạch máu của khối u và cải thiện điều kiện phẫu thuật ở người bệnh nguy cơ cao [6].

Với ung thư tuyến giáp tiến triển tại chỗ mà ban đầu khó cắt bỏ an toàn, các phương pháp điều trị trước mổ (neoadjuvant) như liệu pháp nhắm trúng đích, làm tắc mạch qua đường động mạch và đốt sóng cao tần (radiofrequency ablation) đã được nghiên cứu, dùng riêng lẻ hoặc kết hợp [8]. Cách tiếp cận cá thể hóa và phối hợp nhiều chuyên khoa này có thể giúp khối u dễ cắt bỏ hơn và giảm độ phức tạp của cuộc mổ ở một số người bệnh được chọn lọc [8].

Phẫu thuật trong thai kỳ

Nếu bạn được chẩn đoán ung thư tuyến giáp khi đang mang thai, quyết định thời điểm mổ cần cân nhắc riêng. Trong một nghiên cứu dựa trên dân số tại Úc, trong nhóm phụ nữ mắc ung thư tuyến giáp trong thai kỳ có dữ liệu điều trị, phần lớn được phẫu thuật cắt tuyến giáp (thyroidectomy) ngay trong thai kỳ, trong khi một số ít trì hoãn đến sau sinh [1]. Việc dùng iod phóng xạ (radioactive iodine) được thực hiện sau sinh ở một phần các trường hợp [1]. Điều này cho thấy kế hoạch điều trị có thể được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình trạng thai kỳ.

Sau phẫu thuật

Sau khi cắt tuyến giáp, cơ thể sẽ có những thay đổi về nội tiết và có thể cần được theo dõi. Có nghiên cứu ghi nhận sự thay đổi về nồng độ hormone tuyến giáp trước và sau mổ ung thư tuyến giáp thể nhú, cùng với những biến đổi của hệ vi khuẩn đường ruột [3]. Đây là lĩnh vực đang được tìm hiểu thêm, và các kết quả gợi ý mối liên hệ giữa điều trị và các diễn tiến chuyển hóa lâu dài [3]. Với những trường hợp cần điều trị bổ sung, iod phóng xạ có thể được dùng sau mổ tùy theo chỉ định [1].

Với những thể ung thư hiếm và ác tính hơn

Không phải loại ung thư tuyến giáp nào cũng giống nhau. Ung thư tuyến giáp không biệt hóa (anaplastic thyroid cancer) là một thể hiếm gặp nhưng rất tiến triển nhanh, nên việc điều trị đòi hỏi cách tiếp cận đặc biệt và phối hợp nhiều chuyên khoa [7]. Những tiến bộ gần đây trong hiểu biết về sinh học của thể ung thư này đã dẫn đến một số điều chỉnh trong chiến lược điều trị [7]. Nếu bạn hoặc người thân thuộc nhóm này, việc được chăm sóc tại nơi có đội ngũ đa chuyên khoa là điều rất quan trọng.

Lời kết

Phẫu thuật là một phần quan trọng trong điều trị nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp, nhưng lựa chọn phù hợp còn tùy vào loại ung thư, mức độ nguy cơ, tình trạng sức khỏe chung và hoàn cảnh riêng của mỗi người. Không có một con đường duy nhất đúng cho tất cả mọi người. Hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ điều trị của bạn về các lựa chọn, lợi ích và những điều cần lưu ý, để cùng đưa ra quyết định phù hợp nhất với bạn.

Bối cảnh tại Việt Nam

Tại Việt Nam, ung thư tuyến giáp nằm trong nhóm ung thư thường gặp ở nữ giới, đứng thứ hai về số ca mới mắc ở nữ theo GLOBOCAN 2024. Bệnh có thể tiến triển chậm và tiên lượng tốt ở nhóm ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, nhưng một số thể bệnh tiến triển nhanh hơn và cần được đánh giá, điều trị kịp thời.

Nhiều người bệnh phát hiện khối u khi tự sờ thấy vùng cổ to lên hoặc tình cờ qua siêu âm tuyến giáp. Các dấu hiệu cần đi khám sớm gồm khối u lớn nhanh, cứng hoặc dính, hạch cổ, khàn tiếng, nuốt vướng, khó nuốt hay khó thở. Siêu âm vùng cổ và chọc hút kim nhỏ là những phương pháp quan trọng để đánh giá tổn thương. Khi cần, bác sĩ có thể chỉ định thêm chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc các xét nghiệm phù hợp để xác định mức độ bệnh.

Nếu được chẩn đoán hoặc nghi ngờ ung thư tuyến giáp, người bệnh nên khám tại cơ sở chuyên khoa ung bướu để được tư vấn kế hoạch điều trị và phẫu thuật phù hợp với loại u, kích thước u, hạch cổ và mức độ xâm lấn. Hãy chuẩn bị các kết quả siêu âm, xét nghiệm, chọc hút tế bào đã có, đồng thời hỏi rõ về quyền lợi và thủ tục bảo hiểm y tế trước khi điều trị.

Nguồn tham khảo

1. The incidence and perinatal outcomes of pregnancy-associated thyroid cancer: an Australian population-based study. PMC
2. The TIF-1γ autoantigen in patients with dermatomyositis and thyroid cancer: from case series to preliminary mechanistic exploration. PMC
3. Metagenomic analysis of gut microbiota and its correlation with thyroid hormones in papillary thyroid cancer before and after operation. PMC
4. Incidentally detected papillary thyroid carcinoma does not impair pregnancy outcomes during fertility treatment. PMC
5. The Impact of Comorbidity on Severe Procedure-Coded Inpatient Events in Head and Neck Cancer and Thyroid Cancer Hospitalizations in Germany: A Nationwide DRG Analysis, 2005–2021. PMC
6. Complete pathologic necrosis of a thyroid neoplasm following pressure-enabled thyroid artery embolization. PMC
7. Latin American Thyroid Society expert panel consensus on anaplastic
8. Neoadjuvant Treatment Including Targeted Therapy and Locoregional Interventions for Locally Advanced Thyroid Cancer: A Single-Center Retrospective Cohort Study. PMC