Theo dõi tích cực (chưa can thiệp)

Theo dõi tích cực là gì

Theo dõi tích cực là theo dõi sát tình trạng người bệnh nhưng chưa điều trị, trừ khi kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh đang nặng lên. Trong thời gian này, người bệnh được khám và làm các xét nghiệm như xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh, sinh thiết theo lịch đều đặn. Mục đích là tránh hoặc trì hoãn những điều trị như phẫu thuật, xạ trị, vốn có thể gây tác dụng phụ. [1]

Một khái niệm gần giống là theo dõi và chờ đợi: cũng theo dõi và chưa điều trị, nhưng chỉ điều trị khi xuất hiện hoặc thay đổi triệu chứng. Cách này thường được chọn khi nguy cơ của điều trị hay của việc xét nghiệm lặp lại (như sinh thiết) lớn hơn lợi ích có thể có. [2] Nói gọn, theo dõi tích cực dựa nhiều vào xét nghiệm và có kế hoạch điều trị để chữa khỏi khi cần; theo dõi và chờ đợi ít xét nghiệm hơn, dựa nhiều vào triệu chứng. [3]

Có thể ví như canh một nồi nước đang đun lửa rất nhỏ: không cần tắt bếp ngay, nhưng phải thường xuyên nhìn vào, và sẵn sàng xử lý khi nước bắt đầu sôi.

Vì sao điều này quan trọng với người bệnh

Không phải ung thư nào cũng phát triển nhanh. Một số loại lớn rất chậm, đến mức có người suốt đời không cần điều trị. [3] Điều trị ngay trong những trường hợp này có thể mang lại tác dụng phụ không cần thiết mà không giúp sống lâu hơn.

Điều quan trọng cần hiểu: theo dõi tích cực không phải là bỏ mặc. Đó là một chiến lược điều trị có kế hoạch, được lựa chọn cẩn thận dựa trên đặc điểm khối u.

Dùng trong những trường hợp nào

Ung thư tuyến tiền liệt nguy cơ thấp. Đây là ví dụ điển hình. Bác sĩ có thể đề nghị theo dõi khi ung thư được dự đoán phát triển chậm, thuộc nhóm nguy cơ rất thấp, thấp hoặc trung bình thuận lợi. [3] Lịch theo dõi thường gồm: [3]

• Xét nghiệm máu PSA khoảng mỗi 3 đến 6 tháng.
• Thăm khám trực tràng bằng tay khoảng mỗi năm một lần.
• Sinh thiết và chẩn đoán hình ảnh mỗi 1 đến 3 năm; chụp cộng hưởng từ đa thông số đôi khi giúp giảm số lần sinh thiết.

Theo các nghiên cứu hiện có, người được điều trị ngay dường như không sống lâu hơn người chọn theo dõi tích cực. Nhiều người sẽ không bao giờ cần điều trị, và nếu sau này cần, việc trì hoãn ít có khả năng ảnh hưởng thời gian sống. [3]

U lympho không Hodgkin thể diễn tiến chậm. Với một số giai đoạn, theo dõi và chờ đợi là một trong các lựa chọn, nhất là ở người chưa có triệu chứng. [5]

Ung thư tuyến giáp. Theo dõi và chờ đợi cũng nằm trong các lựa chọn điều trị ung thư tuyến giáp. [4] Trên thực tế, cách này thường được cân nhắc cho một số khối u thể nhú rất nhỏ, nguy cơ thấp, tuỳ đánh giá của bác sĩ.

Rủi ro và điều cần lưu ý

• Đôi khi sinh thiết lần sau cho thấy ung thư phát triển nhanh hơn dự kiến, do lần đầu bỏ sót vùng ác tính hơn hoặc do bệnh thay đổi. Khi đó ung thư có thể khó chữa hơn so với điều trị ngay. [3]
• Cần đi khám và xét nghiệm suốt đời; chờ kết quả có thể gây lo âu. [3]
• Một số người thấy bất an khi biết trong cơ thể có ung thư, và chọn điều trị dù lợi ích không rõ. [3] Đây là lựa chọn chính đáng, nên được bàn thẳng thắn với bác sĩ.

Điều quan trọng nhất là đi tái khám đúng hẹn. Bỏ hẹn sẽ biến theo dõi tích cực thành bỏ mặc thật sự.

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Vì sao tôi phù hợp với theo dõi tích cực?
• Tôi cần làm những xét nghiệm gì, bao lâu một lần?
• Dấu hiệu nào cho thấy tôi cần chuyển sang điều trị?
• Nếu phải điều trị sau này, cơ hội chữa khỏi có giảm không?
• Tôi nên làm gì nếu cảm thấy quá lo lắng khi chưa điều trị?

Nguồn tham khảo

1. NCI Dictionary of Cancer Terms, active surveillance: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/active-surveillance
2. NCI Dictionary of Cancer Terms, watchful waiting: https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/watchful-waiting
3. American Cancer Society, Observation or Active Surveillance for Prostate Cancer: https://www.cancer.org/cancer/types/prostate-cancer/treating/watchful-waiting.html
4. National Cancer Institute, Thyroid Cancer Treatment (PDQ), Patient Version: https://www.cancer.gov/types/thyroid/patient/thyroid-treatment-pdq
5. National Cancer Institute, Adult Non-Hodgkin Lymphoma Treatment (PDQ), Patient Version: https://www.cancer.gov/types/lymphoma/patient/adult-nhl-treatment-pdq