Ung thư tuyến giáp thường di căn tới đâu?

Ung thư tuyến giáp thường lan trước hết đến các hạch bạch huyết ở vùng cổ. Khi có di căn xa, những vị trí thường được quan tâm là phổi và xương; hiếm hơn, bệnh có thể lan đến não hoặc các cơ quan khác. Tuy nhiên, nguy cơ và đường lan của bệnh khác nhau đáng kể tùy thể ung thư tuyến giáp, giai đoạn bệnh và đặc điểm sinh học của từng người.

Hiểu đúng về “di căn” trong ung thư tuyến giáp

Di căn là tình trạng tế bào ung thư tách khỏi khối u ban đầu ở tuyến giáp, di chuyển đến một vị trí khác trong cơ thể rồi tiếp tục phát triển tại đó. Cần phân biệt di căn với việc ung thư xâm lấn mô lân cận tại vùng cổ, chẳng hạn khí quản, thực quản hoặc cơ vùng cổ. Xâm lấn tại chỗ vẫn là bệnh ở vùng cổ, còn di căn nghĩa là tế bào ung thư đã đến hạch hoặc cơ quan ở xa hơn.

Tuyến giáp nằm ở phía trước cổ, vì vậy các hạch bạch huyết vùng cổ thường là nơi đầu tiên bác sĩ đánh giá. Hệ bạch huyết là mạng lưới mạch và hạch có vai trò miễn dịch, nhưng cũng có thể trở thành đường di chuyển của tế bào ung thư. Một số thể ung thư tuyến giáp lại có xu hướng lan qua đường máu, do đó có thể đến phổi, xương hoặc các cơ quan xa.

Điều quan trọng là không phải cứ phát hiện hạch ở cổ là chắc chắn ung thư đã di căn. Hạch có thể to do viêm nhiễm hoặc nguyên nhân lành tính khác. Ngược lại, một hạch có kích thước không lớn vẫn cần được đánh giá kỹ nếu hình ảnh siêu âm hoặc kết quả xét nghiệm gợi ý nghi ngờ. Việc phân biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến giai đoạn bệnh và kế hoạch điều trị. Một báo cáo chuyên môn cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phân biệt mô tuyến giáp lành tính trong hạch với hạch di căn của ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú, nhằm tránh đánh giá quá mức giai đoạn bệnh và điều trị không cần thiết [5].

Các vị trí ung thư tuyến giáp có thể lan tới

Hạch bạch huyết vùng cổ

Đây là vị trí di căn thường gặp nhất, đặc biệt ở ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú. Bác sĩ có thể kiểm tra hạch bằng khám cổ, siêu âm, chọc hút kim nhỏ và xét nghiệm tế bào. Trong một nghiên cứu về xét nghiệm đột biến BRAF V600E, mẫu hạch bạch huyết cũng được khảo sát để hỗ trợ nhận diện tổn thương liên quan ung thư tuyến giáp thể nhú [4].

Hạch nghi ngờ có thể nằm ở trung tâm cổ, gần tuyến giáp, hoặc ở hai bên cổ, dưới hàm, dọc theo các mạch máu lớn. Người bệnh đôi khi sờ thấy một cục ở cổ, nhưng nhiều trường hợp hạch chỉ được phát hiện trên siêu âm. Khàn tiếng kéo dài, cảm giác vướng cổ, nuốt khó hoặc hạch lớn nhanh cần được báo sớm cho bác sĩ, dù các triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn có di căn.

Phổi

Phổi là một trong các vị trí di căn xa quan trọng của ung thư tuyến giáp biệt hóa, tức nhóm chủ yếu gồm thể nhú và thể nang. “Biệt hóa” nghĩa là tế bào ung thư còn giữ một phần đặc điểm của tế bào tuyến giáp bình thường. Nhiều trường hợp di căn phổi không gây triệu chứng rõ và chỉ được phát hiện khi chụp hình ảnh hoặc theo dõi sau điều trị.

Một số tổn thương di căn vẫn có khả năng hấp thu iod phóng xạ, nhờ đó có thể đáp ứng với điều trị iod phóng xạ. Tuy nhiên, một nhóm người bệnh di căn xa dần mất khả năng hấp thu iod, được gọi là ung thư kháng iod phóng xạ. Trong bối cảnh này, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi sát nếu bệnh tiến triển chậm, điều trị tại chỗ cho một số ổ di căn, hoặc dùng thuốc điều trị toàn thân khi bệnh tiến triển có triệu chứng [2].

Không phải mọi nốt ở phổi trên phim chụp đều là di căn. Nốt có thể do viêm cũ, lao, u lành hoặc nguyên nhân khác. Vì vậy, bác sĩ sẽ đối chiếu hình ảnh với loại ung thư, chỉ số theo dõi trong máu, kết quả điều trị trước đó và diễn biến theo thời gian.

Xương

Xương là vị trí di căn xa cần lưu ý, nhất là ở ung thư biểu mô tuyến giáp thể nang. Không giống thể nhú thường liên quan nhiều hơn đến hạch cổ, thể nang có thể có khuynh hướng lan theo đường máu. Di căn xương có thể gây đau kéo dài, đau tăng về đêm, đau khi vận động, yếu chi hoặc nguy cơ gãy xương bệnh lý, tức gãy xương do xương đã bị tổn thương bởi khối u.

Một báo cáo ca bệnh mô tả người bệnh đến khám vì đau vùng hông, hình ảnh cho thấy tổn thương phá hủy xương và sinh thiết xác định ung thư tuyến giáp di căn xương. Sau đó, người bệnh mới được phát hiện có u tuyến giáp thể nang kèm ung thư thể nhú ở bên đối diện; tổn thương xương được quy cho thành phần ung thư thể nang [6]. Đây là tình huống hiếm nhưng cho thấy đau xương khu trú, kéo dài và không giải thích được nên được đánh giá y khoa đầy đủ.

Nếu có di căn xương, điều trị có thể bao gồm phẫu thuật hoặc xạ trị tại vùng xương tổn thương, iod phóng xạ khi phù hợp, thuốc toàn thân và các biện pháp hỗ trợ giảm đau, bảo vệ xương. Kế hoạch phụ thuộc vị trí tổn thương, nguy cơ gãy xương, mức độ đau và đặc điểm khối u.

Não và các cơ quan khác

Di căn não từ ung thư tuyến giáp không phải là vị trí thường gặp, nhưng có thể xảy ra ở một số trường hợp bệnh tiến triển. Một tổng quan đã đề cập các di căn não của ung thư tuyến giáp và cho thấy bằng chứng trực tiếp về điều trị trong nhóm này hiện còn hạn chế [3]. Đau đầu mới xuất hiện hoặc tăng dần, nôn không rõ nguyên nhân, co giật, yếu liệt, nhìn mờ, nói khó hoặc thay đổi ý thức là những triệu chứng cần đi khám cấp cứu, dù chúng có nhiều nguyên nhân khác ngoài ung thư di căn.

Trong thực hành, ung thư tuyến giáp cũng có thể di căn đến các vị trí khác nhưng ít phổ biến hơn. Bác sĩ không chỉ tìm di căn dựa trên một danh sách cố định, mà sẽ dựa vào triệu chứng, kết quả xét nghiệm, hình ảnh học và thể bệnh cụ thể.

Thể ung thư ảnh hưởng thế nào đến đường lan?

Ung thư tuyến giáp không phải là một bệnh duy nhất. Các thể chính gồm ung thư biểu mô thể nhú, thể nang, thể tủy và thể không biệt hóa. Thể nhú thường có tiên lượng tương đối thuận lợi, nhưng vẫn có thể tái phát hoặc di căn ở một số người bệnh [1]. Thể nang thường khiến bác sĩ chú ý hơn đến nguy cơ lan theo đường máu, chẳng hạn đến xương hoặc phổi. Thể tủy và thể không biệt hóa có cách đánh giá, theo dõi và điều trị riêng.

Bản thân đặc điểm gen của khối u cũng có thể ảnh hưởng đến hành vi bệnh và lựa chọn thuốc. Các thay đổi ở BRAF, RAS hoặc RET được ghi nhận có liên quan đến quá trình tiến triển ung thư tuyến giáp [1]. Với bệnh tiến triển hoặc kháng iod phóng xạ, xét nghiệm gen trên mô u có thể giúp bác sĩ tìm các đích điều trị phù hợp. Một số thuốc nhắm trúng đích đã được sử dụng cho khối u có bất thường NTRK, RET hoặc ALK, bên cạnh các thuốc ức chế tyrosine kinase khác [2]. Điều này không có nghĩa mọi người bệnh đều cần xét nghiệm gen hay dùng thuốc nhắm trúng đích, mà việc chỉ định cần cá thể hóa.

Người bệnh nên theo dõi và trao đổi gì với bác sĩ?

Sau điều trị ung thư tuyến giáp, lịch tái khám thường bao gồm khám cổ, siêu âm vùng cổ và các xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh theo chỉ định. Mục tiêu là phát hiện tái phát tại vùng cổ, hạch nghi ngờ hoặc di căn xa khi thật sự cần thiết. Không phải ai cũng cần chụp toàn thân thường xuyên, vì xét nghiệm quá mức có thể gây lo lắng và dẫn đến những phát hiện không quan trọng.

Hãy báo bác sĩ nếu có hạch cổ mới xuất hiện hoặc lớn dần, ho kéo dài, khó thở, đau xương khu trú dai dẳng, đau đầu kèm triệu chứng thần kinh, sụt cân không chủ ý hoặc tình trạng sức khỏe thay đổi rõ rệt. Những dấu hiệu này cần được kiểm tra, nhưng không nên tự kết luận là bệnh đã di căn.

Tóm lại, hạch cổ là vị trí lan tràn thường gặp nhất, còn phổi và xương là các vị trí di căn xa đáng lưu ý. Mỗi ca ung thư tuyến giáp có diễn biến khác nhau; vì vậy, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để hiểu rõ thể bệnh, mức nguy cơ và kế hoạch theo dõi phù hợp với bạn.

Nguồn tham khảo

1. Mechanistic and Clinical Perspectives on Traditional Chinese Medicine in Thyroid Cancer Management. PMC
2. How to manage radioiodine-refractory thyroid cancer in the era of precision medicine. PMC
3. Programmed cell death evasion in BRAF V600E-driven primary CNS tumors and thyroid cancer brain metastases. PMC
4. Improving the Accuracy of Papillary Thyroid Cancer Pathological Evaluation With Digital PCR Detection of the
5. Diagnostic Challenge of Contralateral Intranodal Thyroid Inclusions in a Patient With Synchronous Oropharyngeal and Papillary Thyroid Carcinoma: A Case Report. PMC
6. Case report and literature review of synchronous follicular and papillary thyroid carcinoma with metastasis to femur. PMC