Các phương pháp điều trị ung thư tinh hoàn hiện nay

Ung thư tinh hoàn hiện nay thường có khả năng điều trị rất tốt, đặc biệt khi được phát hiện sớm và điều trị tại cơ sở có kinh nghiệm. Phương án phù hợp không giống nhau cho mọi người bệnh, mà phụ thuộc vào loại u, giai đoạn bệnh, các chất chỉ điểm u trong máu, khả năng sinh sản, tình trạng sức khỏe chung và mong muốn cá nhân.

Đánh giá đúng loại ung thư và giai đoạn trước khi chọn điều trị

Bước đầu tiên là xác định chính xác khối u có phải ung thư tinh hoàn nguyên phát hay không. Đa số trường hợp là u tế bào mầm, được chia thành hai nhóm quan trọng là seminoma và không seminoma. Hai nhóm này có thể cần chiến lược theo dõi và điều trị bổ sung khác nhau.

Bác sĩ thường đánh giá bằng siêu âm bìu, xét nghiệm máu tìm chất chỉ điểm u và chụp hình ảnh để xem bệnh có lan tới hạch bạch huyết, phổi, não hoặc cơ quan khác không. Các chất chỉ điểm u thường được theo dõi gồm AFP, hCG và LDH. Chúng hỗ trợ chẩn đoán, đánh giá đáp ứng và phát hiện tái phát, nhưng không thể thay thế kết quả giải phẫu bệnh.

Một số khối u ở tinh hoàn có thể là di căn từ ung thư ở cơ quan khác, tuy hiếm gặp. Chẳng hạn, một báo cáo ghi nhận khối u tinh hoàn là vị trí tái phát đơn độc của ung thư tuyến tiền liệt; chẩn đoán cần dựa vào xét nghiệm mô bệnh học và dấu ấn miễn dịch để xác định nguồn gốc khối u [5]. Vì vậy, người bệnh không nên tự kết luận chỉ dựa vào triệu chứng hoặc hình ảnh siêu âm.

Việc phân giai đoạn đặc biệt quan trọng vì ung thư tinh hoàn giai đoạn sớm có thể chữa khỏi với phương pháp ít điều trị bổ sung hơn, trong khi bệnh đã lan rộng thường cần phối hợp thuốc và phẫu thuật. Các chuyên gia cũng lưu ý nguy cơ điều trị quá mức ở bệnh giai đoạn sớm, bởi các tác dụng không mong muốn lâu dài của hóa trị hoặc xạ trị có thể ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống sau điều trị [4].

Phẫu thuật cắt tinh hoàn là điều trị nền tảng

Với phần lớn trường hợp nghi ngờ ung thư tinh hoàn, điều trị đầu tiên thường là phẫu thuật cắt tinh hoàn qua đường bẹn, còn gọi là cắt tinh hoàn triệt căn đường bẹn. Bác sĩ lấy bỏ tinh hoàn có khối u và gửi xét nghiệm giải phẫu bệnh. Đây vừa là cách điều trị tại chỗ, vừa giúp biết chính xác loại ung thư và các đặc điểm nguy cơ.

Phẫu thuật thường chỉ lấy bên tinh hoàn bị bệnh. Nếu tinh hoàn còn lại khỏe mạnh, nhiều người vẫn duy trì được nồng độ testosterone và chức năng tình dục tương đối bình thường. Tuy vậy, từng người có thể khác nhau. Bản thân u tế bào mầm đã có thể liên quan với giảm số lượng, tổng số lượng và khả năng di động tiến tới của tinh trùng trước khi phẫu thuật. Chức năng tế bào sản xuất hormone và tế bào hỗ trợ sinh tinh cũng có thể suy giảm ngay từ thời điểm chẩn đoán [3].

Do đó, nếu còn mong muốn có con, người bệnh nên trao đổi sớm về lưu trữ tinh trùng trước khi hóa trị, xạ trị hoặc phẫu thuật có nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản. Đây là một phần quan trọng của chăm sóc lâu dài, không phải vấn đề thứ yếu. Với người chưa dậy thì, việc bảo tồn khả năng sinh sản phức tạp hơn và hiện vẫn còn nhiều giới hạn. Nghiên cứu thực nghiệm về mô tinh hoàn non cho thấy việc loại bỏ hoàn toàn tế bào ung thư khỏi mô trước khi sử dụng lại vẫn là thách thức [2].

Trong một số tình huống chọn lọc như có tinh hoàn đơn độc hoặc tổn thương nhỏ, bác sĩ có thể cân nhắc bảo tồn một phần tinh hoàn. Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn phổ biến và cần được thực hiện tại trung tâm chuyên sâu, sau khi cân nhắc kỹ nguy cơ còn sót u, nội tiết và sinh sản.

Theo dõi chủ động, hóa trị, xạ trị và phẫu thuật hạch

Sau phẫu thuật, không phải ai cũng cần điều trị ngay. Nếu bệnh ở giai đoạn I, nghĩa là chưa thấy bằng chứng lan tràn trên đánh giá hiện có, một lựa chọn quan trọng là theo dõi chủ động. Người bệnh tái khám theo lịch với khám lâm sàng, xét nghiệm chất chỉ điểm u và chụp hình ảnh khi cần. Mục tiêu là tránh điều trị bổ sung cho những người có thể không tái phát, nhưng vẫn phát hiện sớm nếu bệnh trở lại. Khảo sát thực hành tại các trung tâm chuyên khoa cho thấy hướng dẫn hiện hành đề cao theo dõi chủ động trong một số bối cảnh giai đoạn sớm nhằm giảm điều trị quá mức [4].

Theo dõi chủ động chỉ phù hợp khi người bệnh có thể tái khám đều đặn và hiểu rõ tầm quan trọng của lịch theo dõi. Nếu bỏ hẹn kéo dài, tái phát có thể được phát hiện muộn hơn. Vì vậy, quyết định này cần dựa trên nguy cơ bệnh, điều kiện đi lại, khả năng tuân thủ và sự an tâm của người bệnh.

Hóa trị được dùng khi nguy cơ tái phát cao hơn, khi đã có hạch hoặc di căn, hoặc khi bệnh tái phát. Thuốc thường được phối hợp thành phác đồ nhằm tiêu diệt tế bào ung thư ở ngoài tinh hoàn. Trong điều trị bệnh không seminoma lan rộng, báo cáo ca bệnh đã mô tả sử dụng phác đồ BEP, sau đó dùng phác đồ cứu vãn TIP khi bệnh tiến triển [6]. Tuy nhiên, đây là thông tin từ một trường hợp bệnh nặng hiếm gặp, không có nghĩa mọi người bệnh đều cần các phác đồ này.

Tác dụng phụ của hóa trị có thể bao gồm mệt mỏi, buồn nôn, rụng tóc, giảm tế bào máu, tăng nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương thần kinh, thận, phổi hoặc ảnh hưởng sinh sản tùy thuốc. Bác sĩ sẽ theo dõi xét nghiệm máu và chức năng cơ quan để điều chỉnh kế hoạch khi cần. Một ca bệnh có hội chứng rối loạn sinh tủy và giảm nhiều dòng tế bào máu cho thấy hóa trị có thể phải giảm liều, kéo dài hơn và phối hợp rất chặt chẽ với chuyên khoa huyết học [1].

Xạ trị có thể được cân nhắc trong một số trường hợp seminoma, nhất là khi bệnh liên quan các hạch sau phúc mạc ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, việc dùng xạ trị cần cân bằng lợi ích kiểm soát bệnh với nguy cơ ảnh hưởng mô lành và tác dụng lâu dài. Không phải ung thư tinh hoàn nào cũng nhạy với hoặc cần xạ trị, đặc biệt là nhiều trường hợp không seminoma.

Phẫu thuật nạo hạch sau phúc mạc là phương án quan trọng trong một số trường hợp không seminoma có hạch còn lại sau hóa trị hoặc có nguy cơ bệnh ở hạch. Trong ca bệnh di căn hạch cạnh động mạch chủ, người bệnh được hóa trị rồi phẫu thuật nạo hạch sau phúc mạc; mẫu mổ vẫn còn tế bào u sống, nên sau đó tiếp tục hóa trị bổ trợ [1]. Điều này cho thấy hình ảnh giảm hoặc chất chỉ điểm u cải thiện không phải lúc nào cũng khẳng định mọi tế bào u đã biến mất.

Điều trị khi bệnh tái phát hoặc di căn và chăm sóc sau điều trị

Khi ung thư tái phát hoặc đã di căn, điều trị thường cần phối hợp đa chuyên khoa giữa tiết niệu, ung bướu nội khoa, xạ trị, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh và đôi khi ngoại thần kinh hoặc phẫu thuật lồng ngực. Các vị trí di căn hiếm như não, tim hoặc phổi có thể đòi hỏi xử trí cấp cứu và phẫu thuật chọn lọc bên cạnh hóa trị [6].

Sau khi hoàn tất điều trị, người bệnh vẫn cần tái khám lâu dài. Bác sĩ theo dõi triệu chứng, khám tinh hoàn còn lại, chất chỉ điểm u, hình ảnh học khi phù hợp, testosterone, sức khỏe tim mạch, chức năng phổi thận và sức khỏe tâm lý. Nếu có mệt kéo dài, giảm ham muốn, rối loạn cương, lo âu về tái phát hoặc khó khăn trong chuyện có con, hãy nói thẳng với đội ngũ điều trị. Đây là những vấn đề thường gặp và có thể được hỗ trợ.

Thông tin chung an toàn là nên duy trì vận động phù hợp sức khỏe, không hút thuốc, ăn đa dạng thực phẩm, hạn chế rượu và giữ lịch tái khám. Những biện pháp này không thay thế điều trị ung thư, nhưng có thể hỗ trợ phục hồi thể chất và sức khỏe lâu dài. Mỗi ca ung thư tinh hoàn có đặc điểm riêng, vì vậy người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để chọn phương án vừa kiểm soát bệnh hiệu quả vừa phù hợp với mục tiêu sinh sản và chất lượng cuộc sống của mình.

Nguồn tham khảo

1. Metastatic Testicular Cancer Complicated by Myelodysplastic Syndrome. PMC
2. Chemotherapy-Mediated Purging Before Testicular Organoid Generation Significantly Reduces Cancer Cells While Not Significantly Reducing Germ Cells. PMC
3. Before Orchiectomy: Gonadal Function in Testicular Germ Cell Tumors—A Narrative Review. PMC
4. Guideline recommendations versus real-world management in early-stage testicular cancer: a multicenter survey of contemporary practice. PMC
5. Solitary Testicular Metastasis as the Only Site of Recurrence in Prostate Adenocarcinoma. PMC
6. Intracardiac Metastasis From a Testicular Yolk Sac Tumor With Brain and Pulmonary Involvement: A Multimodality Management Case Report. PMC