Ung thư gan có chữa được không?

Ung thư gan có thể điều trị khỏi ở một số người bệnh, đặc biệt khi khối u còn khu trú trong gan, chức năng gan còn tốt và có thể áp dụng điều trị triệt căn như phẫu thuật, ghép gan hoặc phá hủy u tại chỗ. Tuy nhiên, khi bệnh đã lan rộng, mục tiêu điều trị thường là kiểm soát ung thư, kéo dài thời gian sống và giảm triệu chứng hơn là khẳng định chữa khỏi hoàn toàn.

Khả năng điều trị của mỗi người rất khác nhau. Không nên chỉ dựa vào tên gọi “ung thư gan” để dự đoán tiên lượng, vì cần biết rõ loại ung thư, giai đoạn bệnh, số lượng u, tình trạng xơ gan, sức khỏe tổng thể và khả năng tiếp cận điều trị.

Cần phân biệt ung thư gan nguyên phát và ung thư di căn đến gan

“Ung thư gan” thường được hiểu là ung thư khởi phát từ tế bào trong gan. Loại thường gặp là ung thư biểu mô tế bào gan. Ngoài ra còn có ung thư đường mật trong gan, xuất phát từ các ống dẫn mật nhỏ nằm trong gan.

Một tình huống khác là ung thư từ cơ quan khác lan đến gan, ví dụ ung thư đại trực tràng, tụy, vú hoặc phổi. Đây được gọi là di căn gan, không phải ung thư gan nguyên phát. Hai nhóm bệnh này có cách điều trị và khả năng kiểm soát khác nhau, do đó người bệnh cần hỏi bác sĩ chính xác chẩn đoán của mình là gì.

Trong thực hành, bác sĩ thường đánh giá bệnh bằng chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ, xét nghiệm máu và đôi khi sinh thiết. Với ung thư biểu mô tế bào gan, việc đánh giá không chỉ nhìn vào khối u mà còn xem phần gan còn lại hoạt động ra sao. Điều này đặc biệt quan trọng vì nhiều người bệnh đồng thời có viêm gan vi rút mạn tính, xơ gan hoặc chức năng gan suy giảm.

Khi nào ung thư gan có cơ hội điều trị triệt căn?

Điều trị triệt căn nghĩa là hướng tới loại bỏ hoàn toàn khối ung thư đang thấy được. Điều này không đồng nghĩa bảo đảm bệnh sẽ không bao giờ tái phát, nhưng là thời điểm cơ hội kiểm soát lâu dài thường cao hơn.

Phẫu thuật cắt gan có thể được cân nhắc khi u còn giới hạn, phần gan còn lại đủ khỏe để đảm bảo chức năng sau mổ và người bệnh có thể chịu đựng cuộc phẫu thuật. Nếu khối u được lấy hết và không còn tổn thương ở nơi khác, đây có thể là một phương án điều trị có mục tiêu chữa khỏi.

Ghép gan là lựa chọn đặc biệt vì vừa thay thế lá gan bệnh, vừa loại bỏ khối u. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp do cần đánh giá rất chặt chẽ về mức độ ung thư, tình trạng toàn thân, bệnh đi kèm và nguồn tạng hiến.

Với một số u nhỏ hoặc người bệnh không thể mổ, bác sĩ có thể dùng phương pháp phá hủy u tại chỗ, chẳng hạn đốt nhiệt. Thủ thuật này đưa kim vào khối u dưới hướng dẫn hình ảnh để tạo nhiệt phá hủy tế bào ung thư. Ở nhóm được chọn phù hợp, đây cũng có thể mang tính triệt căn.

Dù đã điều trị thành công ban đầu, người bệnh vẫn cần tái khám định kỳ. Gan có thể tiếp tục chịu ảnh hưởng của xơ gan hoặc viêm gan vi rút, làm tăng nguy cơ xuất hiện tổn thương mới. Vì vậy, điều trị ung thư và chăm sóc bệnh nền của gan cần được tiến hành song song.

Nếu bệnh ở giai đoạn tiến triển thì điều trị còn ý nghĩa không?

Có. Khi khối u lớn, có nhiều ổ trong gan, đã xâm lấn mạch máu hoặc lan ra ngoài gan, việc điều trị vẫn rất quan trọng. Mục tiêu lúc này có thể là làm chậm tiến triển bệnh, thu nhỏ hoặc ổn định khối u, duy trì chức năng gan, giảm đau, giảm vàng da và kéo dài thời gian sống với chất lượng cuộc sống tốt nhất có thể.

Các lựa chọn thường gồm điều trị tại vùng gan và điều trị toàn thân. Điều trị tại vùng có thể là nút mạch nuôi u, kết hợp hoặc không kết hợp thuốc tại chỗ, hay xạ trị trong những tình huống phù hợp. Điều trị toàn thân bao gồm thuốc nhắm trúng đích, miễn dịch trị liệu, thuốc chống tạo mạch hoặc phác đồ phối hợp. Việc chọn thuốc phụ thuộc vào loại ung thư, chức năng gan, thể trạng, nguy cơ chảy máu, các bệnh đi kèm và điều trị trước đó.

Miễn dịch trị liệu là phương pháp giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư tốt hơn. Tuy nhiên, không phải mọi người đều đáp ứng như nhau. Thuốc có thể gây tác dụng không mong muốn liên quan đến miễn dịch, trong đó có tổn thương gan ở một số trường hợp. Vì vậy, người bệnh cần xét nghiệm và theo dõi sát theo lịch của bác sĩ.

Chăm sóc giảm nhẹ cũng là một phần thiết yếu, không phải là “bỏ điều trị”. Đây là chăm sóc nhằm giảm đau, mệt mỏi, chán ăn, ngứa, buồn nôn, khó ngủ, lo âu và hỗ trợ người bệnh cùng gia đình ra quyết định phù hợp. Chăm sóc giảm nhẹ có thể được thực hiện song song với điều trị ung thư.

Những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng

Giai đoạn phát hiện bệnh là yếu tố rất quan trọng. U được phát hiện sớm thường có nhiều lựa chọn triệt căn hơn. Ngược lại, bệnh phát hiện muộn thường khó loại bỏ hoàn toàn vì khối u có thể đã lan rộng hoặc chức năng gan đã suy giảm.

Tình trạng gan nền cũng ảnh hưởng lớn đến khả năng điều trị. Hai người có khối u tương tự nhưng một người có gan còn tốt, người kia xơ gan nặng, có thể được chỉ định những phương án rất khác nhau. Bên cạnh đó, thể trạng, khả năng tự sinh hoạt, dinh dưỡng, bệnh tim mạch, đái tháo đường và chức năng thận đều cần được xem xét.

Một nghiên cứu lớn tại Hoa Kỳ trên 122.049 người mắc ung thư gan nguyên phát chẩn đoán trong giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2016 cho thấy người bệnh da đen có xu hướng được phát hiện ở giai đoạn tiến triển hơn và ít nhận phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị hơn. Sau khi đã điều chỉnh các yếu tố về lâm sàng, điều trị, kinh tế xã hội và tiếp cận y tế, chủng tộc không còn là yếu tố độc lập dự đoán sống còn trong so sánh da trắng và da đen [1]. Kết quả này nhấn mạnh rằng cơ hội được chẩn đoán sớm, khám chuyên khoa và tiếp cận điều trị phù hợp có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả bệnh.

Người bệnh và gia đình nên làm gì?

Nếu có viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh gan, người bệnh nên hỏi bác sĩ về kế hoạch theo dõi định kỳ. Phát hiện u ở giai đoạn chưa có triệu chứng có thể mở ra nhiều lựa chọn điều trị hơn.

Sau khi được chẩn đoán, nên khám tại cơ sở có nhóm đa chuyên khoa gồm bác sĩ ung bướu, gan mật, chẩn đoán hình ảnh, can thiệp, xạ trị và chăm sóc giảm nhẹ. Người bệnh có thể hỏi rõ: ung thư thuộc loại nào, đang ở giai đoạn nào, chức năng gan hiện ra sao, mục tiêu điều trị là triệt căn hay kiểm soát bệnh, lợi ích và tác dụng phụ của từng lựa chọn.

Thông tin chung an toàn là tránh rượu bia, không tự dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng hoặc thuốc giảm đau khi chưa hỏi bác sĩ, vì một số sản phẩm có thể làm tổn thương gan hoặc ảnh hưởng điều trị. Cố gắng ăn đủ năng lượng, đủ đạm theo tư vấn chuyên môn, vận động nhẹ nếu sức khỏe cho phép và báo sớm khi có vàng da tăng, bụng to nhanh, sốt, đau nhiều, nôn ói, lơ mơ hoặc xuất huyết.

Tóm lại, ung thư gan không phải lúc nào cũng có thể chữa khỏi, nhưng nhiều trường hợp vẫn có phương án điều trị hiệu quả, nhất là khi phát hiện sớm và chức năng gan còn tốt. Mỗi ca bệnh là khác nhau, vì vậy người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để có tiên lượng và kế hoạch phù hợp nhất.

Nguồn tham khảo

1. Racial and ethnic survival disparities in primary liver cancer in the United States: a National Cancer Database propensity score-matched study. PMC