Niraparib (Zejula)

Thuốc này là gì và hoạt động thế nào

Niraparib là thuốc nhắm trúng đích dạng uống thuộc nhóm ức chế men PARP (poly ADP ribose polymerase), biệt dược gốc là Zejula. [1] [3]

Men PARP giúp tế bào sửa những chỗ hỏng nhỏ trên ADN. Tế bào ung thư có khiếm khuyết trong một hệ thống sửa chữa ADN khác (hệ thống tái tổ hợp tương đồng, thường do đột biến gen BRCA1, BRCA2 hoặc các bất thường tương tự) phụ thuộc nhiều vào PARP để sống sót. Khi bị chặn cả hai đường sửa chữa, tổn thương ADN tích tụ và tế bào ung thư chết, trong khi tế bào lành vẫn còn cơ chế sửa chữa dự phòng. [2]

Dùng cho ai

Theo nhãn thuốc mới nhất được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, niraparib được dùng làm điều trị duy trì cho người lớn mắc ung thư biểu mô buồng trứng, ung thư vòi tử cung hoặc ung thư phúc mạc nguyên phát trong hai tình huống: [3]

• Duy trì sau điều trị bước một: bệnh giai đoạn tiến xa, đã đáp ứng hoàn toàn hoặc một phần với hóa trị có platin bước một, và khối u dương tính với thiếu hụt tái tổ hợp tương đồng (HRD), tức là có đột biến gen BRCA gây bệnh hoặc có bất ổn định bộ gen.
• Duy trì khi bệnh tái phát: người bệnh mang đột biến gen BRCA di truyền (dòng mầm), đã đáp ứng hoàn toàn hoặc một phần với hóa trị có platin.

Người bệnh được chọn dựa trên xét nghiệm đi kèm được phê duyệt. [3] Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) mô tả các chỉ định tương tự. [1] Lưu ý: chỉ định của niraparib đã được thu hẹp theo thời gian dựa trên dữ liệu sống còn, nên thông tin cũ có thể không còn đúng.

Hiệu quả theo nghiên cứu

Hai thử nghiệm then chốt được nêu trong nhãn thuốc: [3]

• PRIMA: niraparib dùng duy trì sau hóa trị bước một, so với giả dược. Lợi ích rõ nhất ở nhóm khối u dương tính với thiếu hụt tái tổ hợp tương đồng, đây là cơ sở cho chỉ định hiện tại.
• NOVA: niraparib dùng duy trì ở bệnh tái phát nhạy với platin, so với giả dược. Nhóm mang đột biến gen BRCA dòng mầm có lợi ích rõ nhất.

Điều trị duy trì nhằm kéo dài thời gian bệnh ổn định sau hóa trị, trì hoãn lần tái phát tiếp theo. Mức lợi ích ở từng người phụ thuộc đặc điểm sinh học của khối u.

Tác dụng phụ thường gặp và khi nào cần báo bác sĩ ngay

Tác dụng phụ thường gặp (từ 10% trở lên) gồm: buồn nôn, giảm tiểu cầu, thiếu máu, mệt mỏi, táo bón, đau cơ xương, đau bụng, nôn, giảm bạch cầu trung tính, chán ăn, mất ngủ, đau đầu, khó thở, phát ban, tiêu chảy, tăng huyết áp, ho, chóng mặt, tổn thương thận cấp, nhiễm trùng tiết niệu và giảm magie máu. [3]

Các cảnh báo quan trọng: [3]

• Hội chứng rối loạn sinh tủy và bệnh bạch cầu cấp dòng tủy: đã xảy ra, một số trường hợp tử vong. Trong PRIMA, tỷ lệ là 3,3% ở nhóm niraparib so với 2,4% ở nhóm giả dược sau khoảng 6 năm theo dõi; trong NOVA (nhóm mang đột biến gen BRCA) là 7% so với 3%.
• Ức chế tủy xương: giảm tiểu cầu, thiếu máu, giảm bạch cầu.
• Tăng huyết áp và ảnh hưởng tim mạch, kể cả tim đập nhanh.
• Hội chứng bệnh não có hồi phục phía sau (PRES): hiếm gặp.

Gọi bác sĩ ngay nếu: [2] [3]

• Mệt mỏi kéo dài, sụt cân, sốt hoặc nhiễm trùng thường xuyên, chảy máu, bầm tím dễ, máu trong nước tiểu hoặc phân (có thể là dấu hiệu bệnh máu).
• Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, lú lẫn, co giật.
• Đau ngực, tim đập nhanh, khó thở.
• Nôn nhiều, không ăn uống được.

Theo dõi trong quá trình dùng thuốc

Nhãn thuốc khuyến cáo: [3]

• Công thức máu: mỗi tuần trong tháng đầu, mỗi tháng trong 11 tháng tiếp theo, sau đó định kỳ.
• Huyết áp và nhịp tim: ít nhất mỗi tuần trong 2 tháng đầu, mỗi tháng trong năm đầu, sau đó định kỳ. Có thể đo tại nhà và ghi lại.
• Chức năng thận, điện giải định kỳ.
• Tái khám, chẩn đoán hình ảnh theo lịch để phát hiện sớm tái phát.

Tương tác và lưu ý khi dùng

• Cách uống: uống vào cùng giờ mỗi ngày, cùng hoặc không cùng bữa ăn; uống buổi tối trước khi ngủ có thể giúp giảm buồn nôn. [2]
• Nhãn thuốc không nêu tương tác thuốc đặc hiệu lớn, nhưng vẫn cần báo bác sĩ mọi thuốc, thảo dược đang dùng, đặc biệt thuốc làm giảm tiểu cầu hoặc tăng nguy cơ chảy máu.
• Mang thai và tránh thai: thuốc có thể gây hại cho thai nhi; phụ nữ có khả năng mang thai cần thử thai trước khi bắt đầu và tránh thai hiệu quả trong và sau điều trị theo hướng dẫn. Không cho con bú trong thời gian dùng thuốc. [2] [3]

Câu hỏi nên hỏi bác sĩ

• Khối u của tôi có đột biến gen BRCA hoặc dương tính với thiếu hụt tái tổ hợp tương đồng không?
• Tôi có nên xét nghiệm đột biến gen BRCA di truyền, và người thân có cần xét nghiệm không?
• Vì sao tôi được chọn niraparib thay vì olaparib hoặc phác đồ duy trì khác?
• Tôi cần dùng niraparib duy trì trong bao lâu?
• Tôi cần xét nghiệm máu và đo huyết áp bao lâu một lần?
• Nếu tiểu cầu giảm, liệu có phải ngừng thuốc không?
• Chi phí thuốc, bảo hiểm y tế chi trả và chương trình hỗ trợ ra sao?

Nguồn tham khảo

1. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI): Niraparib
2. MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ): Niraparib
3. Nhãn thuốc được FDA phê duyệt (DailyMed): Zejula (Niraparib) Tablet, Film Coated [Glaxosmithkline Llc]