Ung thư thực quản có chữa được không?

Ung thư thực quản có thể chữa khỏi ở một số người bệnh, đặc biệt khi phát hiện ở giai đoạn sớm, khối u còn khu trú và người bệnh đủ sức khỏe để điều trị triệt căn. Tuy nhiên, khả năng chữa khỏi không giống nhau ở mọi trường hợp vì còn phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, loại ung thư, vị trí khối u, mức độ lan tới hạch hoặc cơ quan khác, cũng như đáp ứng với điều trị.

Khi bệnh đã tiến triển hoặc di căn, mục tiêu điều trị thường chuyển sang kiểm soát khối u, kéo dài thời gian sống và giảm triệu chứng như nuốt nghẹn, đau, sút cân. Dù vậy, nhiều phương pháp hiện nay có thể giúp người bệnh ăn uống tốt hơn và duy trì chất lượng sống.

Khi nào ung thư thực quản có cơ hội điều trị triệt căn?

Điều trị triệt căn nghĩa là hướng tới loại bỏ hoàn toàn ung thư. Cơ hội này thường cao hơn khi ung thư được phát hiện sớm, chưa lan xa và có thể được lấy bỏ bằng nội soi hoặc phẫu thuật. Với một số tổn thương rất sớm nằm ở lớp nông của thực quản, bác sĩ có thể cân nhắc cắt tổn thương qua nội soi. Đây là phương pháp đưa dụng cụ qua miệng để lấy vùng ung thư mà không cần mổ mở.

Tuy nhiên, ngay cả ung thư ở giai đoạn sớm cũng cần được đánh giá cẩn thận nguy cơ lan đến hạch bạch huyết. Hạch bạch huyết là các “trạm” miễn dịch nhỏ trong cơ thể, nhưng cũng là nơi tế bào ung thư có thể lan tới. Một nghiên cứu đa quốc gia trên người bệnh ung thư thực quản hoặc dạ dày giai đoạn pT1 đã ghi nhận di căn hạch ở một phần người bệnh được phẫu thuật thực quản. Điều này cho thấy không phải cứ khối u nông là chắc chắn không có nguy cơ lan tràn [3]. Vì vậy, quyết định chỉ điều trị nội soi hay cần phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị phải dựa vào kết quả mô bệnh học, hình ảnh học và đánh giá của nhóm chuyên môn.

Nếu khối u còn khu trú nhưng đã xâm lấn sâu hơn, phẫu thuật cắt thực quản thường là một điều trị quan trọng. Đây là ca mổ lớn, có thể cần cắt đoạn thực quản chứa u, nạo hạch và tái tạo đường ăn uống bằng dạ dày hoặc một phần ruột. Tổng quan về phẫu thuật thực quản cho thấy đây là phương pháp thiết yếu với ung thư có thể cắt bỏ, nhưng nguy cơ biến chứng và thời gian hồi phục sau mổ thường đáng kể hơn so với nhiều phẫu thuật ung thư tiêu hóa khác [5].

Ở nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định hóa trị kết hợp xạ trị trước mổ để làm nhỏ khối u và xử lý các tế bào ung thư vi thể, tức là những tế bào chưa nhìn thấy được trên phim chụp. Một số người bệnh có thể điều trị hóa xạ trị triệt căn mà không phẫu thuật, tùy loại ung thư, vị trí u, giai đoạn và khả năng chịu đựng điều trị.

Những yếu tố quyết định khả năng chữa khỏi

Yếu tố quan trọng nhất là giai đoạn ung thư. Bệnh khu trú ở thực quản hoặc vùng hạch lân cận thường có nhiều lựa chọn điều trị triệt căn hơn so với bệnh đã di căn tới gan, phổi, xương hay cơ quan khác. Tuy nhiên, giai đoạn không phải là yếu tố duy nhất. Cùng một giai đoạn, tiên lượng của mỗi người vẫn có thể khác nhau.

Loại mô bệnh học cũng quan trọng. Hai nhóm thường gặp là ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tuyến. Mỗi loại có đặc điểm sinh học, vị trí xuất hiện và cách lựa chọn điều trị có thể khác nhau. Bác sĩ sẽ dựa vào kết quả sinh thiết, tức là lấy một mẩu mô của khối u để xét nghiệm, nhằm xác định chẩn đoán chính xác.

Vị trí khối u trong thực quản cũng ảnh hưởng đến điều trị. Khối u ở đoạn cổ, đoạn ngực hay gần chỗ nối thực quản với dạ dày có thể cần chiến lược khác nhau. Nghiên cứu ở người bệnh đang xạ trị hoặc hóa xạ trị cho thấy giai đoạn lâm sàng, vị trí tổn thương và phương pháp điều trị đều liên quan độc lập với mức độ nặng của các nhóm triệu chứng [2]. Điều này nhấn mạnh rằng kế hoạch điều trị cần được cá thể hóa, không nên áp dụng một công thức chung cho mọi người.

Khả năng đáp ứng với hóa trị và xạ trị cũng có ảnh hưởng lớn. Xạ trị dùng tia năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư. Tuy nhiên, một số tế bào ung thư có thể có hiện tượng kháng tia, nghĩa là ít nhạy cảm hơn với xạ trị. Các cơ chế liên quan gồm khả năng sửa chữa tổn thương ADN, thay đổi chu kỳ tế bào, môi trường thiếu oxy trong khối u và phản ứng miễn dịch [4]. Đây là lý do bác sĩ có thể phối hợp xạ trị với hóa trị hoặc các phương pháp khác nhằm tăng hiệu quả điều trị.

Ngoài ra, tuổi, bệnh tim phổi, dinh dưỡng, mức độ sụt cân, khả năng ăn uống và thể trạng chung cũng ảnh hưởng đến việc người bệnh có thể trải qua phẫu thuật hay hóa xạ trị đầy đủ hay không. “Đủ điều kiện điều trị” không chỉ là có khối u có thể mổ, mà còn là cơ thể có đủ sức chịu đựng điều trị.

Nếu ung thư đã tiến triển thì điều trị còn ý nghĩa không?

Có. Khi ung thư thực quản đã không còn phù hợp với điều trị triệt căn, điều trị vẫn rất quan trọng để giảm khó chịu và duy trì cuộc sống hằng ngày. Mục tiêu có thể là cải thiện nuốt nghẹn, giảm đau, hạn chế chảy máu, hỗ trợ dinh dưỡng, kiểm soát khối u và giảm ảnh hưởng của bệnh lên sinh hoạt.

Nuốt nghẹn là triệu chứng đặc biệt thường gặp. Trong nghiên cứu trên 289 người bệnh được xạ trị hoặc hóa xạ trị, nuốt nghẹn xuất hiện ở 73,55% người tham gia. Mệt mỏi, sụt cân, rối loạn giấc ngủ, khô miệng, khó thở và buồn nôn cũng thường được ghi nhận [2]. Những triệu chứng này không có nghĩa là người bệnh phải “chịu đựng”. Chăm sóc giảm nhẹ có thể được thực hiện song song với điều trị ung thư để kiểm soát triệu chứng, nâng đỡ tinh thần và hỗ trợ gia đình.

Với hẹp thực quản gây khó nuốt ở bệnh tiến triển, liệu pháp quang động có thể là một lựa chọn tại một số cơ sở chuyên sâu. Phương pháp này dùng thuốc nhạy cảm ánh sáng rồi chiếu ánh sáng có bước sóng phù hợp vào vùng u để tác động tại chỗ. Một thử nghiệm giai đoạn II ở người bệnh ung thư thực quản tiến triển không phù hợp hoặc từ chối điều trị triệt căn đã đánh giá liệu pháp này nhằm cải thiện nuốt nghẹn [1]. Tuy nhiên, người bệnh có thể gặp đau ngực không do tim, thiếu máu hoặc nhạy cảm ánh sáng trong thời gian đầu, nên cần được bác sĩ theo dõi kỹ [1].

Tùy từng trường hợp, bác sĩ còn có thể cân nhắc đặt stent thực quản để mở rộng đường nuốt, xạ trị giảm nhẹ, hóa trị toàn thân, thuốc nhắm trúng đích hoặc miễn dịch trị liệu nếu phù hợp. Các lựa chọn này không phải ai cũng dùng giống nhau.

Người bệnh và gia đình nên làm gì?

Trước hết, nên hỏi bác sĩ rõ bệnh đang ở giai đoạn nào, có mục tiêu điều trị triệt căn hay kiểm soát bệnh, và vì sao một phương án được khuyến nghị. Người bệnh có quyền cùng gia đình trao đổi về lợi ích mong đợi, rủi ro, tác dụng phụ, thời gian điều trị và tác động đến sinh hoạt.

Dinh dưỡng cần được ưu tiên vì nuốt nghẹn và sút cân có thể làm cơ thể yếu đi, từ đó khó hoàn thành điều trị. Đây là thông tin chăm sóc chung: người bệnh có thể ăn thức ăn mềm, nhuyễn, dễ nuốt, chia thành nhiều bữa nhỏ và ngồi thẳng khi ăn. Không nên tự dùng thuốc nam, thực phẩm chức năng hoặc chế độ kiêng khem cực đoan với hy vọng chữa ung thư nếu chưa hỏi bác sĩ, vì chúng có thể làm giảm dinh dưỡng hoặc tương tác với thuốc điều trị.

Cần báo sớm cho nhân viên y tế nếu không nuốt được nước, nôn nhiều, đau ngực tăng, khó thở, sốt, đi ngoài phân đen, nôn ra máu hoặc sụt cân nhanh. Mỗi người bệnh ung thư thực quản có hoàn cảnh và mục tiêu riêng, vì vậy tiên lượng chính xác nhất chỉ có thể được đưa ra sau khi bác sĩ điều trị xem xét đầy đủ hồ sơ. Hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ ung bướu, phẫu thuật viên và chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng kế hoạch phù hợp nhất cho bạn.

Nguồn tham khảo

1. Efficacy and Safety of DVDMS ‐Photodynamic Therapy for Dysphagia in Advanced Esophageal Cancer: A Phase II Clinical Trial. PMC
2. Identification of symptom clusters and associated factors based on disease characteristics in patients with esophageal cancer undergoing radiotherapy or chemoradiotherapy. PMC
3. Incidence of lymph node metastases in pT1 chemo- and radiotherapy-naïve esophageal and gastric cancer in the Nordic countries: a retrospective multinational cohort analysis. PMC
4. Mechanisms for Enhancing Radiosensitivity in Esophageal Cancer. PMC
5. Textbook Outcome After Esophagectomy for Esophageal Cancer: Current Evidence and Future Perspectives. PMC