Ung thư hắc tố da có chữa được không?

Ung thư hắc tố da có thể chữa khỏi, đặc biệt khi được phát hiện ở giai đoạn sớm và khối u còn khu trú tại da. Khi bệnh đã lan đến hạch hoặc các cơ quan khác, điều trị thường khó hơn, nhưng hiện nay vẫn có nhiều phương pháp giúp kiểm soát bệnh lâu dài và một số người bệnh đáp ứng bền vững.

Khả năng chữa khỏi phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn bệnh

Ung thư hắc tố da, còn gọi là melanoma, là ung thư xuất phát từ tế bào tạo sắc tố của da. Đây là một dạng ung thư da có khả năng lan rộng tương đối nhanh nếu không được phát hiện và xử trí sớm. Vì vậy, câu trả lời cho việc có “chữa được không” không giống nhau ở mọi người bệnh.

Khi tổn thương chỉ nằm tại da, chưa lan đến hạch bạch huyết hay cơ quan xa, phẫu thuật cắt rộng vùng da chứa khối u thường là phương pháp điều trị chính. Mục tiêu là lấy bỏ hoàn toàn u cùng một phần mô lành xung quanh để giảm nguy cơ còn sót tế bào ung thư. Trong nhiều trường hợp giai đoạn sớm, phẫu thuật có thể mang tính điều trị triệt căn, tức hướng đến chữa khỏi bệnh.

Nếu khối u dày hơn, có loét, hoặc đã lan đến hạch vùng, nguy cơ tái phát sẽ cao hơn. Người bệnh có thể cần đánh giá thêm hạch lính gác, tức hạch đầu tiên có khả năng nhận tế bào ung thư từ vùng da có u. Sau mổ, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bổ trợ nhằm giảm nguy cơ bệnh quay trở lại.

Khi melanoma đã di căn, nghĩa là lan đến cơ quan xa như phổi, gan, não, xương hoặc đường tiêu hóa, mục tiêu điều trị thường chuyển sang kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và duy trì chất lượng cuộc sống. Melanoma có thể di căn đến đường tiêu hóa nhưng đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Một báo cáo ghi nhận người bệnh từng điều trị melanoma da có thể xuất hiện thiếu máu do xuất huyết tiêu hóa nhiều năm sau điều trị ban đầu, cho thấy việc tái khám và theo dõi có ý nghĩa quan trọng [3].

Điều trị hiện nay không chỉ có phẫu thuật

Phẫu thuật vẫn là nền tảng ở melanoma có thể cắt bỏ. Tuy nhiên, điều trị hiện đại thường phối hợp nhiều phương pháp, tùy thuộc vào giai đoạn, vị trí khối u, khả năng mổ và đặc điểm sinh học của ung thư [2].

Với melanoma nguy cơ cao hoặc đã lan đến hạch, điều trị toàn thân có thể được dùng trước hoặc sau phẫu thuật. Điều trị trước mổ nhằm làm giảm khối u, hỗ trợ kiểm soát các tế bào ung thư vi thể và có thể giúp bác sĩ đánh giá mức đáp ứng. Điều trị sau mổ nhằm giảm nguy cơ tái phát. Tổng quan về điều trị ung thư da hiện đại cho thấy liệu pháp miễn dịch trước mổ đã tạo thay đổi đáng chú ý trong xử trí melanoma giai đoạn III còn có thể phẫu thuật [2].

Miễn dịch trị liệu là một bước tiến quan trọng trong điều trị melanoma tiến xa. Thuốc giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư tốt hơn, thường thông qua cơ chế giải phóng các “phanh” của tế bào miễn dịch. Các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đã đem lại cải thiện đáng kể và kéo dài về kết quả sống còn ở người bệnh melanoma tiến xa [4]. Tuy nhiên, đáp ứng không giống nhau ở tất cả mọi người. Có người khối u thu nhỏ rõ hoặc ổn định lâu, nhưng cũng có người đáp ứng ít hoặc bệnh tiếp tục tiến triển.

Một số melanoma có thay đổi gen nhất định, đặc biệt thuộc đường tín hiệu BRAF, có thể phù hợp với thuốc điều trị nhắm trúng đích BRAF/MEK. Đây là nhóm thuốc tác động vào tín hiệu giúp tế bào ung thư phát triển. Vì thế, xét nghiệm đặc điểm phân tử của khối u có thể giúp bác sĩ chọn điều trị phù hợp hơn, nhất là khi bệnh đã lan rộng [2].

Xạ trị không phải lựa chọn duy nhất để chữa melanoma, nhưng có thể hữu ích trong một số tình huống. Chẳng hạn, xạ trị có thể được cân nhắc khi không thể mổ, khi cần kiểm soát tổn thương tại chỗ, hoặc giảm triệu chứng do tổn thương di căn gây ra. Việc chọn phác đồ thường cần phối hợp giữa bác sĩ da liễu, phẫu thuật viên, bác sĩ ung bướu nội khoa, xạ trị và giải phẫu bệnh.

Những yếu tố ảnh hưởng đến tiên lượng của từng người bệnh

Tiên lượng là dự đoán về diễn tiến bệnh, chứ không phải kết luận chắc chắn cho một cá nhân. Bác sĩ sẽ dựa vào nhiều yếu tố để đánh giá khả năng điều trị triệt căn, nguy cơ tái phát và lựa chọn thuốc.

Các yếu tố liên quan đến khối u gồm độ dày của melanoma, có loét trên bề mặt hay không, thể mô bệnh học, vị trí u, tình trạng hạch và việc có di căn xa hay không. Những khối u dày, có loét hoặc dạng nốt thường được xem là có nguy cơ cao hơn. Ở người cao tuổi, melanoma được ghi nhận thường dày hơn, dễ có loét hơn và có thể xuất hiện tại đầu, cổ, bàn tay hoặc bàn chân [1].

Tuổi tác có ý nghĩa trong chăm sóc nhưng không nên là lý do duy nhất để từ chối điều trị. Tổng quan về melanoma ở người từ 75 tuổi trở lên cho thấy một số người lớn tuổi ít được phẫu thuật, miễn dịch trị liệu hoặc điều trị nhắm trúng đích hơn, phần nào do bệnh kèm theo, dùng nhiều thuốc, thể trạng yếu hoặc thiếu hỗ trợ xã hội [1]. Dù vậy, dữ liệu thực tế cho thấy miễn dịch trị liệu và thuốc nhắm trúng đích vẫn có thể mang lại lợi ích đáng kể cho người lớn tuổi [1].

Điều quan trọng hơn tuổi theo lịch là “dự trữ sinh lý”, tức khả năng cơ thể chịu đựng điều trị. Bác sĩ cần xem xét chức năng vận động, dinh dưỡng, trí nhớ, bệnh tim phổi, bệnh thận, các thuốc đang dùng và mong muốn của người bệnh [1]. Cách đánh giá toàn diện này giúp lựa chọn phương án vừa hiệu quả vừa an toàn.

Theo dõi sát và chăm sóc đúng giúp tăng cơ hội kiểm soát bệnh

Sau khi điều trị, người bệnh cần tái khám đúng lịch vì melanoma có thể tái phát tại sẹo mổ, hạch lân cận hoặc ở cơ quan khác. Lịch tái khám cụ thể phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và phác đồ đã sử dụng. Trong quá trình theo dõi, bác sĩ có thể khám da toàn thân, sờ hạch, chỉ định xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần.

Người bệnh nên tự quan sát da định kỳ. Cần đi khám sớm nếu nốt ruồi cũ thay đổi nhanh về kích thước, màu sắc, bờ viền hoặc hình dạng; xuất hiện tổn thương mới tăng nhanh; vết da sẫm màu chảy máu, đóng vảy kéo dài; nổi hạch; sụt cân không rõ nguyên nhân; đau đầu dai dẳng; ho kéo dài; đau xương; hoặc có phân đen, nôn ra máu. Những dấu hiệu này không luôn đồng nghĩa với ung thư tái phát, nhưng cần được đánh giá.

Miễn dịch trị liệu có thể gây tác dụng phụ do hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô lành. Biến chứng tim mạch là không thường gặp nhưng có thể nặng, trong đó viêm cơ tim được xem là biến chứng đáng lo vì có thể khởi phát nhanh [4]. Người bệnh đang dùng thuốc cần báo ngay cho bác sĩ khi đau ngực, khó thở, hồi hộp, ngất, mệt tăng nhanh hoặc phù chân. Không nên tự ý ngừng thuốc hay dùng thuốc bổ sung khi chưa trao đổi với đội ngũ điều trị.

Tóm lại, ung thư hắc tố da có khả năng chữa khỏi rõ rệt hơn khi phát hiện sớm và cắt bỏ triệt để. Ngay cả khi bệnh đã tiến xa, các phương pháp như miễn dịch trị liệu và điều trị nhắm trúng đích đã mở ra cơ hội kiểm soát bệnh cho nhiều người. Mỗi trường hợp là khác nhau, vì vậy người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ ung bướu điều trị để hiểu đúng giai đoạn bệnh, mục tiêu điều trị và lựa chọn phù hợp nhất cho mình.

Nguồn tham khảo

1. Management of Melanoma in Advanced Age: A Comprehensive Literature Review of Tumor Biology, Systemic Therapies and Geriatric Challenges. PMC
2. Contemporary Multimodal Management of Cutaneous Malignancies: Surgery, Radiotherapy, Systemic Therapy, Molecular Targeting and Immunotherapy. PMC
3. Recurrent Jejunal Melanoma Presenting as Obscure Gastrointestinal Bleeding: A Diagnostic Challenge. PMC
4. Immune Checkpoint Inhibitor-Associated Cardiovascular Toxicity in Melanoma: Current Evidence and Practical Clinical Management. PMC