Ung thư bàng quang sống được bao lâu?

Không có một con số sống còn chung cho tất cả người bị ung thư bàng quang. Thời gian sống phụ thuộc chủ yếu vào ung thư đang ở giai đoạn nào, có di căn hay chưa, đặc điểm khối u, đáp ứng điều trị và sức khỏe tổng thể của từng người. Vì vậy, bác sĩ điều trị là người có thể ước lượng tiên lượng sát nhất sau khi có đầy đủ kết quả nội soi, giải phẫu bệnh, chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm.

Giai đoạn ung thư quyết định rất lớn đến tiên lượng

Ung thư bàng quang thường được chia thành các nhóm dựa trên mức độ khối u xâm lấn vào thành bàng quang và lan ra ngoài bàng quang.

Ung thư bàng quang không xâm lấn cơ là tình trạng tế bào ung thư còn ở lớp niêm mạc hoặc lớp mô dưới niêm mạc, chưa ăn sâu vào lớp cơ của bàng quang. Đây là nhóm khá thường gặp, có thể điều trị bằng cắt u qua nội soi đường tiểu, đôi khi kết hợp bơm thuốc vào bàng quang. Nhiều người trong nhóm này có thể sống lâu dài, nhưng bệnh có đặc điểm dễ tái phát. Do đó, cần nội soi bàng quang và theo dõi định kỳ trong thời gian dài, thậm chí suốt đời [1].

Trong nhóm không xâm lấn cơ, nguy cơ không giống nhau ở mọi người. Khối u nguy cơ thấp thường có diễn biến thuận lợi hơn. Ngược lại, khối u nguy cơ cao có thể tái phát hoặc tiến triển thành bệnh xâm lấn cơ. Điều trị BCG, tức bơm vi khuẩn Bacillus Calmette Guérin vào bàng quang để kích hoạt miễn dịch tại chỗ, vẫn là phương pháp điều trị bổ trợ quan trọng cho bệnh nguy cơ trung bình và cao. Tuy nhiên, một số người không đáp ứng hoặc tái phát sau điều trị. Tổng quan nghiên cứu cho thấy khoảng 30 đến 50% người bệnh có thể không đáp ứng BCG hoặc tái phát trong vòng hai năm [2]. Con số này không có nghĩa là tất cả những người tái phát đều có tiên lượng xấu, vì tái phát vẫn có thể được phát hiện sớm và điều trị tiếp.

Ung thư bàng quang xâm lấn cơ nghĩa là u đã ăn vào lớp cơ của thành bàng quang. Đây là giai đoạn cần điều trị tích cực hơn, thường gồm phẫu thuật cắt bàng quang, hóa trị trước hoặc sau phẫu thuật trong một số trường hợp, hoặc phối hợp xạ trị với hóa trị nhằm bảo tồn bàng quang cho người phù hợp. Khả năng sống lâu vẫn có thể đạt được nếu bệnh còn khu trú và điều trị triệt để.

Ung thư bàng quang di căn là khi ung thư đã lan đến hạch xa hoặc các cơ quan khác. Ở giai đoạn này, điều trị thường hướng đến kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và giảm triệu chứng. Tiên lượng thường thận trọng hơn so với bệnh còn khu trú, nhưng không thể dự đoán chỉ dựa trên tên gọi “di căn”. Một số người đáp ứng tốt và kéo dài với điều trị toàn thân, trong khi những người khác có diễn biến nhanh hơn.

Những yếu tố làm thời gian sống khác nhau giữa mỗi người

Bên cạnh giai đoạn bệnh, bác sĩ sẽ xem xét nhiều yếu tố khác trước khi trao đổi về tiên lượng.

Trước hết là kết quả giải phẫu bệnh. Bác sĩ quan tâm đến độ ác tính của tế bào, độ sâu xâm lấn, sự hiện diện của ung thư biểu mô tại chỗ, số lượng khối u, kích thước u và việc u đã được lấy hết qua nội soi hay chưa. Những đặc điểm này góp phần đánh giá nguy cơ tái phát hoặc tiến triển.

Thứ hai là mức độ lan tràn. Ung thư chỉ nằm ở bàng quang khác rất nhiều so với ung thư đã vào hạch, xương, phổi, gan hoặc cơ quan khác. Chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm được dùng để xác định điều này.

Thứ ba là đáp ứng điều trị. Có người đáp ứng tốt với phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, BCG hoặc thuốc miễn dịch. Có người cần đổi chiến lược vì bệnh tái phát hay tiến triển. Các nghiên cứu đang tìm kiếm dấu ấn sinh học, tức đặc điểm gen hoặc phân tử của khối u, để dự đoán ai có thể đáp ứng BCG tốt hơn. Một số kiểu hình khối u liên quan với nguy cơ tái phát và tiến triển khác nhau, nhưng các xét nghiệm này vẫn đang được nghiên cứu và chưa phải lúc nào cũng áp dụng thường quy [2].

Cuối cùng là sức khỏe nền và khả năng chịu điều trị. Tuổi không phải yếu tố duy nhất. Chức năng thận, tim, phổi, dinh dưỡng, khả năng vận động, bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, hút thuốc lá và các bệnh kèm theo đều có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn điều trị. Người bệnh lớn tuổi hoặc thể trạng yếu vẫn có thể được điều trị, nhưng bác sĩ cần cá thể hóa để cân bằng hiệu quả và an toàn.

Điều trị hiện nay có thể thay đổi triển vọng sống như thế nào?

Tiên lượng ung thư bàng quang không chỉ phụ thuộc vào giai đoạn lúc phát hiện mà còn thay đổi theo hiệu quả điều trị và quá trình theo dõi. Vì thế, thay vì chỉ hỏi “còn sống được bao lâu”, người bệnh có thể hỏi bác sĩ: “Mục tiêu điều trị của tôi là gì?”, “Bệnh hiện còn khu trú không?”, “Tôi thuộc nhóm nguy cơ nào?” và “Dấu hiệu nào cho thấy điều trị đang hiệu quả?”.

Với ung thư không xâm lấn cơ nguy cơ cao không đáp ứng BCG, người bệnh có thể được cân nhắc các phương án khác, tùy bệnh cảnh cụ thể. Trong ung thư xâm lấn cơ, điều trị quanh thời điểm phẫu thuật bằng thuốc miễn dịch đang cho thấy tín hiệu tích cực ở một số nhóm người bệnh, đặc biệt khi khối u có một số đặc điểm miễn dịch nhất định [3].

Ở bệnh di căn, thuốc miễn dịch nhắm vào đường PD-1 hoặc PD-L1 có thể tạo đáp ứng kéo dài ở một nhóm người bệnh [3]. Đây là điều đáng hy vọng, nhưng không phải ai cũng đáp ứng như nhau. Bác sĩ có thể cân nhắc hóa trị, miễn dịch, thuốc điều trị đích hoặc các phương án phối hợp và điều trị tuần tự, dựa trên tình trạng bệnh, chức năng cơ quan và đặc điểm khối u.

Các nghiên cứu về dấu ấn sinh học trong nước tiểu, máu và mô u cũng đang phát triển nhằm hỗ trợ phát hiện, theo dõi và dự đoán tiên lượng. Tuy vậy, nội soi bàng quang, tế bào học nước tiểu và chẩn đoán hình ảnh vẫn giữ vai trò thiết yếu; các dấu ấn mới chưa thay thế hoàn toàn các phương pháp chuẩn [4].

Làm gì để hỗ trợ điều trị và sống tốt hơn?

Điều quan trọng nhất là tái khám đúng lịch. Ung thư bàng quang có thể tái phát ngay cả khi người bệnh không đau hay không thấy tiểu máu. Việc theo dõi giúp phát hiện tổn thương sớm, khi cơ hội xử trí thường tốt hơn.

Nếu còn hút thuốc, nên trao đổi với nhân viên y tế để được hỗ trợ cai thuốc. Đây là thông tin sức khỏe chung: hút thuốc có hại cho hệ tiết niệu, tim phổi và có thể làm cơ thể khó hồi phục hơn trong quá trình điều trị. Người bệnh cũng nên ăn đủ chất, duy trì vận động phù hợp sức lực, ngủ đủ và báo sớm các triệu chứng như tiểu máu nhiều, bí tiểu, sốt, đau tăng, sụt cân, mệt nhiều hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Sống chung với ung thư bàng quang thường đi kèm lo lắng vì phải nội soi, bơm thuốc hoặc theo dõi kéo dài. Chất lượng sống là một phần quan trọng của điều trị, không chỉ là kết quả xét nghiệm. Người bệnh nên nói rõ với bác sĩ về đau, tiểu gấp, tiểu buốt, mất ngủ, lo âu, khó khăn tài chính hoặc trở ngại đi lại để được hỗ trợ phù hợp.

Tóm lại, ung thư bàng quang có thể có diễn biến rất khác nhau, từ bệnh khu trú có thể kiểm soát lâu dài đến bệnh di căn cần điều trị toàn thân. Để biết tiên lượng của chính mình, bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị, mang theo đầy đủ kết quả giải phẫu bệnh, nội soi và chẩn đoán hình ảnh để được giải thích cụ thể, trung thực và phù hợp với tình trạng cá nhân.

Nguồn tham khảo

1. Patient-Reported Outcome Instruments in Non-Muscle-Invasive Bladder Cancer (NMIBC): A Systematic Review. PMC
2. Molecular Classifications and Candidate Biomarkers for Personalizing BCG Therapy in Non-Muscle-Invasive Bladder Cancer. PMC
3. Immunotherapy role in bladder cancer treatment: a review of literature. PMC
4. Bladder Cancer Biomarkers: Recent Advances in Early Detection, Treatment Prediction, and Prognosis. PMC