Ung thư bàng quang có chữa được không?

Có thể chữa khỏi ung thư bàng quang ở nhiều người, đặc biệt khi bệnh được phát hiện còn khu trú ở lớp nông của bàng quang và điều trị đúng, theo dõi sát. Tuy nhiên, khả năng chữa khỏi không giống nhau ở mọi trường hợp vì còn phụ thuộc chủ yếu vào mức độ u đã xâm lấn đến đâu, đặc điểm giải phẫu bệnh, nguy cơ tái phát, sức khỏe chung và đáp ứng với điều trị.

Điều quan trọng nhất là ung thư đang ở giai đoạn nào

Ung thư bàng quang thường được chia theo độ sâu mà khối u đã xâm nhập vào thành bàng quang. Đây là yếu tố rất quan trọng để bác sĩ dự đoán cơ hội kiểm soát bệnh và chọn phương pháp điều trị.

Nhóm ung thư không xâm lấn cơ là khi tế bào ung thư chưa ăn sâu vào lớp cơ của thành bàng quang. Nhiều trường hợp thuộc nhóm này có thể được loại bỏ bằng thủ thuật nội soi qua đường tiểu. Bác sĩ đưa dụng cụ qua niệu đạo để cắt hoặc đốt u, không cần rạch da bụng. Sau đó, tùy mức nguy cơ, người bệnh có thể được bơm thuốc trực tiếp vào bàng quang để giảm nguy cơ u quay lại hoặc tiến triển.

Dù vậy, “đã cắt hết u” không luôn đồng nghĩa bệnh sẽ không trở lại. Ung thư bàng quang không xâm lấn cơ được xem là bệnh có tính mạn tính và hay tái phát, do đó thường cần điều trị trong bàng quang nhiều đợt và theo dõi lâu dài bằng nội soi bàng quang [2]. Việc tái khám đều không phải vì điều trị thất bại, mà là một phần thiết yếu để phát hiện sớm tổn thương mới khi còn có thể xử trí hiệu quả.

Khi ung thư đã xâm lấn lớp cơ bàng quang, điều trị thường phức tạp hơn. Bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật cắt một phần hoặc toàn bộ bàng quang, hóa trị, xạ trị, hoặc phối hợp các phương pháp này. Một số người vẫn có mục tiêu điều trị triệt căn, tức là cố gắng loại bỏ hoàn toàn ung thư. Tuy nhiên, quyết định cần được cá thể hóa rất kỹ dựa trên vị trí u, mức độ lan rộng, chức năng thận, thể trạng và mong muốn của người bệnh.

Nếu ung thư đã di căn đến cơ quan khác, việc chữa khỏi hoàn toàn thường khó hơn. Mục tiêu điều trị khi đó có thể là kiểm soát bệnh lâu nhất có thể, giảm triệu chứng, duy trì chất lượng sống và kéo dài thời gian sống. Tuy nhiên, diễn tiến từng người rất khác nhau; một số người có thể đáp ứng bền vững với các điều trị hiện đại, đặc biệt là liệu pháp miễn dịch [4].

Các phương pháp điều trị có thể giúp kiểm soát hoặc chữa bệnh

Với bệnh không xâm lấn cơ có nguy cơ trung bình hoặc cao, BCG bơm vào bàng quang vẫn là một điều trị bổ trợ chuẩn. BCG là chế phẩm kích hoạt hệ miễn dịch tại chỗ, giúp cơ thể nhận diện và tấn công tế bào ung thư còn sót lại trong bàng quang. Tuy nhiên, đáp ứng không giống nhau ở tất cả người bệnh. Tổng quan nghiên cứu cho thấy khoảng 30% đến 50% người bệnh có thể không đáp ứng hoặc tái phát trong vòng hai năm sau BCG [3]. Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá lại nguy cơ định kỳ thay vì giả định rằng một phương án phù hợp với mọi người.

Nếu bệnh tái phát sau BCG hoặc người bệnh không thể dùng BCG, các lựa chọn khác có thể được cân nhắc tùy hoàn cảnh. Trong những năm gần đây, liệu pháp miễn dịch bằng thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đã mở rộng lựa chọn cho một số trường hợp. Những thuốc này giúp “gỡ phanh” cho hệ miễn dịch để tế bào miễn dịch có thể nhận biết ung thư tốt hơn. Vai trò của chúng đang được nghiên cứu và áp dụng ở bệnh không xâm lấn cơ nguy cơ cao, bệnh xâm lấn cơ quanh thời điểm phẫu thuật, cũng như bệnh di căn [4].

Đối với ung thư xâm lấn cơ, hóa trị trước hoặc sau phẫu thuật có thể được bác sĩ cân nhắc để xử lý các tế bào ung thư vi thể, tức những tế bào chưa nhìn thấy được trên hình ảnh học. Ở một số người không phù hợp với phẫu thuật lớn hoặc muốn bảo tồn bàng quang, điều trị phối hợp cắt u qua nội soi, hóa trị và xạ trị có thể là một lựa chọn. Đây là quyết định chuyên sâu, cần được hội chẩn giữa bác sĩ tiết niệu, ung bướu nội khoa và xạ trị ung bướu.

Khoa học cũng đang hướng đến điều trị chính xác hơn. Một số thay đổi gen, dấu ấn miễn dịch và kiểu biểu hiện gen của khối u có thể liên quan đến khả năng đáp ứng BCG hoặc các thuốc khác [3]. Dù vậy, nhiều dấu ấn sinh học vẫn cần được kiểm chứng thêm trước khi có thể thay thế các tiêu chuẩn điều trị hiện hành. Nội soi bàng quang, tế bào học nước tiểu và chẩn đoán hình ảnh vẫn giữ vai trò thiết yếu trong phát hiện và theo dõi bệnh [6].

Những yếu tố ảnh hưởng đến cơ hội chữa khỏi

Yếu tố đầu tiên là giai đoạn bệnh. U chỉ nằm ở niêm mạc hoặc lớp nông thường có triển vọng khác với u đã ăn vào cơ, hạch hoặc cơ quan xa. Yếu tố thứ hai là mức độ ác tính trên kết quả giải phẫu bệnh. U độ cao thường có nguy cơ tái phát và tiến triển lớn hơn u độ thấp.

Số lượng u, kích thước, việc u có tái phát nhiều lần hay không, có tổn thương phẳng tại chỗ hay không, và kết quả của các lần điều trị trước cũng đều quan trọng. Bác sĩ không chỉ nhìn vào một khối u ở thời điểm hiện tại mà sẽ tổng hợp toàn bộ “hồ sơ nguy cơ” của người bệnh để đề xuất kế hoạch phù hợp.

Sức khỏe nền cũng ảnh hưởng đáng kể. Người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, suy thận, tình trạng suy yếu hoặc hút thuốc kéo dài có thể cần được chuẩn bị kỹ hơn trước phẫu thuật và điều trị ung thư. Những yếu tố này không có nghĩa là không thể điều trị, nhưng có thể ảnh hưởng đến lựa chọn phương pháp, khả năng hồi phục và nguy cơ biến chứng [5].

Máu trong nước tiểu là dấu hiệu cần được chú ý. Ung thư bàng quang thường có thể biểu hiện bằng tiểu máu, dù tiểu máu cũng có nhiều nguyên nhân khác như sỏi, viêm hoặc bệnh thận [1]. Nếu thấy nước tiểu đỏ, hồng, màu trà, hoặc xét nghiệm phát hiện hồng cầu trong nước tiểu, người bệnh nên đi khám sớm, nhất là khi tình trạng tái diễn hoặc kèm tiểu buốt, tiểu gấp, đau vùng hông lưng, sụt cân.

Người bệnh nên làm gì sau khi được chẩn đoán?

Trước hết, hãy hỏi bác sĩ một cách cụ thể: ung thư của tôi là không xâm lấn cơ, xâm lấn cơ hay đã di căn? Loại mô bệnh học là gì? Nguy cơ tái phát và tiến triển của tôi ra sao? Mục tiêu điều trị là chữa khỏi, bảo tồn bàng quang hay kiểm soát bệnh? Việc hiểu rõ các câu hỏi này giúp người bệnh cùng tham gia vào quyết định điều trị.

Không nên tự bỏ tái khám khi triệu chứng đã hết. Một khối u tái phát có thể chưa gây đau hoặc chưa gây tiểu máu rõ rệt. Lịch nội soi và xét nghiệm theo dõi sẽ do bác sĩ điều chỉnh theo nhóm nguy cơ của từng người.

Thông tin chung hỗ trợ sức khỏe là nên ngừng hút thuốc nếu đang hút, duy trì vận động phù hợp thể lực, ăn uống đủ năng lượng và đạm trong giai đoạn điều trị, ngủ đủ, đồng thời báo sớm các triệu chứng như sốt, tiểu buốt nhiều, bí tiểu, chảy máu rõ hoặc mệt lả. Đây là các khuyến nghị chăm sóc chung, không thay thế phác đồ điều trị ung thư.

Tóm lại, ung thư bàng quang có thể chữa được trong nhiều trường hợp, nhất là khi phát hiện sớm và điều trị, theo dõi đúng kế hoạch. Mỗi ca bệnh là khác nhau, vì vậy người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để hiểu rõ tiên lượng và lựa chọn phù hợp nhất cho mình.

Nguồn tham khảo

1. From hematuria warning to precision immunotherapy: an AI-assisted cross-platform analysis of bladder cancer information on social media. PMC
2. Patient-Reported Outcome Instruments in Non-Muscle-Invasive Bladder Cancer (NMIBC): A Systematic Review. PMC
3. Molecular Classifications and Candidate Biomarkers for Personalizing BCG Therapy in Non-Muscle-Invasive Bladder Cancer. PMC
4. Immunotherapy role in bladder cancer treatment: a review of literature. PMC
5. Perioperative cognitive dysfunction in bladder cancer patients, causal factors, and possible interventions. PMC
6. Bladder Cancer Biomarkers: Recent Advances in Early Detection, Treatment Prediction, and Prognosis. PMC