Cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư cổ tử cung: những điều người bệnh nên biết

Nếu bạn hoặc người thân đang đối mặt với chẩn đoán ung thư cổ tử cung, có thể bạn đang có nhiều câu hỏi về cách điều trị hiện nay. Bài viết này tổng hợp một số thông tin từ các nghiên cứu gần đây, giúp bạn hiểu rõ hơn về các lựa chọn và những thay đổi trong hướng dẫn điều trị. Mục tiêu là để bạn cảm thấy tự tin hơn khi trao đổi với đội ngũ y tế của mình.

Phẫu thuật: vai trò của mổ mở và mổ nội soi

Một trong những chủ đề được quan tâm là lựa chọn giữa mổ mở (open abdominal surgery) và các phương pháp ít xâm lấn hơn như mổ nội soi hoặc mổ robot.

Theo một tổng quan nghiên cứu, đối với ung thư cổ tử cung, cắt tử cung tận gốc qua đường bụng mở (open radical abdominal hysterectomy) vẫn được xác nhận là phương pháp chuẩn ở tầm quốc tế [2]. Điều này có nghĩa là dù các kỹ thuật ít xâm lấn ngày càng phát triển, phương pháp mổ mở vẫn giữ vai trò quan trọng trong nhiều trường hợp ung thư cổ tử cung.

Một phân tích tổng hợp từ các thử nghiệm lâm sàng đối chứng ngẫu nhiên đã so sánh phẫu thuật ít xâm lấn (minimally invasive hysterectomy) với mổ mở. Kết quả cho thấy nhóm mổ ít xâm lấn có nguy cơ tổn thương bàng quang và tổn thương âm đạo cao hơn, nhưng nguy cơ hở vết mổ lại thấp hơn [8]. Riêng với người bệnh ung thư cổ tử cung, phương pháp ít xâm lấn có liên quan đến nguy cơ phải truyền máu thấp hơn [8].

Những phát hiện này cho thấy mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng. Việc lựa chọn phù hợp sẽ tùy thuộc vào tình trạng cụ thể của từng người.

Chẩn đoán hình ảnh và xạ trị trong ung thư cổ tử cung

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch điều trị. Một khảo sát so sánh giữa các quốc gia cho thấy có sự khác biệt đáng kể về cách áp dụng.

Ví dụ, chụp cộng hưởng từ (MRI) trước khi xạ trị áp sát (brachytherapy) được sử dụng thường xuyên hơn ở Pháp (90%) so với Morocco (25%) [1]. Chụp PET/CT để đánh giá giai đoạn ở vùng hạch chủ bụng cũng được dùng rộng rãi ở Pháp (97%) so với Morocco (59%) [1]. Ngoài ra, cách tiếp cận điều trị cho các giai đoạn khác nhau (theo phân loại FIGO của Liên đoàn Sản Phụ khoa Quốc tế) cũng có sự khác biệt giữa các nơi [1].

Điều này gợi ý rằng khả năng tiếp cận các công cụ chẩn đoán và điều trị có thể khác nhau tùy theo điều kiện của từng cơ sở y tế và từng quốc gia, đặc biệt ở những nơi có nguồn lực hạn chế.

Bệnh lý đi kèm và lựa chọn điều trị ở người lớn tuổi

Với người bệnh lớn tuổi, các bệnh lý đi kèm (comorbidity) có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn phương pháp điều trị. Một nghiên cứu trên phụ nữ từ 65 tuổi trở lên mắc ung thư phụ khoa cho thấy khoảng 63,7% người bệnh được điều trị theo đúng hướng dẫn chuẩn cho từng loại bệnh [7].

Nghiên cứu cũng ghi nhận rằng những yếu tố như gánh nặng bệnh lý đi kèm cao (chỉ số CCI từ 4 trở lên), thể trạng tổng quát kém hơn (ECOG từ 2 trở lên), tuổi từ 75 trở lên, và bệnh lý phổi có liên quan đến khả năng ít nhận được điều trị chuẩn hơn [7]. Điều này cho thấy sức khỏe tổng thể là một yếu tố quan trọng khi bác sĩ cân nhắc kế hoạch điều trị.

Tầm soát: nền tảng của phát hiện sớm

Điều trị hiệu quả thường bắt đầu từ việc phát hiện sớm. Ung thư cổ tử cung phần lớn có thể phòng ngừa được thông qua phát hiện sớm, tầm soát thường xuyên, chẩn đoán kịp thời và điều trị các tổn thương tiền ung thư [6].

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều được phát hiện qua chương trình tầm soát. Một nghiên cứu tại Tây Ban Nha phân tích 678 ca ung thư cổ tử cung cho thấy chỉ 34,8% được chẩn đoán qua chương trình tầm soát ở phụ nữ không có triệu chứng, 6,1% là ung thư khoảng cách (interval cancer), và tới 55,9% được chẩn đoán ngoài chương trình tầm soát có tổ chức [3]. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tham gia tầm soát đều đặn.

Việc thiếu kiến thức và truyền thông chưa hiệu quả về tầm soát vẫn là rào cản khiến nhiều phụ nữ chưa tham gia, đặc biệt ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình [6]. Các giải pháp công nghệ như hệ thống nhắc lịch, chiến dịch truyền thông đại chúng và chương trình y tế qua điện thoại di động (mHealth) được khuyến nghị để cải thiện nhận thức và tỷ lệ tham gia tầm soát [6].

Nhóm người bệnh cần lưu ý đặc biệt: phụ nữ sống chung với HIV

Phụ nữ sống chung với HIV có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn. Một tổng quan tại Nam Phi cho thấy nhóm này có nguy cơ cao gấp khoảng ba đến sáu lần so với phụ nữ không nhiễm HIV [5]. Tỷ lệ nhiễm HPV cũng cao hơn nhiều (41,5% so với 17,4%) [5].

Đáng chú ý, một nghiên cứu tại Mỹ ghi nhận rằng phụ nữ sống chung với HIV lại ít có khả năng được tầm soát ung thư cổ tử cung đúng theo hướng dẫn hơn [4]. Điều này cho thấy nhu cầu lồng ghép dịch vụ tầm soát và điều trị ung thư cổ tử cung vào hệ thống chăm sóc HIV sẵn có [5][9]. Nhiều tài liệu chính sách toàn cầu và quốc gia đã đề cập đến việc tích hợp tầm soát và điều trị ung thư cổ tử cung vào chăm sóc HIV [9].

Hướng đi mới trong tương lai

Nghiên cứu cũng đề cập đến các dấu ấn sinh học mới nổi như ADN khối u lưu hành (circulating tumor DNA), có thể giúp tinh chỉnh hơn nữa các quyết định điều trị trong tương lai [2]. Đây là lĩnh vực đang được tiếp tục nghiên cứu.

Lời kết

Các hướng dẫn điều trị ung thư cổ tử cung tiếp tục được cập nhật dựa trên bằng chứng mới, và có thể khác nhau tùy theo giai đoạn bệnh, sức khỏe tổng thể và điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế. Không có một lựa chọn duy nhất phù hợp cho tất cả mọi người.

Nếu bạn có bất kỳ băn khoăn nào về phương pháp phẫu thuật, xạ trị, tầm soát, hay cách các bệnh lý đi kèm ảnh hưởng đến kế hoạch điều trị của mình, hãy trao đổi cởi mở với bác sĩ điều trị. Đội ngũ y tế của bạn có thể giúp giải thích rõ hơn và cùng bạn lựa chọn hướng đi phù hợp nhất với hoàn cảnh riêng của bạn.

Bối cảnh tại Việt Nam

Theo GLOBOCAN 2024, tại Việt Nam có 8.274 ca ung thư cổ tử cung mắc mới, chiếm 4,7% tổng số ca ung thư và xếp thứ 7 trong các loại ung thư. Bệnh gây 4.110 ca tử vong, cũng xếp thứ 7. Có 27.063 người đang sống trong vòng 5 năm sau chẩn đoán. Những con số này cho thấy ung thư cổ tử cung vẫn là gánh nặng đáng lưu ý đối với phụ nữ Việt Nam, nhưng phát hiện sớm có thể giúp việc điều trị thuận lợi hơn.

Hướng dẫn của Bộ Y tế nhấn mạnh việc đánh giá triệu chứng như ra máu âm đạo bất thường, ra máu sau quan hệ hoặc sau mãn kinh, khí hư nhiều hay lẫn máu, đau vùng hạ vị và đau lưng. Xét nghiệm tế bào cổ tử cung, thường gọi là Test PAP, có giá trị phát hiện tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm. Khi kết quả nghi ngờ, người bệnh có thể cần soi cổ tử cung, sinh thiết hoặc khoét chóp để xác định mô bệnh học. Bác sĩ sẽ đánh giá giai đoạn bằng các phương tiện phù hợp, như siêu âm, chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ.

Điều trị được lựa chọn theo giai đoạn bệnh, thể mô bệnh học và tình trạng cụ thể của từng người. Nếu có dấu hiệu bất thường hoặc kết quả xét nghiệm cần theo dõi, hãy khám tại cơ sở chuyên khoa ung bướu để được đánh giá đầy đủ, không tự trì hoãn vì lo lắng. Người bệnh cũng nên hỏi cơ sở điều trị về quyền lợi và phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế để chủ động chuẩn bị kế hoạch chăm sóc.

Nguồn tham khảo

1. International Western Radiation Therapy Guidelines Applicability in Low- and Middle-Income Countries for Cervical Cancer Management: A Comparative Survey Example from South and North Border of the Mediterranean Area Countries. PMC
2. The evolving role of open abdominal surgery in gynecological malignancies in the era of minimally invasive and precision oncology. PMC
3. SPEACx: a screening pathway-based evaluation and audit framework of cervical cancer diagnostic routes in a population-based programme. PMC
4. Predictors of anal and cervical cancer screening uptake among adults with and without HIV: survey of a community-based health clinic network. PMC
5. Cervical Cancer Screening in Women Living with HIV in South Africa: Addressing Health Disparities Through Integrated Prevention Strategies. PMC
6. Knowledge of cervical cancer screening, barriers to awareness, and the role of technological interventions in improving screening uptake: a scoping review protocol. PMC
7. Association of comorbidity burden with initial treatment allocation in older women with gynecologic cancer: a retrospective cohort study. PMC
8. Complications, recurrence, and survival rates for endometrial and cervical cancer treated by minimally invasive surgery: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. PMC
9. A content analysis of global and national policies, plans, and guidelines to integrate NCDs with HIV care in LMICs. PMC