Ung thư phổi có chữa được không?

Có, ung thư phổi có thể chữa khỏi ở một số người, đặc biệt khi bệnh được phát hiện sớm, còn khu trú và có thể điều trị triệt để bằng phẫu thuật, xạ trị hoặc phối hợp nhiều phương pháp. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng chữa khỏi hoàn toàn; ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn, mục tiêu thường là kiểm soát bệnh lâu dài, giảm triệu chứng và duy trì chất lượng cuộc sống.

Khả năng chữa khỏi phụ thuộc vào những yếu tố nào?

“Ung thư phổi” không phải là một bệnh duy nhất. Khả năng điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn bệnh, vị trí và kích thước khối u, tình trạng di căn, sức khỏe tổng thể cũng như đặc điểm sinh học của tế bào ung thư.

Giai đoạn là yếu tố rất quan trọng. Nếu khối u còn giới hạn ở phổi hoặc vùng lân cận, bác sĩ có thể hướng tới điều trị triệt căn, nghĩa là loại bỏ hoặc tiêu diệt toàn bộ tế bào ung thư có thể phát hiện. Với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn sớm, phẫu thuật cắt bỏ phần phổi chứa u thường là phương pháp điều trị chuẩn, sau khi đánh giá người bệnh có đủ khả năng chịu phẫu thuật hay không [2]. Đánh giá này thường bao gồm chức năng hô hấp, bệnh tim mạch, thể trạng và các bệnh lý đi kèm.

Nếu không thể phẫu thuật do vị trí khối u, chức năng phổi hạn chế hoặc sức khỏe không phù hợp, xạ trị định hướng chính xác có thể được cân nhắc. Các kỹ thuật xạ trị mới, trong đó có xạ trị hướng dẫn bằng cộng hưởng từ, giúp theo dõi mô mềm và chuyển động của khối u theo nhịp thở, đồng thời điều chỉnh kế hoạch điều trị hằng ngày khi cần thiết [6]. Điều này có thể giúp chiếu xạ chính xác hơn, nhất là khi khối u nằm gần các cơ quan quan trọng.

Khi ung thư đã lan ra ngoài phổi, việc chữa khỏi hoàn toàn thường khó khăn hơn, nhưng điều đó không có nghĩa là không còn lựa chọn. Hóa trị, thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch, xạ trị và các phương pháp phối hợp có thể giúp thu nhỏ hoặc kiểm soát khối u. Những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị đã giúp nhiều người sống lâu hơn sau khi được chẩn đoán, một số người cần điều trị hoặc theo dõi trong nhiều năm [1].

Điều trị hiện nay có thể gồm những gì?

Trước tiên, bác sĩ cần xác định chính xác loại ung thư bằng xét nghiệm mô bệnh học. Sau đó, người bệnh thường được chụp chiếu và làm thêm xét nghiệm để xác định giai đoạn. Một số trường hợp cần xét nghiệm dấu ấn phân tử của khối u, chẳng hạn các đột biến hoặc thay đổi protein có thể giúp lựa chọn thuốc điều trị đích hay thuốc miễn dịch.

Với bệnh còn khu trú, phẫu thuật có thể là phương pháp chính. Một số người được điều trị thêm hóa trị, thuốc miễn dịch hoặc xạ trị trước hay sau phẫu thuật nhằm giảm nguy cơ bệnh quay trở lại. Việc có cần điều trị bổ sung hay không phụ thuộc vào kết quả mô bệnh học, hạch lympho, nguy cơ tái phát và sức khỏe của từng người.

Với bệnh tiến triển hoặc di căn, thuốc toàn thân thường đóng vai trò quan trọng. Thuốc miễn dịch giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư. Nghiên cứu về nhóm thuốc này cho thấy thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch đã mở rộng lựa chọn điều trị và cải thiện thời gian sống ở một số người bệnh ung thư phổi tiến triển, đồng thời cũng được nghiên cứu trong bệnh giai đoạn sớm [4]. Tuy vậy, đáp ứng khác nhau giữa từng người và bệnh có thể tiến triển trở lại sau một thời gian.

Một số thuốc mới chỉ phù hợp với những nhóm người bệnh có đặc điểm sinh học nhất định. Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và mô hình động vật đang tìm hiểu nhiều đích điều trị mới, nhưng kết quả này chưa đồng nghĩa với việc thuốc đã chứng minh hiệu quả ở người. Chẳng hạn, quercetin, một hợp chất có trong một số thực phẩm thực vật, cho thấy tác động chống tế bào ung thư trong các mô hình nghiên cứu, nhưng chưa thể xem là thuốc chữa ung thư phổi ở người [3]. Người bệnh không nên tự dùng thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm quảng cáo là “diệt ung thư” thay cho điều trị chuẩn.

Vì sao cần theo dõi lâu dài ngay cả khi đã điều trị tốt?

Sau điều trị, bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu tái phát, ung thư mới hoặc tác dụng phụ kéo dài. Một số người có thể gặp khó thở, ho, đau, mệt mỏi, giảm khả năng vận động, rối loạn giấc ngủ, lo âu hoặc trầm cảm. Những vấn đề này có thể xuất hiện trong bất kỳ giai đoạn nào và cũng ảnh hưởng đến gia đình, người chăm sóc [1].

Điều trị ung thư phổi đôi khi gây ra tác dụng phụ cần được phát hiện sớm. Ví dụ, viêm phổi do thuốc có thể xảy ra với một số thuốc điều trị đích hoặc thuốc miễn dịch. Trong một nghiên cứu hồi cứu ở người bệnh ung thư ngoài vú được điều trị bằng trastuzumab deruxtecan, viêm phổi được ghi nhận ở 11 trong 99 người, tương ứng 11,1%; nhóm nghiên cứu có bao gồm nhiều loại ung thư khác nhau và không thể áp dụng trực tiếp tỷ lệ này cho mọi người bệnh ung thư phổi [5]. Khi xuất hiện khó thở tăng dần, ho mới xuất hiện, đau ngực hoặc sốt, người bệnh cần báo sớm cho cơ sở điều trị.

Thuốc miễn dịch cũng có thể làm thay đổi hoạt động của hệ miễn dịch. Một nghiên cứu trên 118 người bệnh ung thư phổi có nhiễm lao tiềm ẩn, tiền sử lao hoặc tình trạng liên quan trước điều trị ghi nhận 5 người phát triển lao hoạt động, tương ứng 4,24% [4]. Đây là nhóm có nguy cơ đặc thù, không phải tỷ lệ chung cho tất cả người bệnh. Bác sĩ có thể cần khai thác tiền sử lao, đánh giá nguy cơ nhiễm trùng và theo dõi phù hợp trước hoặc trong điều trị.

Người bệnh có thể làm gì để tăng cơ hội điều trị tốt?

Điều quan trọng nhất là đi khám sớm khi có triệu chứng bất thường kéo dài như ho dai dẳng, ho ra máu, khó thở, đau ngực, khàn tiếng, sụt cân không chủ ý hoặc mệt mỏi kéo dài. Những triệu chứng này không chỉ do ung thư gây ra, nhưng cần được đánh giá y tế thay vì tự theo dõi quá lâu.

Người đã được chẩn đoán nên hỏi bác sĩ về loại ung thư, giai đoạn, mục tiêu điều trị, khả năng phẫu thuật, các xét nghiệm dấu ấn phân tử và những tác dụng phụ cần báo ngay. Không nên bỏ thuốc lá. Cai thuốc có thể giúp cải thiện sức khỏe hô hấp, khả năng hồi phục và khả năng dung nạp điều trị. Ăn đủ chất, vận động trong giới hạn an toàn, ngủ đầy đủ và nhận hỗ trợ tâm lý cũng là những phần quan trọng của chăm sóc lâu dài. Đây là hướng dẫn chung, mức độ vận động và chế độ ăn cần điều chỉnh theo thể trạng, chức năng phổi và phương pháp điều trị.

Tóm lại, ung thư phổi có thể chữa khỏi ở một số trường hợp, nhất là khi phát hiện sớm và điều trị phù hợp. Với bệnh tiến triển, nhiều người vẫn có thể đạt được thời gian kiểm soát bệnh đáng kể nhờ các phương pháp hiện đại. Tiên lượng của mỗi người rất khác nhau, vì vậy người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để biết mục tiêu và lựa chọn phù hợp nhất với tình trạng của mình.

Nguồn tham khảo

1. Lung Cancer Survivorship: Challenges and Care Needs. PMC
2. New reference equations for lung function can affect eligibility for lung cancer surgery. PMC
3. Immunoregulatory role of quercetin in lung cancer. PMC
4. Factors Associated with Active Tuberculosis Disease in Patients with Lung Cancer Following Immune Checkpoint Blockade Therapy: A Retrospective Cohort Study and Case Reports. PMC
5. Trastuzumab Deruxtecan-Associated Pneumonitis in Non-Breast Solid Tumors: A Retrospective Cohort Study. PMC
6. MR-Guided Adaptive Radiotherapy in Lung Cancer: Current Landscape and Future Directions. PMC