Ung thư thận có chữa được không?

Ung thư thận có thể chữa khỏi ở một số người, đặc biệt khi khối u còn khu trú trong thận và có thể được điều trị triệt để bằng phẫu thuật. Tuy nhiên, khả năng chữa khỏi phụ thuộc rất nhiều vào giai đoạn bệnh, loại ung thư thận, sức khỏe của từng người và đáp ứng với điều trị. Khi bệnh đã di căn, mục tiêu thường là kiểm soát ung thư lâu dài, giảm triệu chứng và kéo dài thời gian sống, dù một số ít người vẫn có thể đáp ứng rất sâu với thuốc.

Khả năng chữa khỏi phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn bệnh

“Chữa khỏi” thường được hiểu là sau điều trị không còn bằng chứng ung thư và bệnh không tái phát trong quá trình theo dõi lâu dài. Với ung thư thận, điều này khả thi nhất khi bệnh được phát hiện sớm, còn nằm trong thận hoặc chỉ lan rất gần, chưa đến các cơ quan ở xa.

Ở giai đoạn khu trú, điều trị chính thường là phẫu thuật lấy khối u, có thể là cắt một phần thận để giữ lại phần thận lành, hoặc cắt toàn bộ thận khi cần thiết. Bác sĩ sẽ cân nhắc kích thước, vị trí khối u, chức năng của thận còn lại, bệnh lý đi kèm và nguy cơ ung thư tái phát để chọn phương án phù hợp. Sau phẫu thuật thành công, nhiều người không cần điều trị toàn thân ngay mà được theo dõi định kỳ bằng khám lâm sàng, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh.

Nếu ung thư đã lan vào mạch máu lớn gần thận, hạch bạch huyết hoặc mô xung quanh, việc điều trị vẫn có thể hướng đến kiểm soát triệt để ở một số trường hợp chọn lọc. Tuy nhiên, nguy cơ tái phát thường cao hơn so với bệnh hoàn toàn khu trú. Khi ung thư đã di căn đến phổi, xương, não, gan hoặc cơ quan khác, điều trị thường khó mang ý nghĩa chữa khỏi theo cách thông thường. Dù vậy, điều này không có nghĩa là không còn lựa chọn: nhiều phương pháp hiện nay có thể làm khối u thu nhỏ, giữ bệnh ổn định hoặc cải thiện triệu chứng.

Mỗi kết quả cần được hiểu theo từng cá nhân. Hai người cùng được chẩn đoán “ung thư thận” có thể có tiên lượng khác nhau đáng kể do loại tế bào ung thư, mức độ lan tràn, đặc điểm sinh học khối u và tình trạng sức khỏe tổng thể khác nhau.

Những phương pháp điều trị hiện nay có thể làm gì?

Phẫu thuật vẫn là nền tảng điều trị của ung thư thận khu trú. Ngoài mục đích loại bỏ ung thư, việc bảo tồn tối đa mô thận lành khi phù hợp cũng rất quan trọng. Thận giúp lọc chất thải, điều hòa nước điện giải và tham gia kiểm soát huyết áp. Vì vậy, bác sĩ không chỉ xem xét việc lấy hết u mà còn đánh giá khả năng duy trì chức năng thận về lâu dài.

Với bệnh tiến triển hoặc di căn, điều trị thường bao gồm thuốc miễn dịch, thuốc nhắm trúng đích hoặc phối hợp các phương pháp này. Miễn dịch trị liệu giúp hệ miễn dịch nhận diện và tấn công tế bào ung thư tốt hơn. Thuốc nhắm trúng đích tác động vào các con đường giúp ung thư phát triển hoặc tạo mạch máu nuôi khối u. Một số người còn có thể được phẫu thuật giảm khối u trong hoàn cảnh phù hợp, chẳng hạn để giảm triệu chứng hoặc phối hợp với điều trị toàn thân.

Những tiến bộ này đã thay đổi đáng kể việc điều trị ung thư biểu mô tế bào thận di căn, là dạng thường gặp của ung thư thận ở người lớn. Tuy nhiên, đáp ứng hoàn toàn, nghĩa là không còn thấy tổn thương ung thư trên đánh giá thông thường, vẫn chỉ xảy ra ở một phần người bệnh. Một báo cáo về điều trị bước một cho ung thư biểu mô tế bào thận tế bào sáng di căn cho biết khoảng 10 đến 15% người bệnh đạt đáp ứng hoàn toàn với các phác đồ hiện có [4]. Đáp ứng hoàn toàn là tín hiệu rất tích cực, nhưng chưa đồng nghĩa chắc chắn bệnh sẽ không tái phát; người bệnh vẫn cần được theo dõi sát.

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu đang tìm cách dùng dấu ấn sinh học để dự đoán diễn tiến bệnh và đáp ứng điều trị. KIM 1 là một chất có thể được phát hiện trong máu, liên quan đến tổn thương tế bào ống thận và cũng được biểu hiện ở tế bào u thận. Nghiên cứu trên 855 người bệnh ung thư biểu mô tế bào thận tiến triển đang đánh giá mối liên hệ giữa KIM 1, gánh nặng khối u và kết quả điều trị [3]. Đây là hướng đi có triển vọng, nhưng xét nghiệm này chưa nên được hiểu là công cụ đơn lẻ để kết luận một người có chữa khỏi được hay không.

Bảo vệ chức năng thận là một phần quan trọng của điều trị

Người bệnh ung thư thận có thể phải đối mặt đồng thời với hai vấn đề: kiểm soát ung thư và bảo tồn chức năng thận. Nguy cơ tổn thương thận cấp có thể tăng do bản thân ung thư, phẫu thuật, thuốc điều trị ung thư, thuốc cản quang dùng khi chụp chiếu, mất nước, nhiễm trùng hoặc các bệnh sẵn có như tăng huyết áp và đái tháo đường.

Tổn thương thận cấp có thể khiến kế hoạch điều trị ung thư bị gián đoạn, làm giảm chức năng thận lâu dài và ảnh hưởng xấu đến kết quả chung [1]. Vì vậy, người bệnh cần báo sớm nếu có tiểu ít rõ rệt, phù, buồn nôn nhiều, mệt tăng, tiêu chảy kéo dài, không uống được nước hoặc sụt cân nhanh. Đây không phải lúc nào cũng là dấu hiệu tổn thương thận, nhưng cần được đánh giá kịp thời.

Một điểm đáng lưu ý là chỉ số creatinine máu trở về gần mức cũ chưa chắc phản ánh thận đã hồi phục hoàn toàn về mặt sinh học. Quá trình sửa chữa của thận sau tổn thương có thể là hồi phục tốt, nhưng cũng có thể để lại tổn thương âm thầm làm thận kém “dự trữ” hơn trước [2]. Do đó, quyết định tiếp tục, đổi hoặc dùng lại một thuốc điều trị ung thư cần cân bằng lợi ích kiểm soát ung thư với nguy cơ đối với thận, dưới sự phối hợp của bác sĩ ung bướu và bác sĩ thận khi cần.

Về thông tin chung, người bệnh không nên tự dùng thuốc giảm đau, thuốc nam, thực phẩm chức năng hoặc sản phẩm “thải độc thận” khi chưa hỏi bác sĩ. Một số sản phẩm có thể ảnh hưởng chức năng thận hoặc tương tác với thuốc điều trị ung thư. Uống đủ nước theo hướng dẫn cá nhân, đặc biệt nếu có suy tim hoặc bệnh thận mạn, cũng quan trọng hơn là cố uống quá nhiều.

Làm thế nào để hiểu tiên lượng của chính mình?

Câu hỏi hữu ích hơn “có chữa được không” có thể là: bệnh của tôi đang ở giai đoạn nào, mục tiêu điều trị hiện tại là gì, phương án nào phù hợp nhất và dấu hiệu nào cho thấy điều trị đang hiệu quả? Bác sĩ thường dựa vào hình ảnh chụp, kết quả giải phẫu bệnh, vị trí di căn nếu có, xét nghiệm máu, chức năng thận và thể trạng để trả lời.

Bạn có thể hỏi cụ thể:

1. Khối u của tôi thuộc loại nào và đã lan ra ngoài thận chưa?

2. Điều trị nhằm chữa khỏi, giảm nguy cơ tái phát hay kiểm soát bệnh lâu dài?

3. Tôi có thể bảo tồn được bao nhiêu chức năng thận sau điều trị?

4. Những tác dụng phụ nào cần báo ngay, nhất là dấu hiệu liên quan đến thận?

5. Lịch tái khám và theo dõi sau điều trị ra sao?

Ung thư thận không phải là một chẩn đoán giống nhau ở mọi người. Có người có thể điều trị khỏi sau phẫu thuật khi phát hiện sớm; có người cần điều trị lâu dài để kiểm soát bệnh di căn. Dù ở tình huống nào, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để hiểu rõ mục tiêu điều trị, cơ hội của riêng bạn và cách bảo vệ tốt nhất cả sức khỏe ung thư lẫn chức năng thận.

Nguồn tham khảo

1. Prediction of Acute Kidney Injury in Oncology: From Clinical Risk Scores to AI-Enabled Precision Onco-Nephrology. PMC
2. Cellular Recovery and Therapeutic Rechallenge After Cancer Therapy-Induced Kidney Injury: Mechanistic Insights and Clinical Implications. PMC
3. 4 Baseline and Early On-Treatment Plasma Kidney Injury Molecule-1 (KIM-1) Levels are Associated with Outcomes in Advanced Renal Cell Carcinoma (aRCC). PMC
4. 9 CD8+ T Cells and Clinical Outcomes from the CYTO Reductive Surgery in Kidney Cancer Plus Immunotherapy and Targeted Kinase Inhibition (Cyto-KIK) Trial. PMC