Ung thư gan thường di căn tới đâu?

Ung thư gan nguyên phát, thường là ung thư biểu mô tế bào gan, có thể lan rộng ngay trong gan trước khi di căn đến cơ quan khác. Khi đã lan ra ngoài gan, các vị trí thường được bác sĩ lưu ý gồm hạch bạch huyết, phổi, xương và đôi khi tuyến thượng thận hoặc các cơ quan khác trong ổ bụng. Tuy nhiên, đường lan và mức độ lan bệnh rất khác nhau giữa từng người.

Cần phân biệt ung thư gan nguyên phát với ung thư di căn đến gan

Cụm từ “ung thư gan” đôi khi gây nhầm lẫn vì có thể chỉ hai tình huống khác nhau.

Thứ nhất là ung thư bắt đầu từ mô gan, phổ biến nhất là ung thư biểu mô tế bào gan. Đây là tình huống được nói đến trong câu hỏi “ung thư gan di căn tới đâu”. Khối u có thể lớn dần trong gan, xâm lấn mạch máu và sau đó lan đến hạch, phổi, xương hoặc các vị trí khác.

Thứ hai là ung thư từ cơ quan khác di căn vào gan, chẳng hạn ung thư đại trực tràng, tụy, vú, phổi hoặc u hắc tố da. Khi đó, gan là nơi nhận di căn chứ không phải nơi ung thư khởi phát. Ví dụ, một nghiên cứu về u hắc tố da đề cập tình trạng “u hắc tố di căn gan”, nghĩa là ung thư bắt đầu ở da rồi lan đến gan [1]. Hướng điều trị, tiên lượng và ý nghĩa của việc di căn trong hai tình huống này không hoàn toàn giống nhau.

Ngoài ung thư biểu mô tế bào gan, còn có ung thư đường mật trong gan. Loại này cũng là ung thư gan nguyên phát theo nghĩa rộng, nhưng đặc điểm lan tràn có thể khác. Vì vậy, người bệnh nên hỏi bác sĩ chính xác tên loại ung thư trên kết quả sinh thiết, chẩn đoán hình ảnh hoặc hồ sơ điều trị.

Các vị trí ung thư gan có thể lan đến

Lan trong gan và vào mạch máu

Vị trí lan rộng quan trọng nhất thường vẫn là bên trong gan. Một khối u ban đầu có thể xuất hiện thêm các nốt ở vùng gan khác. Điều này có thể xảy ra do tế bào ung thư lan theo dòng máu trong gan hoặc phát triển thành nhiều ổ bệnh.

Ung thư gan cũng có xu hướng xâm lấn các mạch máu lớn gần gan, đặc biệt là hệ tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch gan. Đây là mạch máu đưa máu qua gan và về tim. Khi có xâm lấn mạch máu, bệnh có thể khó điều trị tại chỗ hơn và nguy cơ lan xa có thể tăng. Bác sĩ thường đánh giá đặc điểm này trên phim chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ hoặc siêu âm chuyên sâu.

Hạch bạch huyết

Hạch bạch huyết là một vị trí ung thư gan có thể lan tới. Hạch là các “trạm lọc” nhỏ của hệ miễn dịch nằm ở nhiều vùng trong cơ thể. Với ung thư gan, các hạch quanh gan, vùng rốn gan, quanh tụy hoặc trong ổ bụng thường được chú ý trước. Khi bệnh tiến triển hơn, có thể thấy hạch ở những vùng xa hơn.

Hạch to trên phim không phải lúc nào cũng khẳng định là di căn. Hạch có thể to do viêm, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý khác. Bác sĩ sẽ xem kích thước, hình dạng, vị trí, diễn biến theo thời gian và các dấu hiệu đi kèm để đánh giá. Trong một số trường hợp, cần sinh thiết hạch để xác định.

Phổi

Phổi là một trong các cơ quan ngoài gan thường được kiểm tra khi đánh giá giai đoạn ung thư gan. Lý do là tế bào ung thư có thể theo đường máu đi từ gan, qua tim rồi đến phổi. Tổn thương ở phổi đôi khi không gây triệu chứng và chỉ được phát hiện trên phim chụp.

Nếu có biểu hiện, người bệnh có thể ho kéo dài, khó thở, đau ngực, ho ra máu hoặc mệt hơn khi gắng sức. Tuy vậy, các triệu chứng này cũng có thể do nhiều nguyên nhân khác như viêm phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy tim hoặc tác dụng phụ điều trị. Không nên tự kết luận rằng mọi cơn ho đều do ung thư di căn.

Xương

Ung thư gan cũng có thể di căn xương. Những vị trí xương thường được bác sĩ lưu ý gồm cột sống, xương chậu, xương sườn hoặc các xương dài. Di căn xương có thể gây đau kéo dài, đau tăng về đêm, đau khi vận động, hạn chế đi lại hoặc nguy cơ gãy xương bệnh lý, tức xương gãy do đã bị tổn thương bởi ung thư.

Nếu tổn thương nằm ở cột sống, khối u có thể chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh. Người bệnh cần báo ngay cho cơ sở điều trị nếu xuất hiện đau lưng dữ dội mới khởi phát, yếu hoặc tê chân tay, đi lại khó hơn, bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc mất kiểm soát đại tiện. Đây có thể là tình huống cần được đánh giá khẩn trương.

Một số vị trí ít gặp hơn

Ung thư gan có thể lan đến tuyến thượng thận, phúc mạc trong ổ bụng, não hoặc những vị trí khác, nhưng không phải ai cũng gặp. Tế bào ung thư có thể lan qua máu, hệ bạch huyết, xâm lấn trực tiếp các cơ quan kế cận, hoặc gieo rắc trong ổ bụng trong một số hoàn cảnh.

Vị trí di căn không chỉ phụ thuộc loại ung thư mà còn liên quan kích thước khối u, tình trạng xâm lấn mạch máu, chức năng gan nền, mức độ đáp ứng điều trị và đặc điểm sinh học riêng của khối u. Vì thế, hai người cùng được chẩn đoán ung thư gan có thể có diễn tiến rất khác nhau.

Bác sĩ kiểm tra di căn bằng cách nào?

Đánh giá di căn thường không dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ. Bác sĩ có thể kết hợp khám lâm sàng, xét nghiệm máu, chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ gan, chụp ngực để khảo sát phổi và đánh giá các vùng khác khi cần. Nếu người bệnh có đau xương, triệu chứng thần kinh hoặc bất thường gợi ý trên xét nghiệm, bác sĩ có thể chỉ định chụp hình ảnh xương hay cột sống.

Việc tái khám định kỳ rất quan trọng vì một số di căn ban đầu không có biểu hiện rõ. Mục tiêu của theo dõi không chỉ là tìm tổn thương mới, mà còn đánh giá chức năng gan, kiểm soát triệu chứng và điều chỉnh kế hoạch điều trị phù hợp.

Người bệnh nên làm gì khi lo ngại di căn?

Thông tin chung an toàn là không tự suy đoán giai đoạn bệnh dựa trên triệu chứng hoặc một chỉ số xét nghiệm. Hãy lưu ý các thay đổi mới như đau dai dẳng, sụt sức, khó thở, ho kéo dài, đau xương, vàng da tăng, bụng to nhanh, lú lẫn hoặc giảm khả năng sinh hoạt. Ghi lại thời điểm xuất hiện, mức độ nặng và yếu tố làm triệu chứng tăng giảm sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.

Di căn không đồng nghĩa với việc không còn lựa chọn chăm sóc. Tùy tình trạng từng người, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị toàn thân, can thiệp tại chỗ cho một số tổn thương, kiểm soát đau, hỗ trợ dinh dưỡng và chăm sóc giảm nhẹ để cải thiện chất lượng sống. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị về loại ung thư gan, vị trí bệnh đã lan, mục tiêu điều trị và các dấu hiệu cần đi khám sớm.

Nguồn tham khảo

1. Efficacy and Safety of Co‐Ablation Combined With Aintilimab for Metastatic Melanoma to the Liver (CryoCheck‐001): A Phase II Trial. PMC